Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο έχει ανατρέψει τη θεμελιώδη αρχή λειτουργίας του ασφαλιστικού συστήματος της χώρας. Η δραματική υπογεννητικότητα έχει οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου η βάση των εισφορών συρρικνώνεται, αναγκάζοντας το κράτος να προχωρήσει σε ακραίους οικονομικούς ελιγμούς. Έτσι, 330.000 συνταξιούχοι έχουν επιστρέψει στην αγορά εργασίας, προσπαθώντας να καλύψουν τις ανάγκες τους και να συνεισφέρουν στα ταμεία.
Η ανατροπή της ασφαλιστικής πυραμίδας
Το ασφαλιστικό σύστημα κάθε χώρας βασίζεται σε μια θεμελιώδη οικονομική παραδοχή: μια ευρεία βάση νέων και παραγωγικών εργαζομένων καταβάλλει εισφορές, προκειμένου να χρηματοδοτεί τις συντάξεις μιας σημαντικά μικρότερης ομάδας ηλικιωμένων. Στην Ελλάδα της τελευταίας δεκαετίας, αυτή η πυραμίδα δεν έχει απλώς κλονιστεί, αλλά έχει αναποδογυρίσει πλήρως.
Όταν η βάση των εισφορών εξαφανίζεται λόγω της δραματικής υπογεννητικότητας, το κράτος οδηγείται σε έναν ακραίο οικονομικό ελιγμό. Αυτός ο ελιγμός περιλαμβάνει τη μετατροπή των ίδιων των συνταξιούχων σε ενεργό εργατικό δυναμικό, με στόχο τη συντήρηση της ισορροπίας του ασφαλιστικού κουμπαρά.
Δραματική μείωση των γεννήσεων
Τα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και των δημογραφικών ινστιτούτων αποτυπώνουν μια αμείλικτη καθοδική τροχιά, η οποία μέσα σε μια δεκαετία μετατράπηκε σε δομική κατάρρευση. Η εικόνα των γεννήσεων στην Ελλάδα παρουσιάζει μια δραματική αλλαγή.
Στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, οι ετήσιες γεννήσεις κινούνταν ακόμη πάνω από το όριο των 90.000 έως 100.000. Σήμερα, έχουν υποχωρήσει στα επίπεδα των μόλις 67.000 έως 68.000 ετησίως. Αυτό σηματοδοτεί μια κατακόρυφη πτώση που ξεπερνά το 40% σε ορίζοντα 15ετίας.
Επιπτώσεις στο εκπαιδευτικό και παραγωγικό σύστημα
Αυτή η πληθυσμιακή υποχώρηση έχει άμεσο αντίκτυπο στο εκπαιδευτικό και παραγωγικό σύστημα της χώρας. Μέσα σε 15 χρόνια, τα δημοτικά σχολεία της επικράτειας έχασαν περισσότερα από 45.000 «πρωτάκια».
Η σταδιακή εξαφάνιση των μαθητών στις πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης δεν αποτελεί απλώς ένα κοινωνικό καμπανάκι. Αντιθέτως, είναι η προαναγγελία μιας τεράστιας οικονομικής «μαύρης τρύπας», καθώς κάθε τάξη που κλείνει σήμερα αντιστοιχεί σε εκατοντάδες λιγότερους μελλοντικούς φορολογούμενους, ασφαλισμένους και καταναλωτές σε δέκα με δεκαπέντε χρόνια από τώρα.
Η μαζική επιστροφή των συνταξιούχων στην εργασία
Μπροστά στην απώλεια του νέου αίματος και υπό το βάρος των ελλειμμάτων που απειλούν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των ταμείων, η οικονομική πολιτική προσαρμόστηκε βίαια. Το κεντρικό στατιστικό δεδομένο που αποτυπώνει αυτή τη νέα πραγματικότητα είναι η επίσημη καταγραφή 330.000 συνταξιούχων οι οποίοι έχουν δηλώσει την επιστροφή τους στην αγορά εργασίας.
Αυτή η μαζική επιστροφή των ηλικιωμένων στο μεροκάματο δεν αποτελεί επιλογή «ενεργού γήρανσης» ή προσωπικής ανέλιξης. Αντιθέτως, επιστρατεύεται για δύο πολύ συγκεκριμένους οικονομικούς λόγους.
Οι λόγοι πίσω από την επιστροφή
Ο πρώτος λόγος αφορά την ακαμψία του διαθέσιμου εισοδήματος. Η εκτίναξη του κόστους διαβίωσης, της ενέργειας και των ειδών πρώτης ανάγκης κατέστησε τις κύριες συντάξεις ανεπαρκείς για την κάλυψη του μηνιαίου προϋπολογισμού των συνταξιούχων.
Ο δεύτερος λόγος σχετίζεται με την κρατική ανάγκη για εισφορές. Καταργώντας τις επιβαρύνσεις και τις περικοπές στις συντάξεις των εργαζομένων συνταξιούχων, το κράτος έδωσε ισχυρά κίνητρα στους ηλικιωμένους να παραμείνουν στην εργασία, αντλώντας από αυτούς άμεσους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.
Με πληροφορίες από: Topontiki
