Η ετήσια δαπάνη των Ελλήνων για είδη παντοπωλείου καταγράφεται στα 26 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας αξιοσημείωτες μεταβολές στη σύνθεση του διατροφικού καλαθιού, σύμφωνα με ανάλυση του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ). Η συγκεκριμένη ανάλυση βασίζεται στα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Έρευνας Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ, καλύπτοντας την εξέλιξη των αγορών από το 2008 έως το 2025. Τα ευρήματα του ΙΕΛΚΑ δημοσιεύτηκαν με αφορμή την Ημέρα Διατροφής 2026, που είναι στις 16 Οκτωβρίου.
Το συνολικό κόστος των αγορών
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε το ΙΕΛΚΑ, η συνολική ετήσια δαπάνη των ελληνικών νοικοκυριών για είδη παντοπωλείου εκτιμάται σε περίπου 25,7 δισ. ευρώ. Αυτό το ποσό αφορά αγορές που πραγματοποιούνται σε όλα τα σημεία πώλησης και δεν περιλαμβάνει την πρόσθετη δαπάνη των περίπου 40 εκατομμυρίων ξένων επισκεπτών στη χώρα, η οποία εκτιμάται ότι ξεπερνά το 1,5 δισ. ευρώ.
Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της δαπάνης, περίπου 18,1 δισ. ευρώ, αφορά αποκλειστικά είδη διατροφής. Επιπλέον, 1,0 δισ. ευρώ αντιστοιχεί σε μη αλκοολούχα ποτά και 1,6 δισ. ευρώ σε αλκοολούχα ποτά. Σημαντικό κομμάτι του καλαθιού των αγορών αποτελούν και τα μη τρόφιμα, με περίπου 1,7 δισ. ευρώ να δαπανώνται για είδη οικιακής φροντίδας και 2,3 δισ. ευρώ για είδη προσωπικής φροντίδας.
Η κατά κεφαλήν δαπάνη και οι αυξήσεις του 2025
Η ανάλυση του ΙΕΛΚΑ δείχνει ότι η συνολική ετήσια δαπάνη κατά κεφαλήν διαμορφώθηκε το 2025 στα 9.216 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 5,5% σε σύγκριση με το 2024. Ειδικότερα, η δαπάνη για είδη παντοπωλείου ανήλθε στα 2.433 ευρώ κατά κεφαλήν, παρουσιάζοντας μια μικρότερη αύξηση της τάξης του 3,9%.
Πιο αναλυτικά, η δαπάνη για είδη διατροφής αυξήθηκε κατά 4,1%, ενώ για τα μη αλκοολούχα ποτά η αύξηση ήταν 3,6%. Στα αλκοολούχα ποτά παρατηρήθηκε μεγαλύτερη άνοδος, φτάνοντας το 8,1%. Όσον αφορά τα μη τρόφιμα, η δαπάνη για είδη οικιακής φροντίδας σημείωσε αύξηση 8,7%, ενώ για τα είδη προσωπικής φροντίδας καταγράφηκε μείωση 2,9%.
Σύγκριση με αποδοχές και άλλες δαπάνες
Η αύξηση της δαπάνης για είδη παντοπωλείου το 2025 ήταν χαμηλότερη τόσο από τη συνολική αύξηση της καταναλωτικής δαπάνης, η οποία έφτασε το 5,5%, όσο και από την αύξηση των καθαρών αποδοχών σε δύο ενδεικτικά νοικοκυριά που εξετάστηκαν. Συγκεκριμένα, οι καθαρές αποδοχές ενός άγαμου χωρίς παιδιά, με αποδοχές ίσες με το 100% των μέσων αποδοχών, αυξήθηκαν κατά 7,3% το 2025.
Αντίστοιχα, σε ένα ζευγάρι με δύο εργαζόμενους και δύο παιδιά, όπου οι αποδοχές και των δύο ήταν ίσες με το 100% των μέσων αποδοχών, οι καθαρές αποδοχές αυξήθηκαν κατά 9,4%. Αντίθετα, άλλες βασικές κατηγορίες του οικογενειακού προϋπολογισμού δέχτηκαν μεγαλύτερες πιέσεις, με τη δαπάνη για στέγαση να αυξάνεται κατά 8,3%, το ενοίκιο κατά 14,4% και την εστίαση κατά 6,1%.
Αναδιάρθρωση της καταναλωτικής δαπάνης την τελευταία δεκαεπταετία
Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνει μια σημαντική αναδιάρθρωση της καταναλωτικής δαπάνης κατά την τελευταία δεκαεπταετία. Η συνολική ετήσια δαπάνη κατά κεφαλήν παρουσίασε έντονη μείωση κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης, πέφτοντας από τα 9.518 ευρώ το 2008 σε ένα χαμηλό 6.267 ευρώ το 2020. Στη συνέχεια, η δαπάνη ανέκαμψε, φτάνοντας το 2025 στα 9.216 ευρώ.
Οι επιμέρους κατηγορίες δαπανών ακολούθησαν διαφορετικές πορείες. Η δαπάνη για διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά εμφανίζει ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, έντονη είναι η αύξηση της δαπάνης για στέγαση και εστίαση μετά το 2020 και την περίοδο της πανδημίας, γεγονός που υποδηλώνει αλλαγές στις προτεραιότητες των νοικοκυριών.
Με πληροφορίες από: Newsit, News.gr
