Πάνω από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού, συγκεκριμένα το 34%, εκτέθηκε φέτος σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα μόλυνσης από όζον στην επιφάνεια της Γης. Αυτό αποκαλύπτει έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα από την ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus, η οποία βασίζεται σε παρατηρήσεις από δορυφόρους και στο έδαφος, σε συνδυασμό με μοντέλα για την ατμόσφαιρα. Η κατάσταση αυτή αποδίδεται σε αλλεπάλληλα κύματα καύσωνα και γιγαντιαίες δασικές πυρκαγιές, καθώς και σε εκλύσεις αερίων που οφείλονται σε ανθρώπινες δραστηριότητες.
Επικίνδυνα επίπεδα μόλυνσης για το ένα τρίτο του πληθυσμού
Σε παγκόσμια κλίμακα, πάνω από το 34% του πληθυσμού βρέθηκε εκτεθειμένο σε ποιότητα αέρα που χαρακτηρίζεται ως «εξαιρετικά κακή». Επιπλέον, ένα 17% του παγκόσμιου πληθυσμού ανέπνεε αέρα ποιότητας «πολύ κακής» κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026.
Αντίθετα, μόλις το 5% του παγκόσμιου πληθυσμού βρισκόταν σε περιοχές με επίπεδα όζοντος που κρίθηκαν «καλά», ενώ ένα επιπλέον 15% βρέθηκε σε περιοχές με «αποδεκτά» επίπεδα. Το κείμενο της έκθεσης υπογραμμίζει τη στενή σχέση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και της ρύπανσης της ατμόσφαιρας.
Οι πληγείσες περιοχές και τα ποσοστά έκθεσης
Η Ασία αναδείχθηκε ως η περιοχή που επλήγη περισσότερο από τη μόλυνση του όζοντος. Συγκεκριμένα, το 53% του πληθυσμού της εκτέθηκε σε «εξαιρετικά υψηλά» επίπεδα μόλυνσης κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, σύμφωνα με την ανάλυση της υπηρεσίας παρακολούθησης της ατμόσφαιρας (CAMS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη βόρεια Αμερική, τα δύο τρίτα του πληθυσμού εκτέθηκαν σε ποιότητα αέρα που κυμαινόταν από «κακή» έως «πολύ κακή». Αντίστοιχα, στην Ευρώπη, το 45% του πληθυσμού αντιμετώπισε παρόμοια επίπεδα ποιότητας αέρα.
Ο σχηματισμός του όζοντος και οι πηγές του
Το όζον είναι ένας ατμοσφαιρικός ρύπος που σχηματίζεται έπειτα από μια σειρά χημικών αντιδράσεων στην ατμόσφαιρα. Η δημιουργία του οφείλεται κυρίως σε οξείδια του αζώτου (NOx) και πτητικές οργανικές ενώσεις (ΠΟΕ).
Τα οξείδια του αζώτου εκλύονται κυρίως από την οδική και θαλάσσια κίνηση, τη βιομηχανική δραστηριότητα και τις πυρκαγιές. Οι πτητικές οργανικές ενώσεις προέρχονται κυρίως από βιομηχανικές δραστηριότητες και την καύση ορυκτών καυσίμων. Με την επίδραση των υπεριωδών ακτινών (UV) του ήλιου, αυτά τα αέρια αντιδρούν χημικά και οδηγούν στον σχηματισμό όζοντος.
Η σύνδεση με την κλιματική αλλαγή
Τα υψηλά επίπεδα όζοντος που παρατηρήθηκαν φέτος τροφοδοτήθηκαν από κύματα ζέστης-ρεκόρ και δασικές πυρκαγιές. Αυτά τα φαινόμενα σάρωσαν την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική και εξαπλώθηκαν πολύ πέρα από τις περιοχές όπου σχηματίστηκαν αρχικά.
Αυτή η εξάπλωση των επιπτώσεων υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο η κλιματική αλλαγή μπορεί να επιδεινώσει την ατμοσφαιρική ρύπανση, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο επιπτώσεων στο περιβάλλον και την υγεία.
Επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία
Η παρουσία όζοντος σε υψηλά επίπεδα μπορεί να διεισδύσει βαθιά στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας διάφορα προβλήματα υγείας. Μεταξύ αυτών είναι ο βήχας, η αίσθηση καψίματος στα μάτια, ακόμα και η διακοπή της αναπνοής. Επίσης, μπορεί να επιδεινώσει κρίσεις άσθματος ή τα συμπτώματα άλλων νόσων του αναπνευστικού συστήματος.
Ο Ίαν Μάρναν του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ) τόνισε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ότι η μόλυνση του αέρα αποτελεί «από τους πιο σημαντικούς περιβαλλοντικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία». Ανέφερε επίσης ότι προκαλεί περίπου 180.000 πρόωρους θανάτους στην Ευρώπη.
Με πληροφορίες από: Topontiki
