Η πρόσφατη αύξηση των μεταναστών από το Μαρόκο, οι οποίοι προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τη συνθήκη Σένγκεν για να εισέλθουν στην Ευρώπη, έχει προκαλέσει σοβαρές εντάσεις. Συγκεκριμένα, 60.000 μετανάστες επιχείρησαν να περάσουν τα σύνορα της Θέουτας, γεγονός που επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από την αποτελεσματικότητα της συνθήκης Σένγκεν, η οποία περιλαμβάνει 29 χώρες από την Πορτογαλία έως την Πολωνία. Η δυνατότητα ελεύθερης μετακίνησης έχει γίνει δημοφιλής μεταξύ όσων ζουν, εργάζονται και σπουδάζουν πέρα από τα σύνορα.
Ωστόσο, η τρέχουσα μεταναστευτική κρίση θέτει σε αμφισβήτηση την αλληλεγγύη που υποτίθεται ότι προάγει η Σένγκεν. Οι νομικοί μηχανισμοί για την αναστολή συμμετοχής μιας χώρας στη συνθήκη είναι περιορισμένοι, και οι υπόλοιπες χώρες μπορούν μόνο να επαναφέρουν συνοριακούς ελέγχους, όπως προβλέπεται από τη σύμβαση εφαρμογής του 1990.
Αντιδράσεις από πολιτικούς ηγέτες
Η κατάσταση έχει προκαλέσει κριτική τόσο από την εγχώρια αντιπολίτευση στη Μαδρίτη όσο και από διεθνείς ηγέτες. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, χρησιμοποίησε την κρίση για να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη, δηλώνοντας: «Αυτό θα συμβεί και σε εμάς σε τρία χρόνια, αν επικρατήσει η λάθος πλευρά».
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, ζήτησε την αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν, αν και δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία για κάτι τέτοιο. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας κατηγόρησε την ισπανική κυβέρνηση για την κατάσταση, χαρακτηρίζοντας τα σχέδιά της να χορηγήσει νόμιμο καθεστώς σε περισσότερους από μισό εκατομμύριο μετανάστες ως «βαθιά λανθασμένα». Η Μαδρίτη αντέτεινε καλώντας τον Ιταλό πρέσβη και κατηγορώντας ξένους ηγέτες για «κομματική δημαγωγία».
Ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων
Η Φινλανδία και η Γαλλία έχουν ήδη ενισχύσει τους συνοριακούς ελέγχους, με τον υπουργό Εσωτερικών της Φινλανδίας να δηλώνει ότι η Ισπανία «απέτυχε πλήρως να προστατεύσει τα εξωτερικά σύνορα της ζώνης Σένγκεν». Ο καγκελάριος της Αυστρίας δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο κλεισίματος των συνόρων της, ενώ η Ιταλία έχει ήδη επαναφέρει ελέγχους στα σύνορα με τη Γαλλία.
Η κατάσταση αυτή φέρνει στο προσκήνιο την πολιτική του Εθνικού Συναγερμού της Λεπέν, που έχει εκμεταλλευτεί την οργή γύρω από τη Σένγκεν, θυμίζοντας τη προσφυγική κρίση του 2015.
