Η νέα ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν, «Οδύσσεια», έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, καθώς συνδυάζει εντυπωσιακές εικόνες και γυρίσματα σε έξι χώρες, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά κάμερες IMAX. Ωστόσο, αρκετοί θεατές φαίνεται ότι βρέθηκαν σε δύσκολη θέση κατά την παρακολούθηση, καθώς οι διάλογοι ήταν δυσανάγνωστοι, με αποτέλεσμα η εμπειρία να μετατραπεί σε πραγματική… οδύσσεια.
Μετά την πρεμιέρα της ταινίας, επανήλθε ένα γνωστό παράπονο που έχει εκφραστεί και σε προηγούμενες δουλειές του Νόλαν: οι θεατές αναφέρουν ότι η ένταση του ήχου είναι υπερβολικά υψηλή, ενώ οι διάλογοι είναι χαμηλοί ή «πνίγονται» από τη μουσική και τα ηχητικά εφέ.
Αντιδράσεις στα social media
Στο Reddit και σε διάφορες αναρτήσεις στα social media, οι θεατές περιγράφουν τις σκηνές δράσης ως εκκωφαντικές. Κάποιοι ανέφεραν ότι χρειάστηκε να καλύψουν τα αυτιά τους, ενώ άλλοι δήλωσαν ότι δυσκολεύονταν να κατανοήσουν τους διαλόγους. «Οι διάλογοι ακούγονταν πνιχτοί, ενώ η υπόλοιπη ταινία ήταν εκκωφαντικά δυνατή», δήλωσε ένας θεατής. Άλλος τόνισε ότι οι ήχοι χάνονταν μέσα σε μια διαρκή και ακραία ένταση. Αν και υπήρξαν και θετικές κριτικές για το ηχητικό αποτέλεσμα, πολλοί θεατές εξέφρασαν την απογοήτευσή τους.
Το γνωστό «πρόβλημα ήχου» του Νόλαν
Οι αντιδράσεις αυτές δεν είναι καινούριες. Οι ταινίες του Κρίστοφερ Νόλαν έχουν δεχθεί κριτική εδώ και χρόνια για τη μεγάλη διαφορά έντασης ανάμεσα στους διαλόγους, τη μουσική και τα ηχητικά εφέ. Στο «The Dark Knight Rises», η φωνή του Μπέιν, που υποδυόταν ο Τομ Χάρντι, είχε χαρακτηριστεί δυσνόητη, ενώ στο «Tenet» του 2020, πολλοί θεατές δυσκολεύτηκαν να παρακολουθήσουν την πλοκή λόγω των χαμηλών διαλόγων. Παρόμοια παράπονα διατυπώθηκαν και για το «Oppenheimer» το 2023.
Μία από τις αιτίες για αυτό το φαινόμενο είναι η προτίμηση του Νόλαν να αποφεύγει τη διαδικασία ADR, δηλαδή την επανηχογράφηση διαλόγων σε στούντιο, προκειμένου οι φωνές των ηθοποιών να ακούγονται καθαρότερα. Ο σκηνοθέτης προτιμά να χρησιμοποιεί την ερμηνεία που δόθηκε κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, αν και αναγνωρίζει ότι αυτή είναι μια καλλιτεχνική επιλογή με την οποία πολλοί διαφωνούν.
Η φιλοσοφία πίσω από την ένταση
Ο Ρίτσαρντ Κινγκ, βραβευμένος σχεδιαστής ήχου που έχει συνεργαστεί με τον Νόλαν, έχει αναλύσει τη φιλοσοφία πίσω από αυτή την προσέγγιση. Ο Νόλαν, σύμφωνα με τον Κινγκ, δεν επιδιώκει μόνο μια διανοητική εμπειρία, αλλά και ένα σωματικό και συναισθηματικό βίωμα. Ο ήχος στις ταινίες του συγκρίνεται με την πανκ μουσική, όπου οι διάλογοι αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής ηχητικής σύνθεσης. Σκοπός του είναι να αναγκάζει τον θεατή να πλησιάσει νοητά την οθόνη και να μην παρακολουθεί παθητικά.
Η νέα τεχνολογία και οι προσδοκίες
Πριν από την κυκλοφορία της «Οδύσσειας», υπήρχαν ελπίδες ότι οι διάλογοι θα ακούγονταν καθαρότερα. Η ταινία είναι η πρώτη μεγάλου μήκους παραγωγή που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX. Για να αντιμετωπιστεί ο έντονος μηχανικός θόρυβος που παράγουν αυτές οι κάμερες, αναπτύχθηκε ένα ειδικό ηχομονωτικό περίβλημα, γνωστό ως «blimp», που τοποθετήθηκε γύρω από την κάμερα. Παρά την τεχνολογία αυτή, η φιλοσοφία της τελικής μίξης δεν άλλαξε, και η μουσική και τα ηχητικά εφέ παραμένουν κυρίαρχα.
Διαφορές στις προβολές
Επιπλέον, η ταινία προβάλλεται σε επιλεγμένες αίθουσες IMAX 70mm, όπου η εικόνα έχει αναλογία 1.43:1, προσφέροντας μεγαλύτερο τμήμα του αρχικού κάδρου. Αντίθετα, στις συμβατικές αίθουσες, η εικόνα προσαρμόζεται σε διαφορετική αναλογία, με αποτέλεσμα η οπτική εμπειρία να διαφέρει από αυτή που σχεδίασε ο Νόλαν για τις πλήρεις προβολές IMAX.
Η «Οδύσσεια» διαρκεί δύο ώρες και 52 λεπτά και αφηγείται το ταξίδι επιστροφής του Οδυσσέα, τον οποίο υποδύεται ο Ματ Ντέιμον, μετά τον Τρωικό Πόλεμο. Στην ταινία συμμετέχουν επίσης οι Τομ Χόλαντ, Αν Χάθαγουεϊ, Ρόμπερτ Πάτινσον, Ζεντάγια, Λουπίτα Νιόνγκο και Σαρλίζ Θερόν, με μέρος των γυρισμάτων να πραγματοποιείται στην Πελοπόννησο.
