Το φιλόδοξο σχέδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, που παρουσιάστηκε αρχικά το 2012, έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές στην ιδιοκτησιακή του δομή. Το έργο, που πλέον φέρει την ονομασία Great Sea Interconnector (GSI), ξεκίνησε με τον έλεγχο να βρίσκεται σε εταιρεία με πλειοψηφική συμμετοχή της τότε δημόσιας ΔΕΗ. Δεκατέσσερα χρόνια αργότερα, το ίδιο εγχείρημα έχει περάσει κατά 66% στα χέρια ενός γαλλικού ιδιωτικού επενδυτικού ομίλου.
Η αρχική σύσταση και οι στόχοι
Η ιστορία του έργου ξεκινά το 2011, με τη συγκρότηση της PPC Quantum Energy. Σε αυτήν την εταιρεία, η ΔΕΗ συμμετείχε κατά 51%, η Quantum κατά 40% και η Τράπεζα Κύπρου κατά 9%. Το σχήμα αυτό είχε αρχικά ευρύτερους ενεργειακούς στόχους.
Το 2012, η PPC Quantum Energy παρουσίασε την πρωτοβουλία EuroAsia Interconnector, η οποία αφορούσε τη σύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας. Εκείνη την περίοδο, η ΔΕΗ διέθετε τον μετοχικό έλεγχο της εταιρείας, αν και το εγχείρημα δεν ήταν αμιγώς δημόσιο.
Η εξέλιξη του έργου και η ευρωπαϊκή στήριξη
Στα επόμενα χρόνια, η ανάπτυξη του έργου πέρασε στην κυπριακή EuroAsia Interconnector Ltd. Η εταιρεία αυτή προώθησε τις απαραίτητες μελέτες, τις αδειοδοτήσεις και τις διαγωνιστικές διαδικασίες για την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Το 2019, ένα τμήμα του έργου, αυτό που αφορούσε την Αττική και την Κρήτη, αποσπάστηκε και υλοποιήθηκε ως ανεξάρτητο έργο από τον ΑΔΜΗΕ. Αργότερα, το 2022, εξασφαλίστηκε μια σημαντική ευρωπαϊκή επιχορήγηση ύψους 657 εκατομμυρίων ευρώ, ειδικά για τη διασύνδεση Κρήτης–Κύπρου.
Το 2023 σηματοδότησε μια ακόμα μεγάλη αλλαγή στην πορεία του έργου. Ο ΑΔΜΗΕ ανέλαβε τον ρόλο του φορέα υλοποίησης, ενώ τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους ολοκληρώθηκε η μεταβίβαση των σχετικών περιουσιακών στοιχείων από την EuroAsia Interconnector. Παράλληλα, δημιουργήθηκε η εταιρεία ειδικού σκοπού Great Sea Interconnector, η οποία τέθηκε υπό τον έλεγχο του ΑΔΜΗΕ. Έτσι, το έργο μεταφέρθηκε από μια αρχική κυπριακή επιχειρηματική πρωτοβουλία σε έναν ελληνικό διαχειριστή στρατηγικών ενεργειακών υποδομών.
Η είσοδος της Meridiam και η νέα μετοχική σύνθεση
Στις 5 Αυγούστου 2026, υπογράφηκε στο Μέγαρο Μαξίμου η συμφωνία για την είσοδο της γαλλικής Meridiam στην Great Sea Interconnector. Η υπογραφή της συμφωνίας έγινε παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, γεγονός που υπογραμμίζει την πολιτική σημασία της εξέλιξης.
Μετά από αυτή τη συμφωνία, η νέα μετοχική σύνθεση της Great Sea Interconnector διαμορφώθηκε ως εξής: η γαλλική Meridiam απέκτησε το 66% των μετοχών, ενώ ο ΑΔΜΗΕ διατήρησε το 34%.
Τα ερωτήματα για τη συμφωνία και το κόστος
Η συμφωνία του Αυγούστου 2026, με την οποία η γαλλική Meridiam απέκτησε τη μετοχική πλειοψηφία, υπογράφηκε χωρίς να έχουν δημοσιοποιηθεί οι πλήρεις συμβατικοί και οικονομικοί όροι της. Αυτό έχει εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη διαφάνεια.
Ενώ η κυβέρνηση παρουσιάζει τη γαλλική εμπλοκή ως εγγύηση για την υλοποίηση του έργου και την αντιμετώπιση των τουρκικών προκλήσεων, παραμένει ένα κρίσιμο ζήτημα. Το ερώτημα που τίθεται είναι ποιο είναι το οικονομικό αντάλλαγμα για τον ιδιώτη επενδυτή και, κυρίως, τι θα κληθούν να πληρώσουν τελικά οι καταναλωτές τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο για τη χρήση αυτής της διασύνδεσης.
Με πληροφορίες από: Topontiki
