Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο το ύψος των ενοικίων ή τις τιμές αγοράς ακινήτων, αλλά επεκτείνεται σε ένα ευρύτερο φάσμα δαπανών που επιβαρύνουν σημαντικά το πραγματικό κόστος κατοίκησης. Οι λογαριασμοί ρεύματος, η θέρμανση, η ψύξη, το νερό, τα κοινόχρηστα, οι τηλεπικοινωνίες, οι δημοτικές επιβαρύνσεις και οι αναγκαίες συντηρήσεις συνθέτουν έναν ολοκληρωμένο λογαριασμό που συχνά απορροφά ένα μεγάλο μέρος του μηνιαίου εισοδήματος των νοικοκυριών.
Η συνολική επιβάρυνση της στέγης
Σύμφωνα με τα στοιχεία, η στέγη απορροφά πάνω από το 50% του καθαρού εισοδήματος για τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα. Αντίστοιχα, για τη μεσαία τάξη, το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 40%. Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει είναι πόσο εισόδημα παραμένει διαθέσιμο σε ένα νοικοκυριό μετά την κάλυψη όλων αυτών των υποχρεώσεων που σχετίζονται με την κατοικία.
Για να γίνει αντιληπτή η πραγματική επιβάρυνση, εξετάστηκαν εννέα ενδεικτικά σενάρια στην ευρύτερη περιοχή της Αττικής. Τα σενάρια αυτά αφορούν ένα άτομο, ένα ζευγάρι και μια τετραμελή οικογένεια, με χαμηλό, μεσαίο και υψηλό καθαρό μηνιαίο εισόδημα. Τα ποσά των εισοδημάτων που χρησιμοποιήθηκαν αποτελούν παραδοχές για λόγους σύγκρισης και δεν αντιπροσωπεύουν επίσημους μέσους όρους ή εισοδηματικά όρια.
Τα επιμέρους κόστη που συνθέτουν τον λογαριασμό
Το πραγματικό κόστος στέγης περιλαμβάνει μια σειρά από επιμέρους δαπάνες. Σε αυτές συγκαταλέγονται το ενοίκιο ή η δόση του στεγαστικού δανείου, το ηλεκτρικό ρεύμα, η θέρμανση και η ψύξη, η ύδρευση και η αποχέτευση, τα κοινόχρηστα, η σύνδεση στο διαδίκτυο, τα δημοτικά τέλη και μια πρόβλεψη για μικροεπισκευές. Για τους ιδιοκτήτες, προστίθενται επιπλέον ο ΕΝΦΙΑ και οι μεγαλύτερες δαπάνες συντήρησης του ακινήτου.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα δημοτικά τέλη, τα οποία περιλαμβάνονται στον λογαριασμό του ρεύματος, δεν πρέπει να υπολογίζονται δύο φορές. Επίσης, αν η θέρμανση γίνεται με ηλεκτρικό ρεύμα, η αντίστοιχη κατανάλωση πρέπει να καταχωρίζεται σε μία μόνο κατηγορία δαπάνης. Οι ενδεικτικές μέσες μηνιαίες προβλέψεις για τη θέρμανση και την ψύξη επιμερίζονται σε δώδεκα μήνες, ενώ το κόστος του ρεύματος δεν περιλαμβάνει τη δαπάνη που υπολογίζεται χωριστά για θέρμανση και ψύξη. Τα τέλη που εισπράττονται μέσω λογαριασμών περιλαμβάνονται στις αντίστοιχες κατηγορίες.
Παραδείγματα επιβάρυνσης για χαμηλά εισοδήματα
Στα σενάρια που εξετάστηκαν, ένας εργαζόμενος με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 1.000 ευρώ και ενοίκιο 450 ευρώ, χρειάζεται συνολικά 650 ευρώ για την κάλυψη των στεγαστικών του αναγκών. Αυτό σημαίνει ότι του απομένουν μόλις 350 ευρώ για να καλύψει όλες τις υπόλοιπες ανάγκες του, όπως διατροφή, μετακινήσεις, υγεία και οποιαδήποτε άλλη απαίτηση.
Για ένα ζευγάρι με συνολικό καθαρό μηνιαίο εισόδημα 1.600 ευρώ, οι δαπάνες για τη στέγη ανέρχονται στα 890 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 55,6% του εισοδήματός τους. Μια τετραμελής οικογένεια με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 2.200 ευρώ πληρώνει 1.230 ευρώ τον μήνα για την κατοικία, αφήνοντας 970 ευρώ για όλες τις άλλες ανάγκες των τεσσάρων μελών της.
Η εικόνα για μεσαία εισοδήματα
Ακόμη και στα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, η επιβάρυνση από το κόστος στέγης παραμένει σημαντική. Ένα άτομο με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 1.600 ευρώ και ενοίκιο 650 ευρώ, δαπανά συνολικά 850 ευρώ για τη στέγη. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει το 53,1% του εισοδήματός του.
Ένα ζευγάρι με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 2.600 ευρώ διαθέτει 1.140 ευρώ για τις ανάγκες της κατοικίας του, ποσοστό που φτάνει το 43,8% του συνολικού τους εισοδήματος. Για μια τετραμελή οικογένεια με καθαρό μηνιαίο εισόδημα 3.600 ευρώ, η κατοικία αποτελεί επίσης σημαντικό μέρος των δαπανών, αν και το ακριβές ποσοστό ή το υπόλοιπο εισόδημα δεν προσδιορίζεται πλήρως στις διαθέσιμες πληροφορίες.
Τα καθαρά εισοδήματα που χρησιμοποιήθηκαν στα σενάρια είναι συνολικά ανά νοικοκυριό και υπολογίζονται σε βάση δώδεκα μηνών. Οι επιλογές κατοικίας και το ύψος του ενοικίου διαφοροποιούνται μεταξύ των διαφόρων εισοδηματικών κατηγοριών. Τα ποσοστά που προκύπτουν υπολογίζονται από τις συγκεκριμένες υποθέσεις των σεναρίων και δεν αποτελούν στατιστικές εκτιμήσεις για το σύνολο του πληθυσμού.
Με πληροφορίες από: Enikos
