Οι επιστήμονες φαίνεται ότι πλησιάζουν στην επίλυση του μυστηρίου που περιβάλλει τα επαναλαμβανόμενα σήματα που φτάνουν στη Γη από το σύμπαν. Μια νέα ανακάλυψη αναδεικνύει την πηγή ASKAP J1745, που προέρχεται από δύο αστέρια σε στενή τροχιά, τα οποία εκπέμπουν εκλάμψεις ραδιοκυμάτων και ακτίνων Χ σε πλήρη συγχρονισμό με την τροχιά τους. Αυτό το εύρημα χαρακτηρίζεται ως η «Στήλη της Ροζέτας» της σύγχρονης αστροφυσικής, καθώς αναμένεται να διευκολύνει την αποκρυπτογράφηση άλλων μεταβατικών ραδιοπηγών μακράς περιόδου.
Τα μεταβατικά φαινόμενα μακράς περιόδου
Τα μεταβατικά φαινόμενα μακράς περιόδου είναι σπάνιες πηγές που παράγουν ισχυρές εκλάμψεις ραδιοκυμάτων σε χρονικά διαστήματα που κυμαίνονται από λίγα λεπτά έως αρκετές ώρες. Μέχρι σήμερα, έχουν εντοπιστεί μόλις περίπου δώδεκα τέτοιες πηγές, και η προέλευσή τους παραμένει ελάχιστα κατανοητή. Οι αστρονόμοι έχουν παρατηρήσει ότι πολλές από αυτές τις πηγές βρίσκονται κοντά στο κέντρο του γαλαξία μας, σε περιοχές γεμάτες σκόνη, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανίχνευσή τους από τηλεσκόπια ορατού φωτός.
Η σημασία της ανακάλυψης
Η πηγή ASKAP J1745 ξεχωρίζει, καθώς οι επιστήμονες κατάφεραν να αναγνωρίσουν την αιτία των εκλάμψεών της, σε αντίθεση με τα περισσότερα από τα γνωστά μεταβατικά φαινόμενα. Η ανακάλυψη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι παρατηρήσεις προήλθαν από πολλά τηλεσκόπια που ανιχνεύουν διάφορους τύπους φωτός, προσφέροντας πολύτιμες πληροφορίες για την κατανόηση του φαινομένου.
Πώς λειτουργούν τα μεταβατικά φαινόμενα
Οι εκλάμψεις των μεταβατικών φαινομένων μακράς περιόδου επαναλαμβάνονται σε χρονικές κλίμακες που κυμαίνονται από λεπτά έως ώρες, με ορισμένες πηγές να παράγουν τακτικούς παλμούς για πάνω από 30 χρόνια. Οι αστρονόμοι αρχικά πίστευαν ότι αυτές οι πηγές ήταν αστέρες νετρονίων, αλλά οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι μπορεί να εμπλέκονται και λευκοί νάνοι σε διπλά συστήματα.
Η ανακάλυψη του ASKAP J1745
Το ASKAP J1745 είναι η πρώτη πηγή που αναγνωρίστηκε ως «κατακλυσμικό μεταβλητό αστέρα» (cataclysmic variable), που αποτελείται από δύο άστρα σε κοντινή τροχιά. Η βαρύτητα του λευκού νάνου μπορεί να έλκει υλικό από το άλλο άστρο, οδηγώντας σε εκλάμψεις ακτίνων Χ και ραδιοκυμάτων. Με τη συνδυασμένη παρατήρηση από ραδιοτηλεσκόπια και τηλεσκόπια ακτίνων Χ, οι επιστήμονες κατέστησαν σαφές ότι οι εκλάμψεις αυτές συμβαδίζουν με την τροχιά των δύο άστρων.
Η ανακάλυψη του ASKAP J1745 προσφέρει νέες προοπτικές για την κατανόηση των μεταβατικών φαινομένων μακράς περιόδου και αναμένεται να ανοίξει νέους δρόμους στην αστροφυσική, επιτρέποντας στους επιστήμονες να αποκωδικοποιήσουν τα μυστικά του σύμπαντος.
