Χιλιάδες πολίτες κατέκλυσαν τους δρόμους της Λισαβόνας και δεκάδων άλλων πόλεων στην Πορτογαλία το Σάββατο 14 Νοεμβρίου, διαμαρτυρόμενοι για την οξυμένη στεγαστική κρίση και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος κατοικίας. Οι κινητοποιήσεις, που πραγματοποιήθηκαν σε 32 πόλεις, είχαν ως κύριο αίτημα τη μείωση των ενοικίων, την ενίσχυση της προστασίας των ενοικιαστών και την άμεση εφαρμογή μέτρων για την εξασφάλιση προσιτής στέγης για όλους. Η πανεθνική αυτή διαμαρτυρία οργανώθηκε από την πλατφόρμα Casa Para Viver, καθώς το ζήτημα της στέγασης έχει αναδειχθεί σε ένα από τα κορυφαία θέματα της δημόσιας συζήτησης στη χώρα.
Η αγανάκτηση των πολιτών και οι απαιτήσεις τους
Οι συγκεντρωμένοι στην πορτογαλική πρωτεύουσα φώναζαν συνθήματα όπως «Μειώστε τα ενοίκια, αυξήστε τους μισθούς», εκφράζοντας την έντονη αγανάκτησή τους για την αδυναμία εξεύρεσης κατοικίας που να αντιστοιχεί στα σημερινά εισοδήματα. Η δυσκολία αυτή καθιστά την απόκτηση οικονομικής ανεξαρτησίας έναν μακρινό στόχο για πολλούς νέους Πορτογάλους, καθώς ακόμη και η ενοικίαση ενός σπιτιού έχει καταστεί εξαιρετικά δύσκολη.
Οι διαδηλωτές τόνισαν την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις από την πολιτεία, ώστε να αντιμετωπιστεί η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Τα αιτήματα περιλάμβαναν όχι μόνο τη μείωση των τιμών των ενοικίων, αλλά και την ενίσχυση του νομικού πλαισίου για την προστασία των ενοικιαστών από αυθαίρετες αυξήσεις και εξώσεις.
Προσωπικές μαρτυρίες αναδεικνύουν το πρόβλημα
Ο 23χρονος Νταβίντ Πίτερς, πτυχιούχος επικοινωνίας και εργαζόμενος με καθεστώς μερικής απασχόλησης, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ότι εξακολουθεί να ζει με τους γονείς του, παρότι επιθυμεί να αποκτήσει τη δική του κατοικία. «Η στέγαση είναι το κύριο εμπόδιο, γι’ αυτό διαδηλώνουμε σήμερα», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας την κοινή εμπειρία πολλών νέων στη χώρα.
Ανάλογες δυσκολίες αντιμετωπίζουν και οι φοιτητές. Η 20χρονη Ματίλντε Κούνια, φοιτήτρια Καλών Τεχνών στην Κοΐμπρα, στην κεντρική Πορτογαλία, περιέγραψε την κατάσταση που βιώνει η ίδια και οι συμφοιτητές της. «Θέλουμε απλώς ένα μέρος για να μπορούμε να σπουδάσουμε, αλλά δεν μπορούμε να βρούμε στέγαση σε αξιοπρεπή κατάσταση, ενώ οι τιμές που ζητούν είναι απλησίαστες», δήλωσε. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην ποιότητα ζωής των φοιτητών που αναζητούν στέγη μακριά από τις οικογένειές τους.
Την απόσταση ανάμεσα στους μισθούς και στο κόστος διαβίωσης επισήμανε και η 40χρονη Μαίτε Τσάβες, με καταγωγή από την Ουρουγουάη, η οποία ζει στη Λισαβόνα τα τελευταία 17 χρόνια. «Με τα λίγα που βγάζουμε και το επίπεδο των ενοικίων, είμαστε η χώρα με τη μεγαλύτερη ανισότητα στην Ευρώπη», υποστήριξε, αναδεικνύοντας την κοινωνική διάσταση του προβλήματος.
Τα στοιχεία της Eurostat επιβεβαιώνουν την κρίση
Τα νεότερα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από την Eurostat αυτή την εβδομάδα αναδεικνύουν το μέγεθος του προβλήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μεταξύ του 2015 και του 2025, η Πορτογαλία κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον λόγο των τιμών κατοικίας προς τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Ο σχετικός δείκτης αυξήθηκε κατά 60,8% μέσα σε αυτή τη δεκαετία.
Το ποσοστό αυτό είναι σχεδόν διπλάσιο από εκείνο της Ολλανδίας, η οποία ακολούθησε με αύξηση 34,3% στην ίδια περίοδο. Αυτά τα δεδομένα υπογραμμίζουν την ιδιαίτερα δυσμενή θέση της Πορτογαλίας όσον αφορά την προσιτότητα της στέγης, σε σύγκριση με άλλες χώρες της Ε.Ε.
Νομοθετικές εξελίξεις και αντιδράσεις
Η σημερινή διαδήλωση πραγματοποιήθηκε λίγο μετά την ψήφιση από τη Βουλή ενός νομοσχεδίου μεταρρύθμισης που έχει ως στόχο την απλοποίηση και την επιτάχυνση των εξώσεων ενοικιαστών. Το νομοσχέδιο αυτό, το οποίο προτάθηκε από τη δεξιά κυβέρνηση που δεν διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή, πέρασε την πρώτη του ανάγνωση στα τέλη Σεπτεμβρίου, χάρη στην αποχή της ακροδεξιάς.
Η ψήφιση του νομοσχεδίου συνέπεσε χρονικά με τις διαδηλώσεις που συγκλόνιζαν την Ισπανία, μετά την έξωση μιας 80χρονης γυναίκας από τη Μαδρίτη, η οποία στη συνέχεια απεβίωσε. Ακολουθώντας το παράδειγμα των σκηνών και κατασκηνώσεων που στήθηκαν σε ισπανικές πόλεις, ακτιβιστές για τα δικαιώματα στέγασης στην Πορτογαλία ξεκίνησαν ένα κίνημα προσπαθώντας να στήσουν σκηνές σε εμβληματικές πλατείες τόσο στη Λισαβόνα όσο και στο Πόρτο, στο βόρειο τμήμα της χώρας.
Ωστόσο, οι διαδηλωτές αυτοί έχουν αντιμετωπίσει τη σκληρή στάση των αρχών. Σε πολλές περιπτώσεις, έχουν εκδιωχθεί βίαια από την αστυνομία, γεγονός που εντείνει την ένταση γύρω από το ζήτημα της στεγαστικής κρίσης και των δικαιωμάτων των πολιτών.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis, Topontiki
