Η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαρακτηρίστηκε από ένα γενικευμένο αδιέξοδο και έντονες εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ των ηγετών των κρατών-μελών. Οι διαπραγματεύσεις οδηγήθηκαν σε «χάος», με αποτέλεσμα την ακύρωση της προγραμματισμένης συνέντευξης Τύπου και την αναβολή των συνομιλιών για μετά το δείπνο. Παρά την εικόνα ενός «εμφυλίου» μεταξύ δεξιών δυνάμεων, ορισμένοι ηγέτες επιχειρούν να μετατρέψουν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, σε αποδιοπομπαίο τράγο για την κατάσταση.
Η πρώτη ημέρα της συνόδου και το αδιέξοδο
Οι συζητήσεις που κυριάρχησαν στη σύνοδο της Πέμπτης κατέληξαν σε αδιέξοδο, με επίκεντρο τη δεύτερη φάση του συστήματος τιμολόγησης των εκπομπών άνθρακα της ΕΕ, γνωστού ως ETS2. Η αντιπαράθεση για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, τόσο για το υφιστάμενο σύστημα όσο και για τη δεύτερη εκδοχή του, βάλτωσε τόσο πολύ που η κατάσταση περιγράφηκε ως «χάος».
Το ETS2 έχει ήδη θεσμοθετηθεί και προβλέπεται να επιβάλει τιμή στις εκπομπές άνθρακα από τη θέρμανση και τις μεταφορές από το 2028. Ωστόσο, οι διαφωνίες σχετικά με την εφαρμογή του οδήγησαν τον Αντόνιο Κόστα να ακυρώσει την προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου της συνόδου και να αναβάλει τη συνέχιση των συνομιλιών για μετά το δείπνο, καθώς η ένταση ήταν ιδιαίτερα υψηλή.
Η αντιπαράθεση για το ETS2
Στο επίκεντρο των έντονων διαπραγματεύσεων βρέθηκε ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος φέρεται να εξοργίστηκε με την αδιαλλαξία της Ιταλίδας ομολόγου του, Τζόρτζια Μελόνι. Η σύγκρουση αυτή ανέδειξε δύο διαφορετικά μπλοκ εντός της Ένωσης.
Από τη μία πλευρά, σχηματίστηκε ένας συνασπισμός που περιλάμβανε τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία, τις σκανδιναβικές χώρες και την Ολλανδία. Από την άλλη, ένα ανυποχώρητο μπλοκ με επικεφαλής την Ιταλία και τη συμμετοχή της Ουγγαρίας, της Τσεχίας, της Σλοβακίας και της Πολωνίας, γνωστές ως Ομάδα του Βίσεγκραντ (V4), ζητούσε την αναβολή του ETS2 από την ΕΕ. Οι χώρες αυτές υποστήριξαν ότι η εφαρμογή του συστήματος θα προκαλούσε επιβάρυνση στους λογαριασμούς ενέργειας, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες.
Οι διαφωνίες για τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Πέρα από το ETS2, ακόμα πιο έντονες διαιρέσεις παρατηρήθηκαν και στο ζήτημα του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι χώρες του Βορρά, που χαρακτηρίζονται ως «τσιγκούνηδες», ζητούν περικοπές σε συγκεκριμένους τομείς, κυρίως στον τομέα της Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Αντιθέτως, οι χώρες του Νότου αρνούνται να συζητήσουν τέτοιες περικοπές και δείχνουν να προτιμούν την πρόταση της Κομισιόν για τη δημιουργία «νέων ίδιων πόρων». Αυτή η διαφωνία προσέθεσε ένα ακόμα επίπεδο πολυπλοκότητας στις ήδη τεταμένες διαπραγματεύσεις της συνόδου.
Οι κατηγορίες κατά του Αντόνιο Κόστα
Εν μέσω του αδιεξόδου, διπλωμάτες κατηγόρησαν τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ότι «έχασε τον έλεγχο της αίθουσας». Ο κεντροδεξιός Μερτς συγκρούστηκε με την «σκληρή» δεξιά Μελόνι για ένα θέμα που υποτίθεται ότι είχε λυθεί προ πολλού.
Συγκεκριμένα, υποστηρίχθηκε ότι ο Κόστα, ο οποίος προέρχεται από την ομάδα των Δημοκρατών και Σοσιαλιστών, δεν κατάφερε να παρακολουθήσει τις προτεινόμενες τροπολογίες και να τις παρουσιάσει εγκαίρως στους ηγέτες της ΕΕ για συζήτηση. Ως αποτέλεσμα, οι ηγέτες συνέχισαν τη συζήτηση χωρίς να έχουν στη διάθεσή τους τις τροπολογίες, γεγονός που οδήγησε τις διαπραγματεύσεις να συνεχιστούν μετά τα μεσάνυχτα, χωρίς να επιτευχθεί συμφωνία.
Εμφύλιος μεταξύ δεξιών δυνάμεων
Η εικόνα που προέκυψε από τη συνεδρίαση της Συνόδου Κορυφής ήταν αυτή ενός «εμφυλίου» μεταξύ δεξιών δυνάμεων. Ο κεντροδεξιός Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρέθηκε σε έντονη αντιπαράθεση με την Ιταλίδα ομόλογό του, Τζόρτζια Μελόνι, η οποία εκπροσωπεί τη «σκληρή» δεξιά.
Αυτή η εσωτερική σύγκρουση, σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές διαιρέσεις μεταξύ Βόρειων και Νότιων χωρών σε θέματα προϋπολογισμού, υπογράμμισε τις βαθιές διαφωνίες που επικρατούν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι προσπάθειες για την επίτευξη συναίνεσης αποδείχθηκαν ιδιαίτερα δύσκολες, με τις συζητήσεις να παρατείνονται και το αδιέξοδο να παραμένει.
Με πληροφορίες από: Topontiki
