Μείωση κατά 9% κατέγραψαν τα τραπεζικά μηχανήματα ανάληψης στην Ελλάδα το 2025, φτάνοντας συνολικά τα 5.625. Η συρρίκνωση του δικτύου των ATM αποτελεί μια ευρύτερη τάση, καθώς το υψηλό κόστος λειτουργίας και συντήρησής τους, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη χρήση των κινητών για καθημερινές συναλλαγές, οδηγούν τις τράπεζες σε αναπροσαρμογή της στρατηγικής τους.
Κάθε μηχάνημα ανάληψης απαιτεί σημαντικά έξοδα για συντήρηση, τεχνολογικές αναβαθμίσεις και τακτικό ανεφοδιασμό με μετρητά. Αυτό το κόστος, σε μια εποχή που οι πολίτες στρέφονται όλο και περισσότερο στις ψηφιακές συναλλαγές, καθιστά τη διατήρηση εκτεταμένων δικτύων ATM λιγότερο βιώσιμη για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Το αυξανόμενο κόστος λειτουργίας των ATM
Η συρρίκνωση του δικτύου των ATM δεν είναι ένα φαινόμενο που περιορίζεται στην Ελλάδα, αλλά παρατηρείται και σε επίπεδο Ευρωζώνης. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σήμερα λειτουργούν περίπου 248.900 ATM στην Ευρωζώνη, αριθμός σημαντικά μειωμένος σε σχέση με το 2018, όταν ξεπερνούσαν τα 300.000.
Το αυξανόμενο κόστος λειτουργίας των μηχανημάτων αυτών, το οποίο περιλαμβάνει τη συντήρηση, τις τεχνολογικές αναβαθμίσεις και τον ανεφοδιασμό με μετρητά, αποτελεί βασικό παράγοντα αυτής της τάσης. Η στροφή των καταναλωτών προς τις ηλεκτρονικές πληρωμές και τις συναλλαγές μέσω κινητού τηλεφώνου ενισχύει περαιτέρω την ανάγκη των τραπεζών να επανεξετάσουν την αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών δικτύων ATM.
Διεθνή παραδείγματα κοινών δικτύων
Αντιμέτωπες με το αυξανόμενο κόστος, τράπεζες σε διάφορες χώρες επιλέγουν τη διαχείριση των ATM τους από κοινού. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πορτογαλία, όπου το δίκτυο Multibanco λειτουργεί από το 1985 υπό την εταιρεία SIBS. Σήμερα, το δίκτυο αυτό αριθμεί περίπου 13.000 μηχανήματα.
Μέσω του Multibanco, οι πολίτες μπορούν να πραγματοποιούν αναλήψεις, να πληρώνουν λογαριασμούς και να μεταφέρουν χρήματα χωρίς χρέωση, ανεξάρτητα από την τράπεζα που εξέδωσε την κάρτα τους. Η SIBS εισπράττει μια μικρή προμήθεια από την εκδότρια τράπεζα για την εκκαθάριση κάθε συναλλαγής, ένα μοντέλο που φαίνεται να εξυπηρετεί τόσο τους καταναλωτές όσο και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Ένα ανάλογο μοντέλο αναπτύσσεται και στη Γαλλία, όπου οι τράπεζες Société Générale, BNP Paribas, CIC και Crédit Mutuel δημιούργησαν την Cash Services. Στόχος της είναι η κοινή λειτουργία των μηχανημάτων τους, προσφέροντας στους πελάτες τη δυνατότητα να διεκπεραιώνουν ένα μεγάλο μέρος των καθημερινών τραπεζικών εργασιών τους χωρίς να χρειάζεται να επισκεφθούν κάποιο κατάστημα.
Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που το γαλλικό δίκτυο ATM συρρικνώνεται σταθερά. Στα τέλη του 2025, ο αριθμός των ATM στη Γαλλία ανερχόταν σε 40.804, έναντι 42.573 έναν χρόνο νωρίτερα και 52.697 το 2018, αναδεικνύοντας την ανάγκη για πιο αποδοτικές λύσεις.
Η συζήτηση στην Ελλάδα για κοινό δίκτυο
Η δημιουργία ενός κοινού δικτύου ATM έχει συζητηθεί και στην Ελλάδα, ωστόσο δεν έχει προχωρήσει μέχρι στιγμής. Η πρόταση απασχόλησε τις τράπεζες το 2025, μετά τη νομοθετική κατάργηση των χρεώσεων στις αναλήψεις από τραπεζικά ATM και την επιβολή πλαφόν 1,50 ευρώ ανά συναλλαγή στα μηχανήματα ιδιωτικών εταιρειών.
Παρά τις συζητήσεις, δύο συστημικές τράπεζες δεν συμφώνησαν με το σχέδιο. Οι λόγοι της διαφωνίας τους σχετίζονται με τις επενδύσεις που έχουν πραγματοποιήσει στην επέκταση των δικών τους δικτύων, ιδιαίτερα σε περιοχές με περιορισμένη τραπεζική παρουσία. Σε αυτές τις περιοχές, το ATM αποτελεί συχνά το μοναδικό σημείο επαφής των κατοίκων με την τράπεζα.
Επιπλέον, ένα κοινό δίκτυο με ενιαία ονομασία θα περιόριζε την προβολή και την αναγνωρισιμότητα της κάθε τράπεζας, κάτι που αποτέλεσε επίσης παράγοντα στη μη προώθηση του σχεδίου.
Διαφορετικές στρατηγικές των ελληνικών τραπεζών
Η στρατηγική που ακολουθείται από τις ελληνικές τράπεζες διαφέρει σημαντικά από τη μία στην άλλη. Η Τράπεζα Πειραιώς έχει προχωρήσει στην πώληση περισσότερων από 800 ATM που βρίσκονται εκτός καταστημάτων στην εταιρεία Printec, η οποία διαχειρίζεται το δίκτυο Cashflex.
Λόγω της μετοχικής σχέσης μεταξύ των δύο πλευρών, δεν μπορούν να επιβληθούν χρεώσεις στις σχετικές συναλλαγές για τους πελάτες της Πειραιώς. Αντίστοιχα, η CrediaBank έχει μεταβιβάσει όλα τα ATM της στη Euronet, με τους δικούς της πελάτες να τα χρησιμοποιούν χωρίς προμήθεια, ενώ οι κάτοχοι καρτών άλλων τραπεζών χρεώνονται για τις αναλήψεις τους.
Στο πλαίσιο αυτής της αναπροσαρμογής, η Alpha Bank εξετάζει επίσης την πώληση των ATM της που βρίσκονται εκτός καταστημάτων. Οι κινήσεις αυτές υπογραμμίζουν την προσπάθεια των τραπεζών να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της αγοράς και να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα το κόστος των υπηρεσιών τους.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis
