Νέος νόμος στην Πορτογαλία, που απαγορεύει την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους, τέθηκε σε ισχύ μετά την υπογραφή του από τον Πρόεδρο της χώρας, Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο. Το μέτρο, το οποίο προωθήθηκε με πρωτοβουλία της άκρας δεξιάς, θεωρείται ότι αφορά κυρίως μουσουλμάνες γυναίκες που φορούν μπούρκα ή χιτζάμπ, δηλαδή ενδύματα που καλύπτουν πλήρως το πρόσωπο.
Η υπογραφή του προέδρου και το σκεπτικό πίσω από τον νόμο
Ο Πρόεδρος της Πορτογαλίας, Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, υπέγραψε και κατέστησε έτσι εκτελεστό τον νόμο που απαγορεύει να κρύβεται το πρόσωπο με πέπλο στους δημόσιους χώρους. Η υπογραφή του Προέδρου καθιστά τη νομοθεσία άμεσα εφαρμόσιμη σε όλη τη χώρα. Σε επίσημη ανακοίνωσή του, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα το βράδυ της 18ης Αυγούστου 2026, ο αρχηγός του κράτους εξήγησε το σκεπτικό πίσω από την απόφαση, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «το πρόσωπο πρέπει να θεωρείται κεντρικό στοιχείο της ταυτότητας και της επικοινωνίας των ανθρώπων».
Παράλληλα, ο Αντόνιο Ζοζέ Σεγκούρο, ο οποίος είναι πρώην ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος, αναγνώρισε ότι πρόκειται για ένα ζήτημα «μεγάλης κοινωνικής και πολιτιστικής ευαισθησίας». Η αναγνώριση αυτή υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα του θέματος και τις διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν στην πορτογαλική κοινωνία.
Η νομοθετική πορεία και η ονομασία του «νόμου της μπούρκας»
Η τελική εκδοχή του νομοθετικού κειμένου είχε υιοθετηθεί από το πορτογαλικό κοινοβούλιο τον περασμένο Ιούλιο. Η ψήφισή του έγινε με τη στήριξη και τις ψήφους του κυβερνητικού συνασπισμού της δεξιάς, καθώς και της άκρας δεξιάς, οι οποίες τάχθηκαν υπέρ της ρύθμισης. Αντίθετα, τα κόμματα της αριστεράς είχαν καταψηφίσει το νομοσχέδιο, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στο περιεχόμενό του.
Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο έχει χαρακτηριστεί από τα πορτογαλικά Μέσα Ενημέρωσης ως «ο νόμος της μπούρκας». Αυτή η ονομασία αντανακλά την ευρεία αντίληψη ότι το μέτρο στοχεύει κυρίως τις μουσουλμάνες γυναίκες που επιλέγουν να φορούν ενδύματα όπως η μπούρκα ή το χιτζάμπ, τα οποία καλύπτουν πλήρως το πρόσωπο σε δημόσιους χώρους.
Οι απαγορεύσεις και οι περιορισμοί που επιβάλλει το νέο πλαίσιο
Ο νέος νόμος απαγορεύει ρητά τη χρήση ενδυμάτων τα οποία κρύβουν το πρόσωπο ή εμποδίζουν την αναγνώριση ενός ατόμου σε δημόσιους χώρους. Η απαγόρευση αυτή αφορά κάθε είδος κάλυψης που καθιστά αδύνατη την ταυτοποίηση του προσώπου, επηρεάζοντας έτσι την ορατότητα και την επικοινωνία.
Πέραν της απαγόρευσης της κάλυψης, το νομοθετικό πλαίσιο απαγορεύει επίσης κάθε μορφή εξαναγκασμού που επιβάλλει σε κάποιον να καλύψει το πρόσωπό του. Αυτό σημαίνει ότι κανένα άτομο δεν μπορεί να υποχρεωθεί να φορέσει κάλυμμα προσώπου για λόγους που συνδέονται με το φύλο, τη θρησκεία, την ηλικία ή την καταγωγή του, προστατεύοντας έτσι την ελευθερία επιλογής.
Πρόστιμα για παραβάσεις και οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις
Για όσους παραβιάζουν τις διατάξεις της νέας νομοθεσίας, προβλέπονται αυστηρά πρόστιμα. Τα πρόστιμα αυτά κυμαίνονται από 150 έως 3.000 ευρώ, ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα της παράβασης. Η θέσπιση των προστίμων αποσκοπεί στην επιβολή της εφαρμογής του νόμου και στην αποτροπή των παραβάσεων.
Ωστόσο, ο νόμος προβλέπει και συγκεκριμένες εξαιρέσεις από την απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου. Συγκεκριμένα, επιτρέπεται η κάλυψη για λόγους υγείας, όπως η χρήση μάσκας, για επαγγελματικές δραστηριότητες που απαιτούν προστατευτικό εξοπλισμό, για καλλιτεχνικές δραστηριότητες ή λόγω ακραίων καιρικών συνθηκών. Επιπλέον, εξαιρέσεις προβλέπονται για συγκεκριμένους χώρους, όπως οι χώροι λατρείας, οι διπλωματικές αποστολές και τα αεροσκάφη, όπου η κάλυψη μπορεί να επιτρέπεται υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Αντιδράσεις από οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Οργανώσεις που προασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν εκφράσει έντονες αντιρρήσεις σχετικά με αντίστοιχες απαγορεύσεις που έχουν θεσπιστεί και σε άλλες χώρες. Βασικό επιχείρημα των οργανώσεων αυτών είναι ότι τέτοια μέτρα μπορεί να περιορίζουν τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς το κράτος παρεμβαίνει και καθορίζει στην πράξη τι επιτρέπεται να φορούν οι πολίτες. Η κριτική τους εστιάζει στην πιθανή παραβίαση της ατομικής ελευθερίας και της θρησκευτικής έκφρασης.
Πηγή: Enikos
