Ο καρκίνος του μαστού αναγνωρίζεται ως μία από τις σοβαρότερες απειλές για την υγεία των γυναικών. Στην Ελλάδα, τα στοιχεία δείχνουν ότι κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου 4.500 γυναίκες, ενώ 2.500 χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας της νόσου. Παρά το γεγονός ότι συχνά συνδέεται με τη σύγχρονη εποχή, πρόκειται για μια ασθένεια που ήταν γνωστή ήδη από την αρχαιότητα.
Η ιστορική διάσταση και η αύξηση των περιστατικών
Η παρουσία του καρκίνου του μαστού καταγράφεται σε ιστορικά κείμενα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα έναν αιγυπτιακό πάπυρο ηλικίας περίπου 2.500 ετών. Σε αυτόν τον πάπυρο περιγράφεται με ακρίβεια η κλινική εικόνα του καρκίνου του μαστού, αναγνωρίζοντας την επικινδυνότητά του.
Τις τελευταίες δεκαετίες, έχει παρατηρηθεί αύξηση των περιστατικών καρκίνου του μαστού. Συγκεκριμένα, τη δεκαετία του 1980 η ετήσια αύξηση ανερχόταν σε 5%, ενώ μέχρι το 2000 περιορίστηκε στο 3%. Αυτή η τάση αποδίδεται εν μέρει στην καλύτερη καταγραφή των περιστατικών και στην εφαρμογή οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου. Επίσης, παράγοντες που σχετίζονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής, όπως οι διατροφικές συνήθειες, η ατεκνία και η απόκτηση παιδιών σε μεγαλύτερη ηλικία, θεωρούνται ότι συμβάλλουν σε αυτή την αύξηση.
Άγνωστη αιτία και σύνθετοι παράγοντες κινδύνου
Η πρωτοπαθής αιτία του καρκίνου του μαστού παραμένει άγνωστη, όπως συμβαίνει και με τους περισσότερους καρκίνους. Ωστόσο, έχουν εντοπιστεί παράγοντες που ευνοούν την εκδήλωση της νόσου. Η δράση αυτών των παραγόντων είναι πολύπλοκη και ενδεχομένως αλληλοεπηρεάζονται μεταξύ τους.
Η κληρονομικότητα αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Περίπου το 10% των καρκίνων του μαστού οφείλονται σε γονιδιακούς παράγοντες, με το 5% από αυτούς να συνδέεται με την παρουσία των μεταλλαγμένων γονιδίων BRCA1 και BRCA2. Η παρουσία αυτών των γονιδίων σε μια γυναίκα αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού κατά 60% έως 80%, ενώ αυξάνει και τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών, αν και σε μικρότερο βαθμό. Έχουν εντοπιστεί και άλλα επιβαρυντικά γονίδια, τα οποία όμως συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο. Σήμερα, η ανίχνευση αυτών των γονιδίων έχει απλοποιηθεί και το κόστος έχει μειωθεί, καθιστώντας ευκολότερο τον εντοπισμό τους σε γυναίκες με τις κατάλληλες προϋποθέσεις.
Επιπλέον παράγοντες που ευνοούν τη νόσο
Πέρα από την κληρονομικότητα, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Σε αυτούς περιλαμβάνεται η νόσηση συγγενών πρώτου ή δευτέρου βαθμού από καρκίνο μαστού ή ωοθηκών. Η παχυσαρκία είναι επίσης ένας παράγοντας που έχει συσχετιστεί με την εκδήλωση της νόσου.
Ορμονικοί παράγοντες διαδραματίζουν επίσης ρόλο. Συγκεκριμένα, η πρώιμη εμμηναρχή, η καθυστερημένη εμμηνόπαυση, η ατεκνία και η καθυστερημένη πρώτη κύηση αποτελούν παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση του καρκίνου του μαστού.
Τα συμπτώματα και η σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης
Η έναρξη του καρκίνου του μαστού είναι συνήθως ασυμπτωματική και δεν συνοδεύεται από πόνο, γεγονός που συχνά οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση. Το πιο συνηθισμένο εύρημα είναι ένας ψηλαφητός, ανώδυνος όζος που επιμένει.
Άλλες ενδείξεις που μπορεί να υποδηλώνουν την παρουσία της νόσου περιλαμβάνουν την πρόσφατη εισολκή της θηλής, την αλλαγή της καμπυλότητας του μαστού, την εμφάνιση μιας εισολκής στο δέρμα, καθώς και την αιματηρή ρύση από τη θηλή. Μια ιδιαίτερη μορφή, ευτυχώς σπάνια, είναι ο φλεγμονώδης καρκίνος του μαστού, ο οποίος εκδηλώνεται με ψυχρή ερυθρότητα στον μαστό, οίδημα στο δέρμα και συχνά διογκωμένους λεμφαδένες.
Με πληροφορίες από: Newsit
