Ένα αξιοσημείωτο παράδοξο παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην Ευρώπη, καθώς η συνολική αξία των χαρτονομισμάτων που βρίσκονται σε κυκλοφορία παρουσιάζει αύξηση. Την ίδια στιγμή, οι κάρτες, τα smartphones και οι ανέπαφες πληρωμές κατακτούν ένα ολοένα και μεγαλύτερο μέρος των καθημερινών συναλλαγών. Αυτή η τάση υποδηγλώνει ότι τα μετρητά δεν χρησιμοποιούνται πλέον κυρίως για τις καθημερινές αγορές, αλλά συσσωρεύονται στα σπίτια των Ευρωπαίων ως απόθεμα ασφαλείας για δύσκολες στιγμές.
Η παράδοξη αύξηση των μετρητών
Παρά την ευρεία υιοθέτηση των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής, όπως οι κάρτες και τα κινητά τηλέφωνα, η ποσότητα και η συνολική αξία των χαρτονομισμάτων σε κυκλοφορία στην Ευρώπη συνεχίζουν να αυξάνονται. Αυτό το φαινόμενο έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα μιας κοινωνίας που στρέφεται όλο και περισσότερο προς τις ψηφιακές συναλλαγές.
Τα μετρητά, αντί να χρησιμοποιούνται στα ταμεία των καταστημάτων, φαίνεται να καταλήγουν σε σημαντικό βαθμό στα σπίτια των πολιτών. Οι Ευρωπαίοι τα χρησιμοποιούν λιγότερο ως μέσο καθημερινής πληρωμής, αλλά περισσότερο ως ένα είδος «αποθήκης» για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων καταστάσεων.
Οι λόγοι πίσω από την ανασφάλεια
Η επιστροφή στην πρακτική της αποταμίευσης μετρητών στο σπίτι, μια σύγχρονη εκδοχή του παλιού «λεφτά στο στρώμα», δεν οφείλεται τόσο σε δυσπιστία απέναντι στις τράπεζες, όσο σε ένα νέο αίσθημα ανασφάλειας. Αυτό το αίσθημα τροφοδοτείται από μια σειρά παραγόντων που επηρεάζουν την καθημερινότητα και την αίσθηση σταθερότητας.
Συγκεκριμένα, οι φόβοι για πολέμους, οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι φυσικές καταστροφές, οι διακοπές ηλεκτροδότησης και, κυρίως, η ανησυχία για μια μεγάλης κλίμακας κυβερνοεπίθεση, έχουν επαναφέρει τα μετρητά στον ρόλο του τελευταίου καταφυγίου. Όσο βολική κι αν είναι μια κάρτα ή ένα κινητό, η λειτουργία τους προϋποθέτει την απρόσκοπτη λειτουργία των δικτύων, των τραπεζών και των τερματικών POS.
Μια παρατεταμένη διακοπή ηλεκτροδότησης ή μια σοβαρή κυβερνοεπίθεση θα μπορούσε να καταστήσει προσωρινά αδύνατη ακόμη και την αγορά βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα ή καύσιμα, με ηλεκτρονικά μέσα. Το πρόσφατο κύμα κυβερνοεπιθέσεων σε μεγάλες επιχειρήσεις έχει ενισχύσει ακριβώς αυτή την ανησυχία, με τον Guardian να συνδέει την αυξημένη ζήτηση για φυσικό χρήμα με τους φόβους για πολεμικές κρίσεις, κυβερνοεπιθέσεις, πυρκαγιές και πλημμύρες.
Η θέση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας
Την τάση αυτή ανέδειξε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Φίλιπ Λέιν. Ο κ. Λέιν, μιλώντας στο MacGill Summer School στην Ιρλανδία, επισήμανε ότι ο συνολικός όγκος των χαρτονομισμάτων εξακολουθεί να αυξάνεται, παρά την υποχώρηση της χρήσης τους στις καθημερινές συναλλαγές.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιβεβαίωσε ότι ο κ. Λέιν παρουσίασε τις εκτιμήσεις του για την οικονομία της Ευρωζώνης στο εν λόγω συνέδριο, στις 24 Ιουλίου. Οι δηλώσεις του υπογραμμίζουν την επανεμφάνιση της πρακτικής διατήρησης μετρητών εκτός του τραπεζικού συστήματος, ως απάντηση σε ένα ευρύτερο αίσθημα αβεβαιότητας.
Η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ετοιμότητας
Το ευρύτερο ευρωπαϊκό δόγμα έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ατομικής ετοιμότητας. Η Κομισιόν έχει απευθύνει έκκληση στους πολίτες να είναι σε θέση να εξασφαλίσουν αυτονομία τουλάχιστον 72 ωρών σε περίπτωση σοβαρής κρίσης ή διακοπής βασικών υπηρεσιών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξηγεί ότι το τριήμερο αυτό θεωρείται κρίσιμο χρονικό διάστημα, ώστε οι Αρχές να μπορέσουν να αποκαταστήσουν τις υπηρεσίες και τον εφοδιασμό ή να φτάσουν στους πληγέντες. Αυτή η νέα κουλτούρα ετοιμότητας συνδέεται με ένα πολύ ευρύτερο φάσμα κινδύνων, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η κλιματική αλλαγή, καθώς και οι υβριδικές και κυβερνοαπειλές, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στρατηγική αποθεμάτων.
Με πληροφορίες από: Topontiki
