Η κοινωνική ζωή μπορεί να είναι γεμάτη και πλούσια, όμως υπάρχουν στιγμές που μπορεί να νιώθουμε απόλυτα μόνοι, ακόμα και όταν περιβαλλόμαστε από φίλους. Σύμφωνα με νέα ευρήματα από το Πανεπιστήμιο Cornell, το συναίσθημα της μοναξιάς μπορεί να είναι πιο επιβαρυντικό για την υγεία μας από την αντικειμενική μοναξιά.
Η σύνθετη φύση της μοναξιάς
Στην καθημερινότητά μας, η μοναξιά συνδέεται συχνά με την απουσία ανθρώπων γύρω μας. Ωστόσο, οι δύο μελέτες που δημοσιεύθηκαν από ερευνητές του Πανεπιστημίου Cornell δείχνουν ότι η μοναξιά σχετίζεται περισσότερο με την ποιότητα των σχέσεων παρά με την ποσότητά τους. Δύο άτομα με παρόμοιο κοινωνικό κύκλο ενδέχεται να βιώνουν πολύ διαφορετικά επίπεδα μοναξιάς, με την ερμηνεία τους για τις σχέσεις τους να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Κοινωνική ασυμμετρία και επιπτώσεις στην υγεία
Η πρώτη μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο JAMA Network Open, εισάγει τον όρο «κοινωνική ασυμμετρία». Αυτός ο όρος αναφέρεται στη διαφορά μεταξύ του αριθμού των φίλων που έχει κάποιος και του πόσο μόνος αισθάνεται. Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά: οι άνθρωποι που έχουν πολλές κοινωνικές επαφές αλλά νιώθουν αποκομμένοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν ασθένειες και να αντιμετωπίσουν πρόωρο θάνατο.
Ο Anthony Ong, PhD, καθηγητής Ψυχολογίας στο Cornell, τονίζει ότι «τα περισσότερα μηνύματα δημόσιας υγείας επικεντρώνονται στην επέκταση του κοινωνικού δικτύου. Όμως, η έρευνά μας δείχνει ότι οι επαφές από μόνες τους δεν λένε όλη την αλήθεια». Δύο άτομα με τις ίδιες κοινωνικές συνθήκες μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική πορεία υγείας, ανάλογα με την αντίληψή τους για τις σχέσεις.
Ο φαύλος κύκλος της μοναξιάς
Η δεύτερη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Communications Psychology, εξετάζει την αίσθηση της μοναξιάς κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι που ένιωθαν μοναξιά συχνά αντιμετώπιζαν αντιλήψεις απειλής από το περιβάλλον τους, όπως η αίσθηση του αποκλεισμού ή της απόρριψης. Αυτό οδηγεί σε έναν επικίνδυνο φαύλο κύκλο:
- Αισθάνεσαι απομονωμένος/η.
- Το μυαλό σου μπαίνει σε κατάσταση άμυνας.
- Γίνεσαι καχύποπτος/η και παρερμηνεύεις ουδέτερες συμπεριφορές ως απορριπτικές.
- Απομονώνεσαι περισσότερο, επιδεινώνοντας τη μοναξιά σου.
Η μοναξιά επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε κοινωνικές καταστάσεις και καθορίζει τις μελλοντικές μας ενέργειες.
Ο κίνδυνος της αίσθησης της μοναξιάς
Η Dr. Mai Uchida, ψυχίατρος και αναπληρώτρια καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, εξηγεί ότι το να νιώθεις μόνος/η δείχνει μια αναντιστοιχία ανάμεσα στις σχέσεις που έχεις και σε αυτές που χρειάζεσαι. Μπορεί να βρίσκεσαι σε ένα γεμάτο δωμάτιο, αλλά να νιώθεις αόρατος/η.
Αυτή η ψυχολογική μοναξιά προκύπτει από την έλλειψη ενσυναίσθησης και συναισθηματικής ασφάλειας. Αντίθετα, η μοναχικότητα, όταν είναι εκούσια, μπορεί να είναι αναζωογονητική.
Στρατηγικές για ουσιαστική σύνδεση
Αν νιώθεις παγιδευμένος/η σε αυτό το συναίσθημα, οι ειδικοί ψυχικής υγείας προτείνουν τις παρακάτω στρατηγικές:
- Γίνε ο φίλος που θα ήθελες να έχεις: Άκου ενεργά τους άλλους, κάνε ερωτήσεις και δείξε ευγνωμοσύνη.
- Αναζήτησε σχέσεις που σου προσφέρουν ασφάλεια: Μείωσε την πίεση για τις επαφές σου και παρατήρησε με ποιους νιώθεις άνετα.
- Συνδέσου πρώτα με τον εαυτό σου: Γνώρισε τις αξίες σου και τι προτιμάς για να μπορέσεις να συνδεθείς βαθύτερα με τους άλλους.
- Εστίασε στην ποιότητα, όχι στην ποσότητα: Μην μετράς likes ή followers. Μια αυθεντική στιγμή σύνδεσης αρκεί για να σβήσει την αίσθηση της μοναξιάς.
Θυμήσου, δεν χρειάζεσαι περισσότερους ανθρώπους στη ζωή σου, αλλά περισσότερο χώρο για να αναπτυχθεί ο εσωτερικός σου κόσμος.
Η έρευνα που προήλθε από το Πανεπιστήμιο Cornell αποδεικνύει ότι η κοινωνική μας αλληλεπίδραση δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των ανθρώπων γύρω μας, αλλά και από τη βιωμένη ποιότητα των σχέσεών μας. Η αίσθηση της απομόνωσης μπορεί να είναι καταστροφική και να επιφέρει σοβαρές συνέπειες για την ψυχική και σωματική υγεία. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η ουσιαστική σύνδεση απαιτεί προσπάθεια και ειλικρίνεια, τόσο από εμάς όσο και από τους άλλους, ώστε να δημιουργήσουμε ένα υποστηρικτικό και συναισθηματικά ασφαλές περιβάλλον.
