Ο καρκίνος του δέρματος είναι η πιο κοινή μορφή κακοήθειας παγκοσμίως, με το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα (Basal Cell Carcinoma – BCC) να κατατάσσεται στην κορυφή των περιστατικών. Παρά το γεγονός ότι σχεδόν 1 στους 5 ανθρώπους θα τον αντιμετωπίσει κάποια στιγμή στη ζωή του, συχνά παραβλέπεται ή υποτιμάται.
Γιατί αγνοούμε αυτόν τον τύπο καρκίνου;
Η κύρια αιτία είναι ότι στην αρχική του φάση, ο βασικοκυτταρικός καρκίνος σπάνια φαίνεται επικίνδυνος. Συχνά εμφανίζεται ως αβλαβείς δερματικές αλλοιώσεις, όπως ένα επίμονο σπυράκι ή μια μικρή ουλή. Αν και αναπτύσσεται αργά (περίπου 2 με 3 χιλιοστά το χρόνο) και σπανίως μεταστατώνει, η αμέλεια μπορεί να οδηγήσει σε διείσδυση σε βαθύτερους ιστούς. Η έγκαιρη αναγνώριση των προειδοποιητικών σημείων είναι το κλειδί για μια απλή και ανώδυνη θεραπεία.
Τα 4 σημάδια SOS που πρέπει να προσέξεις
Το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα εμφανίζεται κυρίως σε περιοχές του σώματος που εκτίθενται στην υπεριώδη (UV) ακτινοβολία, όπως το πρόσωπο, το τριχωτό της κεφαλής, ο λαιμός, οι ώμοι και τα χέρια. Δεδομένου ότι δεν έχει τη μορφή σκούρας ελιάς, πολλοί δεν του δίνουν τη δέουσα προσοχή. Οι δερματολόγοι προειδοποιούν να προσέχουμε τα εξής σημάδια:
Οι δερματολόγοι συνιστούν ιδιαίτερη προσοχή στα εξής σημάδια SOS:
- Το «αθώο» ροζ ογκίδιο: Μοιάζει με σπυράκι ακμής ή λαμπερό μαργαριταρένιο εξόγκωμα με μικρά, λεπτά αγγεία στην επιφάνειά του, το οποίο όμως δεν υποχωρεί με την πάροδο των εβδομάδων.
- Η επίμονη ξηρή πλάκα: Δίνει την αίσθηση τοπικής ξηροδερμίας, εκζέματος ή ελαφρού εγκαύματος που παραμένει στο ίδιο σημείο παρά τη χρήση ενυδατικών κρεμών.
- Η ουλή χωρίς τραυματισμό: Εμφανίζεται ως επίπεδο, σκληρό και ωχρό σημάδι, το οποίο μπορεί να εκτείνεται βαθύτερα κάτω από την επιφάνεια της επιδερμίδας.
- Η πληγή που «υποτροπιάζει»: Μια βλάβη που ανοίγει, αιμορραγεί ελαφρά, δημιουργεί κρούστα, δείχνει να επουλώνεται και στη συνέχεια ξανανοίγει στο ίδιο ακριβώς σημείο.
Σωστή αυτοεξέταση με τον κανόνα του «ασχημόπαπου»
Για την έγκαιρη ανίχνευση τέτοιων αλλοιώσεων, οι ειδικοί προτείνουν μια σειρά βημάτων. Το πρώτο είναι ο ετήσιος έλεγχος από δερματολόγο για πλήρη χαρτογράφηση, ειδικά αν έχεις ανοιχτόχρωμο δέρμα ή ιστορικό έκθεσης στον ήλιο. Παράλληλα, η μηνιαία αυτοεξέταση σε καλά φωτισμένο χώρο είναι απαραίτητη. Δες προσεκτικά το πρόσωπο, τα αυτιά, το τριχωτό της κεφαλής, τους ώμους και τα χέρια με τη βοήθεια καθρέφτη.
Κατά την εξέταση, χρησιμοποίησε τον κανόνα του «ασχημόπαπου»: αναζήτησε οποιοδήποτε σημείο ή βλάβη που φαίνεται διαφορετική σε σχέση με τις υπόλοιπες ελιές και σημάδια. Αν παρατηρήσεις μια πληγή ή αλλοίωση που δεν έχει επουλωθεί πλήρως σε 3 με 4 εβδομάδες, επικοινώνησε άμεσα με γιατρό.
Παράγοντες κινδύνου
Ο βασικοκυτταρικός καρκίνος διαγιγνώσκεται συχνότερα σε άτομα άνω των 40 ετών, ωστόσο παρατηρείται αυξητική τάση και σε νεότερες ηλικίες, κυρίως λόγω της αθροιστικής ηλιακής ακτινοβολίας και της χρήσης solarium. Η μακροχρόνια έκθεση στον ήλιο προκαλεί βλάβες στο DNA των κυττάρων του δέρματος, με άτομα που έχουν ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, ανοιχτόχρωμα μάτια ή κόκκινα μαλλιά να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Η εμφάνιση ενός πρώτου καρκινώματος αυξάνει την πιθανότητα για νέα στο μέλλον, ενώ το εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα μειώνει την ικανότητα του οργανισμού να επιδιορθώνει τις κυτταρικές βλάβες.
Τι να θυμάσαι
Η προστασία του δέρματος είναι σημαντική καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, καθώς η υπεριώδης ακτινοβολία διεισδύει στην ατμόσφαιρα ακόμη και τις συννεφιασμένες ημέρες. Η καθημερινή εφαρμογή αντηλιακού ευρέος φάσματος (UVA/UVB) με SPF 30+ και η τακτική ανανέωσή του κάθε 2 ώρες είναι η πρώτη γραμμή άμυνας. Η χρήση προστατευτικών μέσων, όπως καπέλο με ευρύ γείσο, γυαλιά ηλίου με πιστοποιημένα φίλτρα UV και ρούχα που καλύπτουν τους ώμους, μπορεί να μειώσει την αθροιστική έκθεση.
Τέλος, σύγχρονες κλινικές μελέτες εξετάζουν τη χορήγηση συμπληρωματικής νικοτιναμίδης (μορφή βιταμίνης B3) σε άτομα υψηλού κινδύνου, καθώς φαίνεται να ενισχύει τους φυσικούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης του DNA από τη βλάβη της ακτινοβολίας, πάντα υπό ιατρική καθοδήγηση.
