Σε μια νέα φάση εξαιρετικά επικίνδυνης έντασης εισέρχονται οι σχέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Η εύθραυστη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, η οποία είχε επιτευχθεί μόλις την περασμένη εβδομάδα, δοκιμάζεται σκληρά μετά από εκατέρωθεν στρατιωτικά πλήγματα και βαριές κατηγορίες για παραβίαση των όρων αποκλιμάκωσης.
Η αμερικανική πλευρά προχώρησε την Παρασκευή σε αεροπορική επιχείρηση εντός του ιρανικού εδάφους, ως απάντηση για την επίθεση που σημειώθηκε την Πέμπτη με ιρανικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) εναντίον του εμπορικού πλοίου Ever Lovely, το οποίο έπλεε υπό σημαία Σιγκαπούρης στο Στενό του Ορμούζ, κοντά στις ακτές του Ομάν. Το πλοίο υπέστη ζημιές στο ανώτερο κατάστρωμα, αλλά κατάφερε να συνεχίσει την πορεία του χωρίς να υπάρξουν θύματα.
Τα αμερικανικά πλήγματα και η απάντηση των Φρουρών της Επανάστασης
Το διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για την περιοχή της Μέσης Ανατολής (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι έπληξε στοχευμένα αποθήκες πυραύλων, drones, καθώς και εγκαταστάσεις παράκτιων ραντάρ στο νότιο Ιράν. Η CENTCOM χαρακτήρισε την επιχείρηση ως μια ισχυρή απάντηση στην αδικαιολόγητη επίθεση κατά του εμπορικού σκάφους, ενώ έδωσε στη δημοσιότητα και σχετικό ασπρόμαυρο βίντεο από τις εκρήξεις. Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι η επιχείρηση ολοκληρώθηκε επιτυχώς.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ανέφερε αρχικά ότι αμερικανικό βλήμα έπληξε την περιοχή γύρω από τον λιμενοβραχίονα στο Σιρίκ, στο νότιο Ιράν, στην επαρχία Χορμοζγκάν. Πάντως, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr μετέδωσε αργότερα, επικαλούμενο τον επικεφαλής των λιμένων της περιοχής, ότι δεν διαπιστώθηκαν ζημιές στις εγκαταστάσεις ή τον εξοπλισμό και ότι το λιμάνι λειτουργεί κανονικά.
Ως άμεση απάντηση, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν ανακοίνωσαν ότι το ναυτικό τους έπληξε στρατιωτικές τοποθεσίες όπου σταθμεύουν οι δυνάμεις των ΗΠΑ στην περιοχή, χωρίς να διευκρινίσουν ποιες ακριβώς ήταν αυτές ή τι ζημιές προκλήθηκαν, ενώ προειδοποίησαν με ακόμη μεγαλύτερη απάντηση σε περίπτωση νέας αμερικανικής επιθετικότητας.
Πόλεμος δηλώσεων και ερμηνεία της συμφωνίας
Η στρατιωτική σύγκρουση συνοδεύτηκε από σκληρή ρητορική ανάμεσα στις δύο κυβερνήσεις. Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέρριψε την ευθύνη για το πλήγμα στο φορτηγό πλοίο στο Ιράν, τονίζοντας ότι παραβιάστηκε η ενδιάμεση συμφωνία. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς υπογράμμισε μέσω της πλατφόρμας Χ ότι οι ΗΠΑ τίμησαν το μνημόνιο συνεννόησης (MOU). «Εάν έχουν διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του MOU μπορούν να σηκώσουν το τηλέφωνο. Αλλά η βία θα αντιμετωπίζεται με βία», έγραψε χαρακτηριστικά.
Στον αντίποδα, οι Φρουροί της Επανάστασης ισχυρίζονται ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός δίνει στο Ιράν τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, κατηγορώντας τις ΗΠΑ για προσπάθεια παραβίασης αυτής της δέσμευσης. Ο Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε ότι ο Τραμπ απέτυχε να δείξει δέσμευση στις αρχές της κατάπαυσης του πυρός, συμπληρώνοντας ότι η ενέργεια αυτή θα οδηγήσει σε λύπη την αμερικανική πλευρά.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη προειδοποίησε τις χώρες του Κόλπου να μην υποστηρίξουν την Ουάσινγκτον, με τον σύμβουλο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Ακμπάρ Βελαγιατί, να δηλώνει ότι η επιβίωσή τους εξαρτάται από την ανεκτικότητα της χώρας του. Αντίθετα, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ολοκληρώνοντας περιοδεία στον Κόλπο, εξέδωσε κοινή ανακοίνωση με το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, ζητώντας ελεύθερη και απεριόριστη ναυσιπλοΐα στο στενό, χωρίς μονομερείς αξιώσεις ελέγχου.
Η εικόνα στις αγορές και το μέτωπο Ισραήλ - Λιβάνου
Παρά τη νέα ανάφλεξη, οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν πτώση περίπου 3% την Παρασκευή, καθώς είχαν προλάβει να εξέλθουν πετρελαιοφόρα από το Στενό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού, προτού ξεσπάσει ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Η Saudi Aramco επανέλαβε τις φορτώσεις αργού στον σαουδαραβικό τερματικό σταθμό Ρας Τανούρα μετά από τετράμηνη διακοπή, ενώ η αύξηση στις μεταφορές λιπασμάτων μείωσε τις ανησυχίες για τις διεθνείς τιμές των τροφίμων.
Παράλληλα, θετικές ενδείξεις υπήρξαν σε ένα άλλο μέτωπο, καθώς το Ισραήλ και ο Λίβανος υπέγραψαν συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της οργάνωσης Χεζμπολάχ. Η συμφωνία προβλέπει τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και την απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων, ωστόσο η εφαρμογή της θεωρείται αβέβαιη, καθώς η Χεζμπολάχ έσπευσε να δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη και απρόβλεπτη. Παρά τα βήματα διπλωματικής προόδου στο μέτωπο του Λιβάνου και τη σχετική σταθεροποίηση των ενεργειακών ροών τις τελευταίες ώρες, η άμεση στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ και του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ αποδεικνύει ότι η ισορροπία στην περιοχή κρέμεται από μια κλωστή, με οποιοδήποτε νέο λάθος βήμα να απειλεί με γενικευμένη σύρραξη.
