Η αναχώρηση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» από το Ηράκλειο στις 10 Νοεμβρίου, με προορισμό την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, έχει θέσει επί τάπητος σημαντικά διπλωματικά ερωτήματα. Το έργο, στρατηγικής σημασίας, προχωρά, ωστόσο η διαδικασία που ακολουθήθηκε αναδεικνύει μια σοβαρή διάσταση όσον αφορά την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Συγκεκριμένα, εγείρεται το ζήτημα της παρέμβασης της Γαλλίας προς την Τουρκία για δραστηριότητες σε θαλάσσιες ζώνες ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, ενώ η Άγκυρα εμφανίζεται να έχει δώσει τη συγκατάθεσή της μέσω επίσημης NAVTEX.
Η αναχώρηση του «Abeille Marengo» και τα ερωτήματα δικαιοδοσίας
Το γαλλικό ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» απέπλευσε από το Ηράκλειο στις 10 Νοεμβρίου, ξεκινώντας τις εργασίες για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα συνδέσει την Ελλάδα με την Κύπρο. Η εξέλιξη αυτή, αν και σηματοδοτεί την επανεκκίνηση ενός έργου στρατηγικής σημασίας, συνοδεύεται από μια σειρά διπλωματικών ερωτημάτων.
Βασικό ζήτημα είναι το γιατί χρειάστηκε η διπλωματική παρέμβαση της Γαλλίας προς την Τουρκία, δεδομένου ότι η Ελλάδα θεωρεί πως έχει την αποκλειστική δικαιοδοσία να αδειοδοτεί τις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου. Η Τουρκία, σύμφωνα με την Αθήνα, δεν έχει καμία σχετική αρμοδιότητα στην περιοχή, ωστόσο με επίσημη NAVTEX, φαίνεται να έχει δώσει τη συγκατάθεσή της για την πραγματοποίηση των εργασιών.
Η διπλωματική διαδικασία και οι τουρκικές αξιώσεις
Πίσω από την έναρξη των εργασιών, αναδεικνύεται μια σημαντική διάσταση: η Ελλάδα, παρόλο που δεν αναγνωρίζει επισήμως τις τουρκικές αξιώσεις, φαίνεται να έχει αποδεχθεί μια διπλωματική διαδικασία. Σε αυτή τη διαδικασία, μια τρίτη χώρα, η Γαλλία, ανέλαβε να συνεννοηθεί με την Άγκυρα για δραστηριότητες που αφορούν θαλάσσιες ζώνες ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Το γεγονός ότι οι εργασίες για την πόντιση του καλωδίου ξεκίνησαν και θα προχωρήσουν δεν απαντά στο ερώτημα εάν η Αθήνα, πιθανώς για να αποφύγει μια νέα ελληνοτουρκική κρίση, επέλεξε μια διαδικασία που επιτρέπει στην Τουρκία να εμφανίζεται ως αναγκαίος συνομιλητής για την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Η «γαλλική λύση» και το ρεπορτάζ του «Ποντικιού»
Στις 13 Αυγούστου, το «Ποντίκι» είχε περιγράψει, μέσω του άρθρου «Το καλώδιο περνά από την Άγκυρα – Η γαλλική λύση και το τουρκικό τετελεσμένο», τη διπλωματική φόρμουλα που θα μπορούσε να ξεπεράσει το τουρκικό εμπόδιο για την υλοποίηση του έργου. Σύμφωνα με εκείνο το ρεπορτάζ, η Ελλάδα δεν θα ζητούσε επισήμως άδεια από την Τουρκία, αλλά η Άγκυρα θα εμφανιζόταν να έχει δώσει τη συγκατάθεσή της, επιτρέποντας έτσι στις εργασίες να προχωρήσουν χωρίς ανοιχτή αντιπαράθεση.
Μια έμπειρη διπλωματική πηγή είχε περιγράψει τότε το σχήμα με τη χαρακτηριστική φράση: «Η Ελλάδα δεν θα ζητήσει τουρκική άδεια, ενώ η Τουρκία θα τη δώσει». Αυτή η προσέγγιση στόχευε στην υλοποίηση του έργου, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την επίσημη αναγνώριση τουρκικών αξιώσεων.
Η επιβεβαίωση της φόρμουλας και η παρέμβαση του γαλλικού κράτους
Τρεις μήνες μετά το αρχικό ρεπορτάζ, η εξέλιξη των γεγονότων επιβεβαιώνει τον βασικό πυρήνα εκείνης της περιγραφής. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική διαφοροποίηση στην εφαρμογή της διπλωματικής φόρμουλας. Η διπλωματική ενημέρωση της Άγκυρας δεν ανατέθηκε σε γαλλική εταιρεία, όπως είχε αρχικά περιγραφεί ως πιθανό ενδεχόμενο.
Αντιθέτως, την ενημέρωση ανέλαβε το ίδιο το γαλλικό κράτος, αποστέλλοντας επίσημη ρηματική διακοίνωση προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. Η διαφορά αυτή δεν είναι απλά τυπική, αλλά ουσιαστική, καθώς η διαχείριση ενός ζητήματος που συνδέεται με την άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, τουλάχιστον ως προς τη διπλωματική επικοινωνία με την Άγκυρα, μεταφέρθηκε στο γαλλικό κράτος.
Το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το περιεχόμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης. Σύμφωνα με πληροφορίες από Έλληνα διπλωμάτη που έχει λάβει γνώση του εγγράφου, η Γαλλία αποστασιοποιείται ρητά από οποιαδήποτε ανάμειξη σε ζητήματα δικαιοδοσίας επί θαλάσσιων ζωνών. Με άλλα λόγια, το Παρίσι παρεμβαίνει διπλωματικά, αλλά ταυτόχρονα δηλώνει σαφώς ότι δεν λαμβάνει θέση ως προς τις διεκδικήσεις δικαιοδοσίας.
Με πληροφορίες από: Topontiki
