Η πλασμαφαίρεση είναι μια απαιτητική εξωσωματική μέθοδος που εφαρμόζεται σε ασθενείς με σοβαρά νοσήματα. Η εκτέλεσή της εκτός οργανωμένων δομών υγείας ενέχει θανάσιμους κινδύνους, καθώς η πολυπλοκότητα της διαδικασίας μπορεί να οδηγήσει σε ραγδαίες επιπλοκές που καθιστούν αναγκαία την άμεση ιατρική παρέμβαση και την υποστήριξη από εξειδικευμένο εξοπλισμό ανάνηψης.
Τι είναι η πλασμαφαίρεση
Η πλασμαφαίρεση, γνωστή και ως θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος, είναι μια εξειδικευμένη εξωσωματική μέθοδος που πραγματοποιείται μέσω φλεβοκαθετήρα. Σκοπός της είναι η απομάκρυνση παθολογικών στοιχείων από το αίμα.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, αφαιρείται το πλάσμα του αίματος και αντικαθίσταται από ειδικά διαλύματα. Το αίμα του ασθενούς διέρχεται μέσα από ειδικό φίλτρο ή φυγοκεντρικό σύστημα, το οποίο διαχωρίζει το πλάσμα από τα έμμορφα συστατικά του αίματος. Ο βασικός στόχος της μεθόδου είναι η γρήγορη απομάκρυνση ουσιών που ευθύνονται για την πρόκληση ή την επιδείνωση μιας νόσου.
Η πλασμαφαίρεση ή θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (Therapeutic Plasma Exchange – TPE) είναι μια εξειδικευμένη ιατρική διαδικασία κατά την οποία αφαιρείται το πλάσμα από το αίμα του ασθενούς και αντικαθίσταται με ειδικά υγρά υποκατάστασης. Στόχος δεν είναι ένας γενικός «καθαρισμός» του οργανισμού, αλλά η απομάκρυνση συγκεκριμένων ουσιών που κυκλοφορούν στο πλάσμα και μπορεί να συμβάλλουν στην εκδήλωση ή επιδείνωση μιας νόσου, όπως παθολογικά αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα ή άλλες πρωτεΐνες.
Το αίμα αποτελείται από ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια, τα οποία κυκλοφορούν μέσα στο πλάσμα, το υγρό τμήμα του αίματος. Το πλάσμα περιέχει νερό, πρωτεΐνες, ηλεκτρολύτες, ορμόνες, παράγοντες πήξης και αντισώματα. Σε ορισμένες ασθένειες, όμως, το ανοσοποιητικό σύστημα παράγει αντισώματα που στρέφονται εναντίον του ίδιου του οργανισμού και μπορούν να προκαλέσουν βλάβες σε νεύρα, νεφρούς, αγγεία, μυς ή άλλους ιστούς.
Κατά τη διαδικασία της πλασμαφαίρεσης, το αίμα του ασθενούς περνά μέσα από ειδικό μηχάνημα εξωσωματικής κυκλοφορίας, όπου διαχωρίζεται το πλάσμα από τα κυτταρικά στοιχεία. Τα κύτταρα επιστρέφουν στον οργανισμό, ενώ το πλάσμα που έχει αφαιρεθεί αντικαθίσταται συνήθως με λευκωματίνη ή, όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη, με πλάσμα από δότη. Η επιλογή του υγρού αντικατάστασης εξαρτάται από τη νόσο και την κλινική κατάσταση του ασθενούς.
Η διάρκεια της συνεδρίας εξαρτάται από το σωματικό βάρος, τον όγκο πλάσματος που πρέπει να ανταλλαχθεί και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς. Σε αρκετές περιπτώσεις χρειάζονται επαναλαμβανόμενες συνεδρίες, επειδή η πλασμαφαίρεση απομακρύνει ουσίες που ήδη κυκλοφορούν στο αίμα, αλλά δεν εμποδίζει από μόνη της τον οργανισμό να παράγει νέα παθολογικά αντισώματα.
Πού και πώς εφαρμόζεται
Η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται σε ειδικά οργανωμένες μονάδες αιμοκάθαρσης, μονάδες αφαίρεσης ή σε Μονάδες Εντατικής Θεραπείας. Η διάρκεια κάθε συνεδρίας κυμαίνεται συνήθως από δύο έως τέσσερις ώρες.
Οι περισσότεροι ασθενείς χρειάζονται από τρεις έως επτά συνεδρίες, ανάλογα με τη νόσο που αντιμετωπίζουν και την ανταπόκριση του οργανισμού τους στη θεραπεία. Καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, απαιτείται συνεχής παρακολούθηση των ζωτικών σημείων του ασθενούς.
Αυξημένη χρήση και προειδοποιήσεις
Τα τελευταία έτη, η χρήση της πλασμαφαίρεσης παρουσιάζει κατακόρυφη αύξηση. Εφαρμόζεται ιδιαίτερα στην αντιμετώπιση νευρολογικών, αιματολογικών, νεφρολογικών και αυτοάνοσων παθήσεων, ενώ σήμερα χρησιμοποιείται σε ένα μεγάλο εύρος νοσημάτων.
Ωστόσο, η διαδικασία έχει αρχίσει να εφαρμόζεται και στο πλαίσιο της ευεξίας (wellness), του biohacking και της μακροζωίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ιατρική κοινότητα εκφράζει ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα όσον αφορά τη χρήση της σε υγιείς ανθρώπους.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Η πλασμαφαίρεση θεωρείται γενικά ασφαλής όταν πραγματοποιείται από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα, αλλά, όπως κάθε εξωσωματική θεραπεία, μπορεί να συνοδεύεται από επιπλοκές.
Μεταξύ των συχνότερων είναι η πτώση της αρτηριακής πίεσης, η ζάλη, η αδυναμία και οι μεταβολές στα επίπεδα ασβεστίου εξαιτίας της χρήσης αντιπηκτικών ουσιών, όπως το κιτρικό. Μπορούν επίσης να παρουσιαστούν προβλήματα που σχετίζονται με τη φλεβική πρόσβαση, όπως αιμάτωμα, αιμορραγία ή λοίμωξη, ιδιαίτερα όταν απαιτείται κεντρικός φλεβικός καθετήρας.
Στην κλασική ανταλλαγή πλάσματος, μαζί με τις ανεπιθύμητες ουσίες μπορεί να απομακρυνθούν και χρήσιμες πρωτεΐνες, όπως ανοσοσφαιρίνες και παράγοντες πήξης. Όταν χρησιμοποιείται πλάσμα από δότη ως υγρό αντικατάστασης, υπάρχει επίσης πιθανότητα αλλεργικής ή άλλης αντίδρασης.
Η εφαρμογή της στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται σε εξειδικευμένα δημόσια νοσοκομεία και πανεπιστημιακά κέντρα. Επιπλέον, εφαρμόζεται και σε επιλεγμένα ιδιωτικά θεραπευτήρια που διαθέτουν μονάδες εξωσωματικών θεραπειών και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό, εξασφαλίζοντας τις απαραίτητες συνθήκες για την ασφαλή διεξαγωγή της απαιτητικής αυτής μεθόδου.
Με πληροφορίες από: naftemporiki.gr
