Ο Ηλίας Γιαννακάκης παρουσιάζει την τρίτη του ταινίας μυθοπλασίας, με τίτλο «Μάχη», στην οποία πρωταγωνιστεί η Μπέττυ Βακαλίδου. Η ταινία αφηγείται την ιστορία της Μάχης, μιας τρανς γυναίκας και πρώην στρατιωτικού της δικτατορίας, η οποία επιστρέφει στην Ελλάδα μετά από πολλά χρόνια εξορίας στο εξωτερικό. Στόχος της είναι να επανασυνδεθεί με τα παιδιά της και να έρθει αντιμέτωπη με τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Ο σκηνοθέτης, γνωστός για τα ντοκιμαντέρ του, προσεγγίζει το θέμα με ιδιαίτερη ευαισθησία.
Ο σκηνοθέτης και το έργο του
Ο Ηλίας Γιαννακάκης, αν και ευρύτερα γνωστός για την επιτυχημένη του πορεία στον χώρο του ντοκιμαντέρ, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη σειρά «Μνήμες γηπέδων» της ΕΡΤ, επιχειρεί για τρίτη φορά να σκηνοθετήσει μια ταινία μυθοπλασίας. Η προσέγγισή του χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στα ιστορικά βάρη που κουβαλάει η ελληνική ιστορία μέχρι σήμερα. Αυτή η διάθεση είναι εμφανής και στην ταινία «Μάχη», όπου χρησιμοποιεί την κεντρική ιστορία για να αναδείξει τις προεκτάσεις του παρελθόντος στο παρόν.
Η επιλογή του να ασχοληθεί με ένα τόσο σύνθετο θέμα δείχνει την πρόθεσή του να εξερευνήσει πτυχές της ελληνικής πραγματικότητας που συχνά παραμένουν στο περιθώριο. Η εμπειρία του από τα ντοκιμαντέρ του επιτρέπει να διατηρεί μια νηφαλιότητα στην αφήγηση, ακόμη και σε σκηνές με έντονο συναισθηματικό φορτίο.
Η ιστορία της Μάχης
Στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται η ομώνυμη πρωταγωνίστρια, η Μάχη, η οποία στο παρελθόν ήταν ο Γιώργος, αξιωματικός του ελληνικού στρατού κατά την περίοδο της δικτατορίας. Η επιλογή της να αλλάξει φύλο την οδήγησε σε μια αναγκαστική «φυγή» στο εξωτερικό, όπου έζησε για πολλά χρόνια μακριά από την πατρίδα της.
Η επιστροφή της στην Ελλάδα σηματοδοτεί την επιθυμία της να συναντηθεί ξανά με τα παιδιά της, τα οποία είχε αφήσει πίσω να βολοδέρνουν σε μια ασφυκτική πραγματικότητα. Παράλληλα, η Μάχη επιδιώκει να «ξαναγνωρίσει» τη σύγχρονη Ελλάδα, μια χώρα που, όπως φαίνεται, δεν έχει ακόμη αποτινάξει πλήρως τις εθνικές και κοινωνικές της αγκυλώσεις. Η προσπάθειά της είναι να «μπαλώσει» το παρελθόν της, κυρίως μέσα από την επαφή με τα δύο της παιδιά.
Οι ερμηνείες και το καστ
Τον κεντρικό ρόλο της Μάχης ενσαρκώνει η γνωστή Μπέττυ Βακαλίδου, η οποία προσφέρει μια ερμηνεία που περιγράφεται ως ιδανική. Η παρουσία της στην οθόνη είναι συγκρατημένη αλλά και συγκινητική, αποτελώντας τον ακρογωνιαίο λίθο τόσο της προσωπικής ιστορίας της Μάχης όσο και της ευρύτερης Ιστορίας που διαπραγματεύεται το φιλμ.
Στο πλευρό της Βακαλίδου, συμμετέχουν επίσης η Έλενα Τοπαλίδου, ο Μανώλης Μαυροματάκης και ο Γιάννης Οικονομίδης, συμπληρώνοντας το καστ της ταινίας. Οι ερμηνείες των ηθοποιών συμβάλλουν στην εικονογράφηση των χαρακτήρων, αποφεύγοντας τις παγίδες που θα μπορούσε να θέσει το προκλητικό θέμα της ταινίας.
Η σκηνοθετική προσέγγιση και τα σημεία τριβής
Το φιλμ του Ηλία Γιαννακάκη καταφέρνει να διατηρήσει τη νηφαλιότητά του, ακόμη και μέσα από δύσκολες στιγμές και σκηνές, εικονογραφώντας τους χαρακτήρες με τρόπο που αποφεύγει κάθε «τρικλοποδιά» που θα μπορούσε να προκύψει από το προκλητικό θέμα. Η αφήγηση χαρακτηρίζεται από σωστά σημεία αιχμής, βασισμένη σε ένα άρτιο σενάριο.
Ωστόσο, η ταινία σκοντάφτει στο φινάλε της, το οποίο περιγράφεται ως κραυγαλέο, μπροστά στο ελληνικό κοινοβούλιο. Σε αυτό το σημείο, ο σκηνοθέτης αποπειράται να σχολιάσει τη διαδρομή της πατριδολαγνείας από τα χρόνια της δικτατορίας μέχρι σήμερα, χρησιμοποιώντας εικόνες και νότες επιτηδευμένου λαϊκισμού. Αυτή η διολίσθηση στην καταγγελία, αφήνοντας πίσω τους εύστοχους υπαινιγμούς που είναι διάσπαρτοι σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, προδίδει την ηρεμία της αποστασιοποίησης που διακρίνει τον σκηνοθέτη.
Η «μάχη» του σινεμά και τα κοινωνικά μηνύματα
Παρά τις επιμέρους παρατηρήσεις, η ταινία «Μάχη» θεωρείται μια ολοκληρωμένη δημιουργία που επιτρέπει στο σινεμά να κερδίσει τη δική του μάχη για επιβίωση, κόντρα στους καιρούς. Η ιστορία της Μάχης αναδεικνύει όσα για χρόνια έχουν θαφτεί κάτω από μια ενοχλητικά συντηρητική κοινωνία.
Αυτά τα στοιχεία επανέρχονται στο προσκήνιο, έχοντας αφήσει πίσω τους παράπλευρες απώλειες, όπως ο γιος της Μάχης. Η ταινία υποδηλώνει ότι έχει έρθει ο καιρός της εκδίκησης για όλους αυτούς που επιστρέφουν στο παρόν, διεκδικώντας το δικαίωμά τους.
Με πληροφορίες από: Topontiki
