Παρά το γεγονός ότι οι ανέπαφες πληρωμές έχουν κυριαρχήσει σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, η ποσότητα των μετρητών που βρίσκεται σε κυκλοφορία στην πραγματικότητα αυξάνεται. Αυτή η διαπίστωση έγινε από τον Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομολόγο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), κατά τη διάρκεια ομιλίας του στο συνέδριο του θερινού σχολείου MacGill στην Ιρλανδία. Η αύξηση αυτή συνδέεται από ειδικούς με την ανησυχία για τους πολέμους, καθώς και με τον αντίκτυπο των κυβερνοεπιθέσεων στα ηλεκτρονικά και ανέπαφα συστήματα πληρωμών.
Η αύξηση των μετρητών και οι ανησυχίες
Ο Φίλιπ Λέιν τόνισε ότι το συνολικό απόθεμα χαρτονομισμάτων συνεχίζει να αυξάνεται, παρόλο που ο αριθμός των χαρτονομισμάτων που χρησιμοποιούνται στις καθημερινές συναλλαγές μειώνεται. Αυτό το φαινόμενο, όπου η χρήση για καθημερινές αγορές υποχωρεί ενώ ο αριθμός των ατόμων που διατηρούν χαρτονομίσματα αυξάνεται, περιγράφεται από την ΕΚΤ ως ένα «παράδοξο».
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θεωρεί τα μετρητά κρίσιμο μέρος της «εθνικής προετοιμασίας για κρίσεις». Οι ειδικοί συνδέουν την αυξημένη ζήτηση για μετρητά με την ανησυχία που προκαλούν οι πολεμικές συγκρούσεις, καθώς και με τους πιθανούς κινδύνους που εγκυμονούν οι κυβερνοεπιθέσεις για την απρόσκοπτη λειτουργία των ηλεκτρονικών και ανέπαφων συστημάτων πληρωμών.
Συστάσεις για ετοιμότητα σε έκτακτες ανάγκες
Ήδη από το 2025, οι κάτοικοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης κλήθηκαν να αποθηκεύουν επαρκή ποσότητα τροφίμων, νερού και ειδών πρώτης ανάγκης για 72 ώρες, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για ενδεχόμενες έκτακτες καταστάσεις. Το συγκεκριμένο «κιτ τριών ημερών» της Κομισιόν προβλέπει ότι κάθε νοικοκυριό θα πρέπει να έχει έτοιμο εμφιαλωμένο νερό, ραδιόφωνο με μπαταρίες, κονσερβοποιημένα τρόφιμα και, κυρίως, μετρητά.
Επιπλέον, χώρες όπως η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία έχουν ήδη προβεί σε συστάσεις προς τους πολίτες τους, προτρέποντάς τους να διατηρούν στην άκρη ένα ποσό μεταξύ 70 και 100 ευρώ ανά νοικοκυριό. Το ποσό αυτό κρίνεται επαρκές για την κάλυψη βασικών αναγκών για 72 ώρες, σε περίπτωση που οι διαδικτυακές υπηρεσίες και οι εφαρμογές κινητών τηλεφώνων σταματήσουν να λειτουργούν.
Στοιχεία από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
Τα στοιχεία που παρέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η οποία παρακολουθεί τον αριθμό των χαρτονομισμάτων σε κυκλοφορία από το 2002, καταδεικνύουν μια σταθερή αύξηση. Συγκεκριμένα, τα μετρητά αυξήθηκαν από περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ το 2016 σε 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ τον Ιούνιο του 2026. Αυτή η άνοδος υπογραμμίζει την τάση των πολιτών να διατηρούν μεγαλύτερα ποσά μετρητών.
Πριν από την πανδημία, το 2019, κυκλοφορούσαν περίπου 24 εκατομμύρια χαρτονομίσματα. Σήμερα, ο αριθμός αυτός έχει ξεπεράσει τα 31 εκατομμύρια χαρτονομίσματα. Το 2025, το χαρτονόμισμα των 50 ευρώ αναδείχθηκε ως το δημοφιλέστερο, ακολουθούμενο από το χαρτονόμισμα των 100 ευρώ, γεγονός που αντικατοπτρίζει τις προτιμήσεις των Ευρωπαίων πολιτών στην αποταμίευση μετρητών.
Ο ρόλος των μετρητών και η προσβασιμότητα
Ο Φίλιπ Λέιν υπογράμμισε επίσης την ανάγκη θέσπισης νομοθεσίας που θα διασφαλίζει τη διαθεσιμότητα των δικτύων ΑΤΜ στους κεντρικούς εμπορικούς δρόμους σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διασφάλιση αυτής της προσβασιμότητας κρίνεται σημαντική για την απρόσκοπτη πρόσβαση των πολιτών στα μετρητά, ειδικά σε περιόδους κρίσης ή δυσλειτουργίας των ηλεκτρονικών συστημάτων.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ τόνισε ότι τα μετρητά «είναι προσβάσιμα για όλους», καθώς αποτελούν ένα μέσο πληρωμής που είναι διαθέσιμο σε ηλικιωμένους και ευάλωτους πολίτες, οι οποίοι ενδεχομένως να αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τις ψηφιακές συναλλαγές. Επιπλέον, πρόσθεσε ότι τα μετρητά συνιστούν ένα εξαιρετικό εργαλείο για την εκμάθηση του οικονομικού αλφαβητισμού και της σωστής διαχείρισης του προϋπολογισμού από τα παιδιά.
Με πληροφορίες από: naftemporiki.gr
