Η γλυκοζαμίνη, ένα από τα πιο δημοφιλή συμπληρώματα διατροφής παγκοσμίως, χρησιμοποιείται από εκατομμύρια ανθρώπους για την ανακούφιση του πόνου της οστεοαρθρίτιδας και τη στήριξη των αρθρώσεων. Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Φλόριντα εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις της στην υγεία του εγκεφάλου, αναδεικνύοντας ανησυχητικά αποτελέσματα σε άτομα με γνωστικά προβλήματα.
Σημαντικά ευρήματα της μελέτης
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Metabolism στις 9 Ιουνίου, ανέλυσε ανώνυμα ιατρικά δεδομένα από περισσότερους από 66.000 ασθενείς, καλύπτοντας την περίοδο 2012-2024. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές εξέτασαν 24.481 ασθενείς με άνοια και νόσο Αλτσχάιμερ, καθώς και 41.884 άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση (Mild Cognitive Impairment - MCI). Περίπου το 8% των συμμετεχόντων λάμβαναν γλυκοζαμίνη.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: τα άτομα με ήπια γνωστική εξασθένηση που χρησιμοποιούσαν γλυκοζαμίνη είχαν 25% περισσότερες πιθανότητες να εξελιχθούν σε πλήρη νόσο Αλτσχάιμερ. Αυτό είναι ανησυχητικό, καθώς γενικά μόνο το 5% των ατόμων με ήπια γνωστική εξασθένηση εξελίσσονται προς την άνοια ετησίως.
Αυξημένος κίνδυνος θανάτου
Ένα ακόμη ανησυχητικό εύρημα της μελέτης ήταν η σύνδεση της γλυκοζαμίνης με 25% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου εντός πέντε ετών για τους ασθενείς που είχαν ήδη διαγνωστεί με Αλτσχάιμερ. Αντίθετα, στους ασθενείς με ήπια γνωστική εξασθένηση δεν παρατηρήθηκε αύξηση της θνησιμότητας.
Ο Ramon Sun, επικεφαλής της έρευνας και διευθυντής του Κέντρου Προηγμένης Χωρικής Έρευνας Βιομορίων, τόνισε: «Στις ΗΠΑ υπάρχουν περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι με Αλτσχάιμερ και εκατομμύρια ακόμη με άλλες μορφές άνοιας. Πολλοί από αυτούς λαμβάνουν ένα συμπλήρωμα χωρίς συνταγή, το οποίο ίσως επιδεινώνει την εξέλιξη της νόσου τους».
Γλυκοζυλίωση: Η πιθανή αιτία πίσω από τα αποτελέσματα
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η γλυκοζυλίωση, μια διαδικασία κατά την οποία μόρια σακχάρου προσκολλώνται σε πρωτεΐνες, μπορεί να εξηγήσει τη σύνδεση αυτή. Σε προηγούμενες μελέτες, είχε διαπιστωθεί ότι οι ασθενείς με Αλτσχάιμερ εμφανίζουν υπερβολική γλυκοζυλίωση. Ο καθηγητής Βιοχημείας Matthew Gentry ανέφερε: «Οι πρωτεΐνες είναι τα μοριακά εργαλεία των κυττάρων. Στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ διαπιστώσαμε ότι αυτό το σύστημα μοιάζει υπερδραστήριο».
Πειράματα σε ποντίκια
Προτού εστιάσουν στους ανθρώπους, οι ερευνητές διεξήγαγαν πειράματα σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που παρουσίαζαν συμπτώματα παρόμοια με εκείνα του Αλτσχάιμερ. Η χορήγηση γλυκοζαμίνης οδήγησε σε αύξηση των επιπέδων γλυκοζυλίωσης και επιδείνωσε τη μνήμη των ζώων. Ωστόσο, όταν οι επιστήμονες μπλόκαραν χημικά αυτή τη μεταβολική οδό, παρατήρησαν βελτίωση στη μνήμη τους.
Αντίθεση με προηγούμενες έρευνες
Ενδιαφέρον είναι ότι μια προηγούμενη μελέτη του 2023, που δημοσιεύθηκε στο BMC Medicine και εξέτασε σχεδόν 500.000 άτομα της UK Biobank, είχε καταλήξει σε εντελώς διαφορετικά συμπεράσματα. Σύμφωνα με αυτή, η τακτική λήψη γλυκοζαμίνης συνδεόταν με 15% μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και 17% μικρότερο κίνδυνο νόσου Αλτσχάιμερ.
Η νέα μελέτη εστίασε μόνο σε άτομα με ήδη υπάρχουσα γνωστική εξασθένηση, γεγονός που ενδέχεται να εξηγεί τις αντιφάσεις στα ευρήματα.
Προειδοποιήσεις από ειδικούς
Ο Jason Hinman, νευρολόγος από το UCLA, υπενθύμισε ότι τα ευρήματα της νέας μελέτης δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος και ότι η αποτελεσματικότητα της γλυκοζαμίνης στην οστεοαρθρίτιδα παραμένει υπό συζήτηση.
