Ένα ιδιαίτερα αυστηρό μέτρο κατά του καπνίσματος προωθεί η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ, με στόχο τη δημιουργία μιας γενιάς που δεν θα έχει ποτέ τη δυνατότητα να αγοράσει νόμιμα καπνικά προϊόντα. Σύμφωνα με νομοσχέδιο που παρουσιάστηκε, όσοι έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά δεν θα μπορούν να αγοράζουν τσιγάρα, ανεξάρτητα από την ηλικία τους. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στην προστασία της δημόσιας υγείας και τη σταδιακή μείωση των ασθενειών που συνδέονται με το κάπνισμα.
Νομοσχέδιο για μια γενιά χωρίς καπνό
Το νέο νομοσχέδιο, με την ονομασία «Smoke-free Generation, Nicotine Products and Single-use Vapes (Ban) Bill 2026», προβλέπει ότι οι πολίτες που γεννήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά δεν θα μπορούν να αγοράσουν νόμιμα καπνικά προϊόντα σε κανένα στάδιο της ζωής τους. Αυτό σημαίνει ότι ένας νέος που θα ενηλικιωθεί το 2027 δεν θα μπορεί να προμηθευτεί τσιγάρα ούτε όταν φτάσει τα 30 του χρόνια το 2039, ούτε όταν συμπληρώσει τα 40 του το 2049.
Το νομοσχέδιο δημοσιεύτηκε στις 12 Νοεμβρίου από την υπουργό Υγείας, Φροντίδας και Επιχειρήσεων του Γιβραλτάρ, Τζέμα Αρίας-Βάσκεθ. Η κυβέρνηση διευκρινίζει ότι, στις 14 Νοεμβρίου 2026, το μέτρο βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του νομοσχεδίου και δεν αποτελεί ήδη εφαρμοζόμενο νόμο.
Η φιλοσοφία πίσω από το μέτρο
Η βασική φιλοσοφία που διέπει το νομοσχέδιο είναι η διασφάλιση ότι οι νεότερες γενιές δεν θα αποκτήσουν ποτέ πρόσβαση στην αγορά καπνού. Η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ επισημαίνει ότι η πλειονότητα των καπνιστών αρχίζει τη χρήση νικοτίνης κατά την εφηβεία, αναπτύσσοντας συχνά έναν εθισμό που τους ακολουθεί για δεκαετίες.
Στην επίσημη ανακοίνωση αναφέρεται πως οι κάτοικοι που έχουν γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά θα μεγαλώσουν σε μια κοινωνία όπου δεν θα πωλούνται νόμιμα καπνικά προϊόντα στη γενιά τους. Αυτή η προσέγγιση στοχεύει στην πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος και στην προστασία των νέων από τις βλαβερές συνέπειες.
Στόχοι για τη δημόσια υγεία
Ο πρωταρχικός στόχος του νομοσχεδίου είναι η σταδιακή μείωση των ασθενειών που συνδέονται άμεσα με το κάπνισμα. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο καρκίνος, οι καρδιαγγειακές παθήσεις, τα εγκεφαλικά επεισόδια και τα νοσήματα των πνευμόνων. Μέσω αυτής της νομοθετικής πρωτοβουλίας, επιδιώκεται η βελτίωση της συνολικής υγείας του πληθυσμού.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προσδοκά την ελάφρυνση του δημόσιου συστήματος υγείας από το βάρος που προκαλούν οι ασθένειες που σχετίζονται με τη χρήση καπνού. Η μείωση των καπνιστών αναμένεται να οδηγήσει σε λιγότερες νοσηλείες και θεραπείες για παθήσεις που μπορούν να προληφθούν.
Επέκταση της απαγόρευσης και σε άλλα προϊόντα
Το νομοσχέδιο δεν περιορίζεται μόνο στα συμβατικά τσιγάρα, αλλά επεκτείνει την απαγόρευση και σε άλλα προϊόντα νικοτίνης. Προβλέπεται η απαγόρευση πώλησης ηλεκτρονικών τσιγάρων μίας χρήσης, ανεξαρτήτως ηλικίας, καθώς και η πλήρης απαγόρευση των σακουλιών νικοτίνης.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα είναι ιδιαίτερα ελκυστικά για τους εφήβους και τους νέους, κυρίως λόγω των γλυκών γεύσεων και των έντονων σχεδίων στις συσκευασίες τους. Επιπλέον, η απαγόρευση των ηλεκτρονικών τσιγάρων μίας χρήσης έχει και περιβαλλοντικό χαρακτήρα, καθώς αποσκοπεί στον περιορισμό των επιπτώσεων από τα πλαστικά και τις μπαταρίες που καταλήγουν στα απορρίμματα.
Μεταβατικές διατάξεις και τρέχουσα κατάσταση
Η κυβέρνηση του Γιβραλτάρ διευκρινίζει ότι οι ενήλικοι που έχουν σήμερα το νόμιμο δικαίωμα αγοράς καπνού δεν θα το χάσουν. Οι αλλαγές αφορούν αποκλειστικά τη γενιά που έχει γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2009 και μετά. Για τους εμπόρους καπνικών προϊόντων, προβλέπεται ένα μεταβατικό διάστημα ώστε να προσαρμοστούν πλήρως στη νέα νομοθεσία, εφόσον αυτή τελικά ψηφιστεί και εφαρμοστεί.
Όπως αναφέρθηκε, η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία παραμένει προς το παρόν σε επίπεδο νομοσχεδίου. Η διαδικασία για την ψήφισή του και την ενσωμάτωσή του στο νομικό πλαίσιο του Γιβραλτάρ βρίσκεται σε εξέλιξη.
Με πληροφορίες από: Gazzetta
