Μια ιστορικής σημασίας συμφωνία υπεγράφη την Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2026, ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία, σηματοδοτώντας την αμοιβαία «κατάθεση» κειμηλίων μεγάλης ιστορικής και θρησκευτικής αξίας για τις δύο χώρες. Η συμφωνία προβλέπει την επιστροφή 48 κειμηλίων στην Ελλάδα, τα οποία είχαν μεταφερθεί στη Σόφια κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ η ελληνική πλευρά θα παραδώσει τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία.
Η υπογραφή του μνημονίου κατανόησης
Το Μνημόνιο Κατανόησης υπεγράφη από την υπουργό Πολιτισμού της Ελλάδας, Λίνα Μενδώνη, και τον Βούλγαρο ομόλογό της, Evtim Miloshev, την Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2026. Η συμφωνία αυτή αποτελεί το αποτέλεσμα συστηματικών και πολυετών διαπραγματεύσεων που διεξήχθησαν από το Υπουργείο Πολιτισμού, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, με στόχο την επίλυση ενός ζητήματος που χρονολογείται από τις αρχές του 20ού αιώνα.
Η ελληνική πλευρά εργάστηκε εντατικά για την επίτευξη αυτής της συμφωνίας, η οποία κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική για την πολιτιστική κληρονομιά και τις σχέσεις των δύο χωρών. Η υπογραφή επισφραγίζει τις προσπάθειες για την επιστροφή αντικειμένων που έχουν ιδιαίτερη ιστορική και θρησκευτική αξία.
Η επιστροφή των κειμηλίων στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας, στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 κειμήλια ανεκτίμητης αξίας. Τα αντικείμενα αυτά προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, και έκτοτε φυλάσσονταν ή εκτίθεντο στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας.
Η επιστροφή τους γίνεται περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη μεταφορά τους, αναδεικνύοντας τη σημασία των πολυετών διαπραγματεύσεων. Τα κειμήλια αυτά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής εκκλησιαστικής και ιστορικής κληρονομιάς, και η επανένωσή τους με τους τόπους προέλευσής τους έχει ιδιαίτερη συμβολική αξία.
Η παράδοση των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ στη Βουλγαρία
Σε αντάλλαγμα για την επιστροφή των 48 κειμηλίων, η Ελλάδα θα παραδώσει στη Βουλγαρία τα λείψανα που ανευρέθηκαν το 1965 στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο. Τα λείψανα αυτά έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ της Βουλγαρίας, ο οποίος βασίλεψε από το 997 έως το 1014.
Μαζί με τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ, θα παραδοθεί και το λοιπό ανθρωπολογικό υλικό που βρέθηκε στις συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους εντός της Βασιλικής. Τα εν λόγω λείψανα φυλάσσονταν τα τελευταία χρόνια στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, στη Θεσσαλονίκη, μέχρι την οριστική τους παράδοση στη βουλγαρική πλευρά.
Επόμενα βήματα και μελλοντικές διαπραγματεύσεις
Η υπογραφή των σχετικών πρωτοκόλλων της συμφωνίας έχει προγραμματιστεί για το Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2026. Η τελετή θα λάβει χώρα στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, παρουσία των Πρωθυπουργών των δύο χωρών, Κυριάκου Μητσοτάκη και Rumen Radev, υπογραμμίζοντας το υψηλό επίπεδο της διμερούς συνεργασίας.
Πριν την τελική τους παράδοση, τα 48 κειμήλια που επιστρέφουν στην Ελλάδα θα εκτεθούν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026, δίνοντας την ευκαιρία στο κοινό να τα θαυμάσει. Ακολούθως, θα παραδοθούν στις Ιερές Μονές Τιμίου Προδρόμου Σερρών, Εικοσιφοινίσσης και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης, αναλόγως της προελεύσεώς τους. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν επίσης να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και ένταξη σε επακόλουθη συμφωνία και άλλων ιστορικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος που δεν υπάχθηκαν στην παρούσα συμφωνία.
Με πληροφορίες από: Reader, Newsit
