Μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη, που βασίστηκε σε έρευνα του 1993, υποστήριζε ότι η ακρόαση κλασικής μουσικής, ειδικά του Μότσαρτ, μπορούσε να αυξήσει την ανθρώπινη νοημοσύνη. Αυτή η ιδέα, γνωστή ως «φαινόμενο Μότσαρτ», είχε γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής και είχε δημιουργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι η μουσική ενισχύει τον δείκτη νοημοσύνης. Ωστόσο, η επιστημονική πραγματικότητα, όπως αποδεικνύεται από μεταγενέστερες αναλύσεις, είναι διαφορετική, καθώς η μουσική επιτελεί άλλες, πιο σύνθετες λειτουργίες στον εγκέφαλο.
Το «φαινόμενο Μότσαρτ» και η αρχική έρευνα
Η αρχική έρευνα που δημοσιεύτηκε το 1993 στο περιοδικό Nature διεξήχθη σε φοιτητές πανεπιστημίου και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κλασική μουσική μπορεί να κάνει κάποιον εξυπνότερο. Οι ερευνητές υποστήριξαν τότε ότι ακόμα και λίγα λεπτά ακρόασης Μότσαρτ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αύξηση του δείκτη νοημοσύνης και σε ενίσχυση των νοητικών ικανοτήτων των ατόμων.
Στο πλαίσιο του πειράματος, οι φοιτητές υποβλήθηκαν σε δοκιμασίες χωρικού συλλογισμού, οι οποίες έχουν ως στόχο να μετρήσουν την ικανότητα αντίληψης και ανάλυσης διαφόρων σχημάτων, όπως για παράδειγμα λαβύρινθων. Μία από τις ομάδες των συμμετεχόντων άκουσε το πρώτο μέρος από τη «Σονάτα για δύο πιάνα σε Ρε μείζονα» του Μότσαρτ, ενώ μια άλλη ομάδα δεν άκουσε καθόλου μουσική.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν ακούσει τη συγκεκριμένη σύνθεση του Μότσαρτ παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις στις δοκιμασίες που τους δόθηκαν. Αυτό το γεγονός ήταν που οδήγησε στην ευρεία αντίληψη ότι η κλασική μουσική έχει τη δύναμη να αυξήσει τη νοημοσύνη των ανθρώπων, διαμορφώνοντας έτσι το «φαινόμενο Μότσαρτ».
Αμφισβήτηση των αρχικών ευρημάτων
Παρά την αρχική δημοτικότητα και την ευρεία αποδοχή του «φαινόμενου Μότσαρτ», οι μεταγενέστερες επιστημονικές αναλύσεις εντόπισαν σημαντικά προβλήματα στη μεθοδολογία και τα συμπεράσματα της συγκεκριμένης μελέτης του 1993. Αυτές οι αναλύσεις έθεσαν υπό αμφισβήτηση την εγκυρότητα των αρχικών ισχυρισμών.
Επιπλέον, άλλες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν έκτοτε δεν κατάφεραν να αποδείξουν με σαφήνεια ότι η απλή ακρόαση μουσικής μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του δείκτη νοημοσύνης. Η πραγματικότητα, όπως πλέον είναι αποδεκτό στην επιστημονική κοινότητα, είναι διαφορετική από ό,τι αρχικά πιστευόταν.
Πλέον, έχει γίνει σαφές ότι η μουσική επιτελεί διαφορετικές λειτουργίες στον ανθρώπινο εγκέφαλο, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν την άμεση αύξηση του δείκτη νοημοσύνης. Η επίδρασή της είναι πιο σύνθετη και αφορά άλλους τομείς της γνωστικής λειτουργίας.
Η πραγματική επίδραση της μουσικής στον εγκέφαλο
Σύμφωνα με τον καθηγητή νευροεπιστήμης και διακεκριμένο νευροεπιστήμονα Larry Sherman, η μουσική μπορεί πράγματι να επηρεάζει θετικά την απόδοσή μας σε διάφορες εργασίες. Ωστόσο, αυτή η θετική επίδραση δεν οφείλεται στο ότι η μουσική μάς κάνει εξυπνότερους με την έννοια της αύξησης του IQ.
Ο καθηγητής Sherman εξηγεί ότι η κατάλληλη μουσική έχει τη δυνατότητα να αυξήσει την εγρήγορση και την προσοχή των ατόμων. Αυτή η ενισχυμένη εγρήγορση και προσοχή μπορεί να μας βοηθήσει να ανταποκριθούμε καλύτερα σε ορισμένες γνωστικές εργασίες που απαιτούν συγκέντρωση.
Επομένως, η μουσική δεν αυξάνει μαγικά τον δείκτη νοημοσύνης, αλλά λειτουργεί ως ένα μέσο που μπορεί να μας βοηθήσει να είμαστε πιο συγκεντρωμένοι και σε εγρήγορση κατά την εκτέλεση διαφόρων δραστηριοτήτων. Η επίδρασή της είναι περισσότερο υποστηρικτική παρά άμεσα ενισχυτική της νοημοσύνης.
Μουσική, συναισθήματα και μνήμη
Πέρα από την επίδραση στην εγρήγορση και την προσοχή, ο νευροεπιστήμονας Larry Sherman, ο οποίος είναι και συγγραφέας του βιβλίου «Every Brain Needs Music», έχει εξηγήσει περαιτέρω τους τρόπους με τους οποίους ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τη μουσική. Μιλώντας στο BBC Mundo, ο Sherman ανέλυσε τη σύνδεση μεταξύ μουσικής και εγκεφαλικών λειτουργιών.
Συγκεκριμένα, ο Sherman τόνισε ότι η μουσική έχει την ικανότητα να επηρεάζει άμεσα τα συναισθήματα και τη μνήμη των ανθρώπων. Ένα τραγούδι, για παράδειγμα, μπορεί να προκαλέσει συναισθήματα λύπης ή χαράς, να μας κάνει να χορέψουμε, ή να ανασύρει στην επιφάνεια παλιές και ξεχασμένες αναμνήσεις.
Αυτή η σύνδεση μεταξύ μουσικής, συναισθημάτων και μνήμης υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα της επίδρασης που έχει η μουσική στον ανθρώπινο εγκέφαλο, πέρα από την απλή υπόθεση αύξησης της νοημοσύνης. Η μουσική λειτουργεί ως ένα ισχυρό εργαλείο για την επεξεργασία και έκφραση εσωτερικών καταστάσεων.
Πηγή: huffingtonpost.gr
