Η νέα κινηματογραφική μεταφορά της «Οδύσσειας» από τον Κρίστοφερ Νόλαν έχει προκαλέσει παγκόσμιο ενδιαφέρον, σημειώνοντας σημαντική επιτυχία στις αίθουσες. Ωστόσο, στην Ελλάδα, η ταινία έχει γίνει αντικείμενο έντονης δημόσιας συζήτησης, με τις επιλογές του σκηνοθέτη να βρίσκονται στο επίκεντρο της κριτικής, από τη διανομή των ρόλων μέχρι την πιστότητα στο ομηρικό έπος.
Η «Οδύσσεια», που διδάσκεται στους Έλληνες μαθητές από την πρώτη τάξη του Γυμνασίου, δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη. Τα κύρια ερωτήματα που τίθενται αφορούν την πιστότητα του Νόλαν στο έργο του Ομήρου, την απουσία Ελλήνων ηθοποιών από το καστ και την επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο για τον ρόλο της Ελένης της Τροίας, όπως αναφέρει το Politico.
Η πλοκή και τα γυρίσματα στην Ελλάδα
Ο Ματ Ντέιμον υποδύεται τον Οδυσσέα, με την ταινία να ακολουθεί τη βασική αφήγηση του έπους. Παρουσιάζεται η δεκαετής επιστροφή του ήρωα από τον Τρωικό Πόλεμο στην Ιθάκη, όπου προσπαθεί να επανενωθεί με τη σύζυγό του Πηνελόπη, αντιμετωπίζοντας θεούς και μυθικά τέρατα.
Τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν σε εμβληματικά σημεία της Ελλάδας, όπως το Ανάκτορο του Νέστορα στην Πύλο, η παραλία Βοϊδοκοιλιά, το Κάστρο της Μεθώνης και η Ακροκόρινθος. Πολλοί Έλληνες ελπίζουν ότι η ταινία θα προσφέρει μεγαλύτερη διεθνή προβολή στα μνημεία και τα τοπία της χώρας, αναδεικνύοντας ταυτόχρονα τη διαχρονική αξία του ομηρικού έπους.
Η παραγωγή έλαβε επιδότηση περίπου 6,5 εκατομμυρίων ευρώ από το ελληνικό κράτος, με τον συνολικό προϋπολογισμό να ανέρχεται σε 250 εκατομμύρια ευρώ, στο πλαίσιο του προγράμματος επιδοτήσεων που εφαρμόζεται από το 2017.
Αντιδράσεις για την επιλογή της Λουπίτα Νιόνγκο
Η απόφαση να υποδυθεί την Ελένη της Τροίας η Λουπίτα Νιόνγκο έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις. Ο Έλον Μασκ, μέσω της πλατφόρμας Χ, σχολίασε: «Ο Κρις Νόλαν βεβήλωσε τον Όμηρο και γονάτισε μπροστά στους κανόνες της woke κουλτούρας που απαιτούνται για να κερδίσει ένα Όσκαρ». Σε δεύτερη ανάρτησή του πρόσθεσε: «Τι σκουλήκι».
Η συζήτηση για την επιλογή της ηθοποιού έχει κυριαρχήσει και στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης, με ιστορικούς και κριτικούς κινηματογράφου να εκφράζουν αντικρουόμενες απόψεις.
Επιχειρήματα υπέρ και κατά της επιλογής
Υποστηρικτές της επιλογής τονίζουν ότι τα ομηρικά έπη ανήκουν σε ολόκληρη την ανθρωπότητα και ότι η καλλιτεχνική ελευθερία επιτρέπει διαφορετικές προσεγγίσεις. Αντίθετα, οι επικριτές επισημαίνουν ότι ο Όμηρος δεν παρέχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της Ελένης, αφήνοντας τη μορφή της στη φαντασία του αναγνώστη.
Πολιτικές αντιδράσεις για την κρατική επιδότηση
Το κόμμα Νίκη της αντιπολίτευσης εξέφρασε την αντίθεσή του στην επιλογή της ηθοποιού και στην κρατική επιδότηση της παραγωγής, υποστηρίζοντας ότι οι Έλληνες φορολογούμενοι χρηματοδοτούν την επιβολή μιας «woke ιδεολογίας» στην ελληνική ιστορία.
Ο πρόεδρος του κόμματος, Δημήτρης Νατσιός, δήλωσε ότι η «λεγόμενη πατριωτική κυβέρνηση συνεχίζει να στηρίζει κάθε “woke” έκφραση». Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, αντέτεινε ότι δεν είναι ρόλος του κράτους να υπαγορεύει πώς πρέπει να ερμηνεύεται ένα έργο. Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε ότι δεν διαφωνεί με την κρατική χρηματοδότηση, αλλά δυσκολεύεται να κατανοήσει τις επιλογές του σκηνοθέτη.
Απουσία Ελλήνων ηθοποιών από το καστ
Ένα ακόμη σημείο που έχει προκαλέσει αντιδράσεις είναι η πλήρης απουσία Ελλήνων ηθοποιών από την παραγωγή, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μια κινηματογραφική μεταφορά ενός από τα σημαντικότερα έργα της ελληνικής γραμματείας. Η ελληνική ομογένεια, μέσω της ιστοσελίδας Greek City Times, δημοσίευσε ανοικτή επιστολή προς τους συντελεστές της ταινίας, επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα δεν είναι μόνο ένα σκηνικό της αρχαιότητας, αλλά μια ζωντανή χώρα».
