Οι παγκόσμιες ενεργειακές αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με σοβαρές πιέσεις, καθώς δύο πόλεμοι εξελίσσονται ταυτόχρονα σε κομβικές ενεργειακές ζώνες του πλανήτη. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η κρίση στον Κόλπο έχουν αποσταθεροποιήσει τον ενεργειακό άξονα Ρωσίας – Ευρώπης και πλήττουν την καρδιά της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου. Οι εξελίξεις αυτές περιορίζουν σημαντικά τις εναλλακτικές λύσεις εφοδιασμού και ο λογαριασμός αρχίζει να γίνεται αισθητός στην πραγματική οικονομία.
Η διπλή ενεργειακή κρίση
Οι δύο εν εξελίξει πόλεμοι πλήττουν διαφορετικά σημεία του ίδιου παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος, δημιουργώντας μια σύνθετη κρίση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία διέκοψε σε μεγάλο βαθμό τον ενεργειακό ομφάλιο λώρο που επί δεκαετίες συνέδεε τη Ρωσία με την Ευρώπη. Αυτό ανάγκασε την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναζητήσει νέες πηγές φυσικού αερίου και πετρελαίου, στρεφόμενη μαζικότερα στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).
Η Ε.Ε. κλήθηκε να πληρώσει το κόστος μιας βίαιης αναδιάρθρωσης του ενεργειακού της μοντέλου. Ταυτόχρονα, η κρίση στον Κόλπο πλήττει τώρα το δεύτερο μεγάλο στήριγμα της διεθνούς αγοράς, τη Μέση Ανατολή, με το πρόβλημα αυτή τη φορά να αφορά ολόκληρο τον κόσμο.
Επιπτώσεις από τον πόλεμο στην Ουκρανία
Οι ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα της Ρωσίας να επεξεργάζεται αργό πετρέλαο. Κατά συνέπεια, έχει επηρεαστεί και η παραγωγή πετρελαϊκών προϊόντων. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) καταγράφει ότι η ποσότητα αργού που επεξεργάζονται τα ρωσικά διυλιστήρια υποχώρησε τον Ιούνιο στα 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Το επίπεδο αυτό αποτελεί το χαμηλότερο των τελευταίων δύο δεκαετιών. Μία από τις άμεσες συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι η σημαντική μείωση της παραγωγής diesel (πετρελαίου κίνησης), η οποία εκτιμάται ότι έχει υποχωρήσει σχεδόν κατά 30% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.
Η κρίση στον Κόλπο και οι παγκόσμιες επιπτώσεις
Παράλληλα με τις εξελίξεις στην Ουκρανία, οι εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Κόλπο έχουν περιοριστεί δραματικά. Τον Αύγουστο, οι καθαρές εξαγωγές diesel και συναφών προϊόντων από τη Ρωσία και τις χώρες του Κόλπου ήταν περίπου 1,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως χαμηλότερες σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Πριν από την τρέχουσα κρίση, οι δύο αυτές πηγές αντιπροσώπευαν σχεδόν το 45% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου diesel και συναφών προϊόντων. Η ταυτόχρονη μείωση της προσφοράς από αυτές τις δύο κρίσιμες περιοχές επιδεινώνει την παγκόσμια ενεργειακή κατάσταση.
Τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας
Τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) αποτυπώνουν το μέγεθος της πίεσης που δέχονται οι αγορές. Στην έκθεσή του για τον Σεπτέμβριο, ο Οργανισμός υπολογίζει ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου θα μειωθεί κατά 5,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως μέσα στο 2026. Μόνο τον Αύγουστο, περισσότερα από 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερήσιας παραγωγής στον Κόλπο παρέμεναν εκτός αγοράς.
Τα παγκόσμια αποθέματα λειτουργούν ως ένα «μαξιλάρι» που συγκρατεί μέρος των κραδασμών. Ωστόσο, σύμφωνα με τον IEA, αυτά έχουν ήδη μειωθεί κατά 507 εκατομμύρια βαρέλια από τον περασμένο Φεβρουάριο. Σε αυτό το σημείο ακριβώς, ο πόλεμος της Ουκρανίας συναντά εκείνον της Μέσης Ανατολής, επιδεινώνοντας την κατάσταση των αποθεμάτων.
Τα Στενά του Ορμούζ και η ελληνική οικονομία
Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο της τρέχουσας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης. Σύμφωνα με τον IEA, υπό κανονικές συνθήκες, περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια περνούν καθημερινά από αυτή τη στρατηγική θαλάσσια οδό. Η σημασία τους υπογραμμίζει την ευαισθησία της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας σε διαταραχές στην περιοχή του Κόλπου.
Εν μέσω αυτών των διεθνών αναταραχών, η αντοχή των ελληνικών μακροοικονομικών δεικτών, αν και σημαντική, δεν επαρκεί για να καλύψει τους λογαριασμούς που προκύπτουν από την παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Η πραγματική οικονομία καλείται να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των μειωμένων προμηθειών και των αυξημένων τιμών.
Με πληροφορίες από: Topontiki
