ΕΕ και Βρετανία σε νέα συμφωνία μετά το Brexit: Μείωση εμποδίων και πρόγραμμα κινητικότητας για νέους

ΕΕ και Βρετανία σε νέα συμφωνία μετά το Brexit: Μείωση εμποδίων και πρόγραμμα κινητικότητας για νέους

Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία κατέληξαν σε μια νέα συμφωνία την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου 2026, κατά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες. Η συμφωνία αποσκοπεί στη μείωση των εμπορικών εμποδίων και στην ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας μεταξύ των δύο πλευρών. Παράλληλα, προβλέπεται ένα νέο πρόγραμμα κινητικότητας για τους νέους, καθώς και η επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου στο πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027.

Η νέα συμφωνία και οι δηλώσεις των ηγετών

Η επίτευξη της συμφωνίας ανακοινώθηκε αρχικά από την Ντάουνινγκ Στριτ, η οποία γνωστοποίησε ότι ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τρεις βασικές πρωτοβουλίες. Συμφωνήθηκαν επίσης τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής τους.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ χαρακτήρισε τη συμφωνία «ιστορική στιγμή» και μια εξέλιξη επωφελή τόσο για τη Βρετανία όσο και για την Ευρώπη. Εκτίμησε ότι η εφαρμογή της θα μπορούσε να προσθέσει έως και 17 δισ. λίρες στη βρετανική οικονομία, ενισχύοντας το ΑΕΠ κατά 0,5%.

Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έκανε λόγο για σημαντική επιτυχία. Επισήμανε ότι οι δύο πλευρές κατάφεραν να καταλήξουν σε συμφωνίες σε τρεις βασικούς τομείς, όπου μέχρι πρόσφατα οι διαπραγματεύσεις θεωρούνταν ιδιαίτερα δύσκολες. Η βρετανική κυβέρνηση εκτιμά ότι η σημαντικότερη οικονομικά παρέμβαση, αυτή που αφορά το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, θα μπορούσε να προσθέσει έως 5,1 δισ. λίρες, δηλαδή περίπου 6,7 δισ. δολάρια, ετησίως στην οικονομία της.

Μείωση εμποδίων στα αγροδιατροφικά προϊόντα

Μία από τις βασικές πτυχές της νέας συμφωνίας αφορά το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων. Προβλέπεται η κατάργηση σειράς υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών πιστοποιητικών και ελέγχων που απαιτούνται σήμερα για τη διακίνηση ζώων, φυτών και συναφών προϊόντων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις κατηγορίες που επηρεάζονται περιλαμβάνονται προϊόντα όπως το κρέας, τα τυριά, τα φρούτα και οι σπόροι.

Η αλλαγή αυτή αναμένεται να μειώσει το διοικητικό κόστος των επιχειρήσεων και τις καθυστερήσεις στις εμπορευματικές μεταφορές. Σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου μεταφορών Logistics UK, τα υγειονομικά πιστοποιητικά εξαγωγής κοστίζουν συνήθως από 150 έως 250 λίρες ανά αποστολή, ενώ ορισμένα φορτία υπόκεινται και σε φυσικούς ελέγχους στα σύνορα. Η σημασία της συμφωνίας αποτυπώνεται και στην πορεία των εμπορικών συναλλαγών μετά το Brexit, καθώς η αξία των βρετανικών εξαγωγών τροφίμων, ποτών και ζωοτροφών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκε κατά 26% μεταξύ 2019 και 2025, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή των Λόρδων.

Ωστόσο, η διευκόλυνση του εμπορίου συνοδεύεται από την υποχρέωση της Βρετανίας να ευθυγραμμιστεί με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την ασφάλεια τροφίμων και τη φυτοπροστασία. Η εφαρμογή της συμφωνίας για τα αγροδιατροφικά προϊόντα προγραμματίζεται για τον Μάρτιο του 2028. Παράλληλα, αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τους ελέγχους στη διακίνηση προϊόντων από τη Μεγάλη Βρετανία προς τη Βόρεια Ιρλανδία, όπου εξακολουθούν να εφαρμόζονται ειδικές ρυθμίσεις.

Πρόγραμμα κινητικότητας για τους νέους

Μία από τις σημαντικότερες προβλέψεις της συμφωνίας αφορά το νέο πρόγραμμα κινητικότητας Youth Experience Scheme (YES). Αυτό το πρόγραμμα θα επιτρέπει σε νέους από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Βρετανία να διαμένουν, να εργάζονται, να σπουδάζουν ή να ταξιδεύουν στην άλλη πλευρά για χρονικό διάστημα έως τριών ετών.

Στο πρόγραμμα θα μπορούν να συμμετέχουν κάθε χρόνο 100.000 πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 100.000 Βρετανοί, ηλικίας έως 31 ετών. Οι συμμετέχοντες θα έχουν τη δυνατότητα να εργαστούν, να πραγματοποιήσουν σπουδές, να προσφέρουν εθελοντική εργασία ή να ταξιδέψουν, ενώ θα προβλέπονται συγκεκριμένοι περιορισμοί.

Ειδικότερα, οι Βρετανοί θα υποβάλλουν αρχικά αίτηση για μία χώρα της ΕΕ, αλλά στη συνέχεια θα μπορούν να μετακινηθούν σε άλλες δύο, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν παραμείνει τουλάχιστον 12 μήνες στην προηγούμενη χώρα. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες δεν θα δικαιούνται κοινωνικά επιδόματα στη χώρα υποδοχής και δεν θα μπορούν να συνοδεύονται από εξαρτώμενα μέλη της οικογένειάς τους, όπως παιδιά. Θα πρέπει επίσης να καταβάλλουν τέλος αίτησης και να αποδεικνύουν ότι διαθέτουν επαρκή οικονομικά μέσα. Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης την επιστροφή του Ηνωμένου Βασιλείου στο πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027.

Συνεργασία σε ενέργεια και ανοιχτά ζητήματα

Πέρα από το εμπόριο αγροδιατροφικών προϊόντων και την κινητικότητα των νέων, η συμφωνία περιλαμβάνει και τη διασύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα. Το Λονδίνο εκτιμά ότι αυτή η διασύνδεση θα μπορούσε να αποφέρει πρόσθετο οικονομικό όφελος έως 3,8 δισ. λίρες ετησίως, περιορίζοντας τις επιβαρύνσεις για τη βιομηχανία.

Ωστόσο, παρά το θετικό κλίμα και τις δηλώσεις περί «ιστορικής στιγμής», ένα σημαντικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό. Πρόκειται για το ύψος των διδάκτρων που θα καταβάλλουν οι Ευρωπαίοι φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια. Οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν τις δια διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση λύσης σε αυτό το θέμα.

Με πληροφορίες από: Newsit, Ieidiseis

Δείτε ακόμα