Το Συνταγματικό Συμβούλιο της Γαλλίας απέρριψε πρόσφατα νομοσχέδιο που προέβλεπε την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών. Οι δικαστές έκριναν ότι το συγκεκριμένο μέτρο συνιστά «δυσανάλογη παραβίαση» της ελευθερίας της έκφρασης και της επικοινωνίας, καθώς και ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί με τη μορφή που ψηφίστηκε.
Η απόφαση αυτή θεωρείται βαρύ πλήγμα για τις πολιτικές φιλοδοξίες του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος είχε αναδείξει την πιθανή απαγόρευση των social media σε κεντρική πολιτική σημαία της δεύτερης και τελευταίας θητείας του.
Η απόφαση του συνταγματικού συμβουλίου
Οι δικαστές του Συνταγματικού Συμβουλίου υπογράμμισαν ότι η απαγόρευση πρόσβασης για όσους είναι κάτω των 15 ετών «συνιστά παραβίαση που δεν είναι ούτε κατάλληλη, ούτε απαραίτητη ούτε αναλογική» της ελευθερίας έκφρασης και επικοινωνίας. Επιπλέον, το δικαστήριο σημείωσε ότι το νομοσχέδιο «αποτυγχάνει να εφαρμόσει τις επαρκείς προστασίες για την ιδιωτική ζωή» των χρηστών.
Ένα από τα βασικά προβλήματα που εντόπισε το Συνταγματικό Συμβούλιο αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα γινόταν ο έλεγχος της ηλικίας των χρηστών. Σύμφωνα με την απόφαση, «απαγορεύοντας σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών την πρόσβαση σε ορισμένες διαδικτυακές υπηρεσίες, ο νόμος απαιτεί από κάθε άτομο, ακόμη και ενήλικο, να αποδείξει την ηλικία του πριν από την πρόσβαση σε αυτές». Ωστόσο, το Συμβούλιο επεσήμανε ότι η νομοθετική εξουσία δεν είχε θεσπίσει τις απαραίτητες νομικές εγγυήσεις, καθώς δεν καθόριζε τους όρους και τα όρια υπό τα οποία έπρεπε να προσκομίζονται τέτοια αποδεικτικά στοιχεία.
Η αντίδραση της κυβέρνησης
Παρά την απόφαση του Συνταγματικού Συμβουλίου, η κυβέρνηση στη Γαλλία δεν εγκαταλείπει το σχέδιο για περιορισμό της πρόσβασης των παιδιών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το Ελιζέ ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από τον πρωθυπουργό Σεμπαστιάν Λεκορνί να «εργαστεί» πάνω σε μια νέα εκδοχή του νόμου, η οποία θα λαμβάνει υπόψη τις ενστάσεις του Συνταγματικού Συμβουλίου.
Ο πρωθυπουργός καλείται να προχωρήσει «το συντομότερο δυνατό» σε ένα νέο σχέδιο, «λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Συνταγματικού Συμβουλίου καθώς και το ευρωπαϊκό πλαίσιο». Σύμφωνα με τη γαλλική προεδρία, η «αποφασιστικότητα» του Μακρόν να ολοκληρώσει τη συγκεκριμένη μεταρρύθμιση «μέχρι την άνοιξη του 2027 παραμένει απόλυτη». Η χρονική αυτή στιγμή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς την άνοιξη του 2027 θα διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία και ο Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί να είναι υποψήφιος για τρίτη θητεία.
Το ιστορικό της νομοθετικής πρωτοβουλίας
Ο νόμος είχε ήδη περάσει από τη Γαλλική Εθνοσυνέλευση μετά από μακρές διαβουλεύσεις νωρίτερα το καλοκαίρι. Ήταν έτοιμος να εισαγάγει τους πρώτους ηλικιακούς περιορισμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ευρώπη, με χώρες όπως η Ελλάδα και η Δανία να ετοιμάζονται να ακολουθήσουν το ίδιο παράδειγμα. Στα τέλη Ιουλίου, σοσιαλιστές και βουλευτές της άκρας Αριστεράς προσέφυγαν στο Συνταγματικό Συμβούλιο για το Άρθρο 1, το οποίο αφορά την προστασία των ανηλίκων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο που συμβουλεύει τη γαλλική κυβέρνηση, είχε επίσης υπογραμμίσει ότι οι περιορισμοί της νομοθεσίας «παραβιάζουν δυσανάλογα το δικαίωμα των ανηλίκων στην ελευθερία της έκφρασης και της επικοινωνίας». Το Συνταγματικό Συμβούλιο, το οποίο εξέτασε μόνο το Άρθρο 1, δεν αποφάνθηκε για την απαγόρευση χρήσης κινητών τηλεφώνων στα λύκεια από την 1η Σεπτεμβρίου, η οποία περιλαμβάνεται στην ίδια νομοθεσία.
Οι ενστάσεις για την εφαρμογή και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Το Συνταγματικό Συμβούλιο αναγνωρίζει «τη συνταγματική απαίτηση για προστασία του βέλτιστου συμφέροντος των παιδιών». Ωστόσο, έκρινε ότι το Άρθρο 1 του γαλλικού νομοσχεδίου το μετέτρεπε ουσιαστικά σε μια «οριζόντια απαγόρευση», χωρίς να διαφοροποιεί επαρκώς τους κινδύνους της κάθε πλατφόρμας ούτε τις διαφορετικές ευάλωτες ομάδες των ίδιων των ανηλίκων. Επιπλέον, η ρύθμιση «θα εφαρμοζόταν ακόμη και σε διαδικτυακές πλατφόρμες για τις οποίες δεν έχει αποδειχθεί ότι εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια των ανηλίκων».
Ο Γάλλος πρόεδρος ήλπιζε να εφαρμόσει την απαγόρευση τον Σεπτέμβριο, εγκαίρως για την αναμενόμενη ανακοίνωση μέτρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η δέσμευση του Μακρόν να ολοκληρώσει αυτή τη μεταρρύθμιση παραμένει απόλυτη, με το νέο σχέδιο να πρέπει να λάβει υπόψη και το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Με πληροφορίες από Newsit
Φωτογραφία: Newsit
