Η γονεϊκότητα είναι μια απαιτητική διαδρομή και η συνεχής θέση του οδηγού μπορεί να έχει συνέπειες. Η ύπαρξη ενός συντρόφου που περιορίζεται στη θέση του συνοδηγού μπορεί να είναι επιβλαβής τόσο για τους δύο γονείς όσο και για τη σχέση τους.
Μια πρόσφατη έρευνα αποκάλυψε ότι σε ετεροφυλόφιλα ζευγάρια, όπου οι μητέρες συχνά αναλαμβάνουν τον κύριο έλεγχο, ορισμένοι πατέρες ενδέχεται να βιώνουν το φαινόμενο του «passenger parenting», δηλαδή γονεϊκότητα από τη θέση του συνοδηγού. Ο όρος αυτός προήλθε από τη Norma Barrett, συν-συγγραφέα της μελέτης και λέκτορα δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Deakin, στην περιφερειακή Βικτώρια.
Η Barrett εξηγεί ότι, παρά την αυξανόμενη συμμετοχή των πατέρων στην καθημερινότητα της οικογένειας, οι έμφυλοι ρόλοι συχνά τους κάνουν να αισθάνονται περιθωριοποιημένοι όταν πρόκειται για τις αποφάσεις που αφορούν την ανατροφή των παιδιών.
Οι συνέπειες της γονεϊκότητας από τη θέση του συνοδηγού
Η Carly Dober, ψυχολόγος και συντονίστρια πολιτικής στην Australian Association of Psychologists, επισημαίνει ότι η ανατροφή παιδιών με έναν «γονέα-συνοδηγό» μπορεί να είναι δύσκολη. Οι μητέρες που αναλαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας μπορεί να αισθάνονται υπερφορτωμένες. «Μπορεί να είναι πραγματικά αγχωτικό όταν νιώθεις ότι είσαι ο βασικός γονέας και κουβαλάς το συναισθηματικό και γνωστικό βάρος όλων των αποφάσεων», αναφέρει.
Αλλά πώς μπορεί ένα ζευγάρι να ξεφύγει από αυτή τη δυναμική οδηγού και συνοδηγού; Εδώ είναι σημαντικό να κατανοηθεί η διαφορά μεταξύ του «passenger parenting» και της σκόπιμης ανικανότητας.
Πώς οι πατέρες γίνονται γονείς-συνοδηγοί
Σύμφωνα με την Barrett, οι πατέρες που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι, ενώ κάποιοι είναι ικανοποιημένοι να «πηγαίνουν με τη ροή» και να καθοδηγούνται από τις συντρόφους τους, οι περισσότεροι επιθυμούν να συμμετέχουν πλήρως στην γονεϊκότητα, αλλά αισθάνονται αποκλεισμένοι.
Ο ρόλος του «βοηθητικού» γονέα συχνά προκύπτει από πρακτικούς και κοινωνικούς λόγους. Συνήθως, οι μητέρες είναι αυτές που παίρνουν άδεια για να φροντίσουν το μωρό, καθώς είναι οι γονείς που το γέννησαν και θηλάζουν. Οι πατέρες έχουν συχνά περιορισμένη άδεια και, ως αποτέλεσμα, ο γονέας που περνά περισσότερο χρόνο με το παιδί αρχίζει να «εξειδικεύεται» στη φροντίδα του.
Η Dober προσθέτει ότι οι πατέρες μπορεί να νιώθουν λιγότερο ικανοί σε πρακτικά ζητήματα, όπως το ντύσιμο ή το τάισμα του παιδιού. Ορισμένοι άνδρες ανέφεραν ότι το «passenger parenting» είχε αρνητική επίδραση στις σχέσεις τους, καθώς προσπαθούσαν να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων αλλά δεν αισθάνονταν ότι είχαν τη σωστή προσέγγιση.
Προβλήματα και επιπτώσεις
Η Barrett εξηγεί ότι οι πατέρες μπορεί να παραμείνουν σε αυτόν τον ρόλο και μετά τη μετάβαση στη γονεϊκότητα, καθώς οι μητέρες επιστρέφουν στη δουλειά και το βάρος της φροντίδας θα έπρεπε να εξισορροπηθεί. Οι πατέρες, ωστόσο, δεν έχουν περάσει το ίδιο «εντατικό πρόγραμμα εκπαίδευσης» στη γονεϊκότητα και έτσι μένουν πίσω.
Η Dober υπογραμμίζει ότι, ενώ κάποιες γυναίκες μπορεί να απολαμβάνουν έναν πιο ηγετικό ρόλο, άλλες μπορεί να αισθάνονται πίεση να είναι οι «ειδικοί γονείς». Αυτή η πίεση μπορεί να έχει συνέπειες στην ευημερία και την καριέρα τους. Έρευνες δείχνουν ότι μια μέση 25χρονη γυναίκα που αποκτά παιδί μπορεί να περιμένει να κερδίσει 2 εκατομμύρια δολάρια λιγότερα στη διάρκεια της ζωής της σε σύγκριση με έναν μέσο 25χρονο άνδρα.
Passenger parenting και σκόπιμη ανικανότητα
Στις σχέσεις, η σκόπιμη ανικανότητα συχνά εκδηλώνεται στον καταμερισμό των οικιακών εργασιών. Πρόκειται για την περίπτωση όπου κάποιος προσποιείται αδυναμία για να αποφύγει ευθύνες, κάνοντάς τους άλλους να νιώθουν ότι πρέπει να παρέμβουν.
Ωστόσο, η Dober διευκρινίζει ότι η πρόθεση διαχωρίζει το «passenger parenting» από τη σκόπιμη ανικανότητα. «Η σκόπιμη ανικανότητα εμφανίζεται όταν κάποιος προσπαθεί να εξασφαλίσει περισσότερο ελεύθερο χρόνο, ενώ το passenger parenting σχετίζεται με την αίσθηση ότι έχεις λιγότερο έλεγχο», λέει.
Ο Justin Coulson, ειδικός σε θέματα γονεϊκότητας και πατέρας έξι κοριτσιών, προσθέτει ότι, ενώ κάποιοι πατέρες είναι ικανοποιημένοι με τον ρόλο του συνοδηγού, οι περισσότεροι επιθυμούν να συμμετέχουν ενεργά στη ζωή των παιδιών τους.
Μοιράζοντας το «τιμόνι»
Αν και υπάρχουν κοινωνικά και δομικά εμπόδια στην ισότητα στη γονεϊκότητα, οι ζευγάρια μπορούν να βελτιώσουν την κατάσταση. Ο Dr Coulson προτείνει εβδομαδιαία check-in. «Την Κυριακή το πρωί, όταν τα πράγματα είναι ήρεμα, η γυναίκα μου και εγώ κάνουμε τρεις ερωτήσεις: “Τι πηγαίνει καλά;”, “Δυσκολεύτηκα σε αυτό” και “Πάνω σε τι θα μπορούσαμε να δουλέψουμε αυτή την εβδομάδα;”».
Η Dober προσθέτει ότι οι προσδοκίες μπορεί να αλλάζουν με τον χρόνο, γι’ αυτό οι γονείς θα πρέπει να συζητούν τακτικά για το πώς θα ήθελαν να συμμετέχουν στη γονεϊκότητα.
