Σε οριστική κατάρρευση οδηγήθηκαν οι συνομιλίες ανάμεσα στην Ελλάδα και το Βρετανικό Μουσείο σχετικά με την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα. Οι δύο πλευρές δηλώνουν αδυναμία να γεφυρώσουν τις διαφορές τους, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως γύρω από το ιδιοκτησιακό καθεστώς των αρχαίων έργων τέχνης. Η εξέλιξη αυτή έρχεται παρά τις παλαιότερες προσπάθειες για την επίτευξη μιας «υβριδικής» συμφωνίας, με τις επαφές να έχουν πλέον παγώσει.
Το αδιέξοδο των συνομιλιών
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της βρετανικής εφημερίδας Telegraph, οι διαπραγματεύσεις έχουν ουσιαστικά τελειώσει, εν μέσω της ελληνικής απογοήτευσης για την έλλειψη προόδου. Μια πηγή δήλωσε στην Telegraph ότι δεν πραγματοποιούνται συνομιλίες και η Αθήνα έχει αφήσει να εννοηθεί ότι είναι απίθανο να επαναληφθούν οι συζητήσεις, αν και τα κανάλια επικοινωνίας έχουν παραμείνει ανοιχτά και η κατάσταση θα μπορούσε να αλλάξει.
Η διακοπή των συνομιλιών πηγάζει από μια διαφωνία σχετικά με το αν ένα μακροπρόθεσμο δάνειο θα ήταν αποδεκτό από την Ελλάδα. Το Βρετανικό Μουσείο επιμένει ότι μπορεί να δανείσει τα μάρμαρα, καθώς απαγορεύεται από το νόμο να χαρίζει αντικείμενα. Αντίθετα, η Ελλάδα θεωρεί τον εαυτό της ως τον νόμιμο ιδιοκτήτη των μαρμάρων και επιθυμεί την οριστική επιστροφή τους.
Η διαφωνία για το ιδιοκτησιακό καθεστώς
Η Ελλάδα διεκδικεί την πλήρη και μόνιμη επανένωση των Γλυπτών στο Μουσείο της Ακρόπολης, απορρίπτοντας κατηγορηματικά οποιαδήποτε λύση «μακροπρόθεσμου δανείου». Αυτό συμβαίνει επειδή μια τέτοια προϋπόθεση θα σήμαινε την αναγνώριση του Βρετανικού Μουσείου ως νόμιμου ιδιοκτήτη, κάτι που η ελληνική πλευρά αρνείται.
Παράλληλα, παραμένει η διαμάχη για τη νομιμότητα της αφαίρεσης των γλυπτών από τον λόρδο Έλγιν τον 19ο αιώνα. Η βρετανική πλευρά επικαλείται την ύπαρξη οθωμανικού «φιρμανίου», το οποίο η Ελλάδα αρνείται κατηγορηματικά. Μάλιστα, η Τουρκία υποστηρίζει την ελληνική θέση στην UNESCO, δηλώνοντας ότι δεν εντόπισε κανένα σχετικό αποδεικτικό στοιχείο στα οθωμανικά αρχεία.
Οι προσπάθειες για «υβριδική» συμφωνία
Στο παρελθόν, υπήρξαν προσπάθειες για την επίτευξη μιας «υβριδικής» συμφωνίας, η οποία θα παρέκαμπτε τις νομικές «κόκκινες γραμμές» κάθε μέρους, χωρίς να είναι ούτε μόνιμη παράδοση ούτε δάνειο. Εξετάστηκε ακόμα και η πιθανότητα ανταλλαγής αρχαιοτήτων, ως μέρος αυτών των δημιουργικών προσπαθειών για την εύρεση μιας λύσης.
Το 2024, διαρροές επέμεναν ότι μια συμφωνία ήταν κοντά, δημιουργώντας ελπίδες για τον τερματισμό της μακροχρόνιας διαμάχης. Ωστόσο, αυτές οι προσπάθειες δεν απέδωσαν καρπούς και η τακτική επαφή μεταξύ Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου έχει πλέον σταματήσει.
Το παράδειγμα της «Ταπισερί της Μπαγιέ»
Το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών μεγάλωσε περαιτέρω όταν η βρετανική διεύθυνση επικαλέστηκε το πρόσφατο παράδειγμα της «Ταπισερί της Μπαγιέ» από τη Γαλλία. Η κίνηση αυτή απορρίφθηκε από την Αθήνα, η οποία υποστήριξε ότι το εν λόγω έργο «δεν είχε ποτέ αμφισβητούμενη κυριότητα ούτε είχε τεμαχιστεί».
Η ιστορία της αφαίρεσης των Γλυπτών
Η Ελλάδα άνοιξε ξανά τις διαπραγματεύσεις με το Βρετανικό Μουσείο το 2021, στο πλαίσιο μιας προσπάθειας επαναπατρισμού των αρχαίων γλυπτών. Αυτά τα γλυπτά μεταφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο στις αρχές του 19ου αιώνα, όταν ο Λόρδος Έλγιν τα αφαίρεσε από τον Παρθενώνα, ενώ η Ελλάδα βρισκόταν υπό οθωμανική κυριαρχία.
Ο Τόμας Μπρους, έβδομος κόμης του Έλγιν, αφαίρεσε όχι μόνο τα γλυπτά, αλλά και μαρμάρινες πλάκες και τμήματα της ζωφόρου που κοσμούσε τον ναό προς τιμήν της Αθηνάς. Στη συνέχεια, τα πούλησε στη βρετανική κυβέρνηση το 1816. Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα γλυπτά «κλάπηκαν» από τον Λόρδο Έλγιν. Παρά το γεγονός ότι ο Τζόρτζ Όσμπορν, ο πρώην υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, επέμεινε ότι υπήρχε μια «συμφωνία που έπρεπε να γίνει», οι διαπραγματεύσεις κατέρρευσαν.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis, Topontiki
