Συχνά, πίσω από την παρατήρηση ότι ένα παιδί «δεν προσπαθεί», κρύβεται ένας μαθητής που καταβάλλει μεγαλύτερη προσπάθεια από όλους, αλλά οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει παραμένουν αόρατες. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα όταν ο εκπαιδευτικός καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα τάξεις με 25 ή και 27 μαθητές.
Για ένα παιδί που αντιμετωπίζει δυσλεξία, ΔΕΠΥ ή άλλες μαθησιακές δυσκολίες, η σχολική ημέρα μπορεί να είναι σημαντικά πιο απαιτητική από ό,τι φαίνεται στους υπόλοιπους. Οι προκλήσεις δεν περιορίζονται μόνο στην πιο αργή ανάγνωση, στην ορθογραφία που γεμίζει με διορθώσεις ή στην προσοχή που χάνεται εύκολα.
Η καθημερινότητα στην τάξη
Η καθημερινότητα στην τάξη περιλαμβάνει και τη συνεχή σύγκριση με τους συμμαθητές, τον φόβο μήπως κληθεί να διαβάσει δυνατά, την αγωνία μήπως δεν προλάβει να ολοκληρώσει μια άσκηση. Όλα αυτά δημιουργούν την αίσθηση ότι, όσο κι αν προσπαθεί, βρίσκεται μονίμως ένα βήμα πίσω.
Ένα παιδί που χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να διαβάσει ή να γράψει, αντιλαμβάνεται πολύ νωρίς ότι διαφέρει από τους υπόλοιπους. Βλέπει τους συμμαθητές του να τελειώνουν γρηγορότερα, να σηκώνουν το χέρι και να απαντούν με μεγαλύτερη ευκολία. Χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη, μπορεί να αρχίσει να πιστεύει ότι η δυσκολία του σημαίνει και μικρότερη ικανότητα, κάτι που δεν ισχύει.
Οι επιπτώσεις στην ψυχολογία
Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η δυσλεξία δεν σημαίνει χαμηλή νοημοσύνη, ούτε η ΔΕΠΥ σημαίνει αδιαφορία ή έλλειψη προσπάθειας. Ωστόσο, ένα παιδί που ακούει επανειλημμένα φράσεις όπως «πρόσεχε», «μη βιάζεσαι», «δεν διάβασες αρκετά» ή «πάλι δεν τελείωσες;», μπορεί σταδιακά να εσωτερικεύσει την ιδέα ότι το πρόβλημα βρίσκεται στον χαρακτήρα του.
Ιδιαίτερα δύσκολες είναι οι στιγμές δημόσιας έκθεσης μέσα στην τάξη. Για ένα παιδί με δυσλεξία, το να του ζητηθεί να διαβάσει απροειδοποίητα ένα κείμενο μπροστά σε 25 συμμαθητές μπορεί να είναι εξαιρετικά αγχωτικό. Για έναν μαθητή με ΔΕΠΥ, μια αυστηρή παρατήρηση επειδή έχασε τη συγκέντρωσή του μπορεί να ενισχύσει την αίσθηση ότι «πάντα κάνει κάτι λάθος». Με τον καιρό, ορισμένα παιδιά αρχίζουν να αποφεύγουν τη συμμετοχή, να μη σηκώνουν το χέρι ακόμη κι όταν γνωρίζουν την απάντηση, να κρύβουν τις δυσκολίες τους ή να χρησιμοποιούν το χιούμορ και την αδιαφορία ως άμυνα.
Ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα είναι η σταδιακή απώλεια αυτοπεποίθησης. Το «δεν μπορώ» γίνεται εύκολα «δεν έχει νόημα να προσπαθήσω». Αυτή είναι ίσως η πιο επικίνδυνη στιγμή για το σχολείο: όταν η δυσκολία παύει να είναι συγκεκριμένο μαθησιακό εμπόδιο και μετατρέπεται σε γενικευμένη παραίτηση.
Ο ρόλος της διάγνωσης και του σχολείου
Η γνωμάτευση μπορεί να αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο, αρκεί να μη μετατραπεί σε ετικέτα. Το σχολείο οφείλει να χρησιμοποιεί τη διάγνωση για να προσαρμόζει τη διδασκαλία και όχι για να χαμηλώνει τις προσδοκίες.
Είναι σημαντικό να αποφευχθεί το μήνυμα ότι «εσύ δεν μπορείς», καθώς αυτό μπορεί να είναι εξίσου τραυματικό με την πίεση που νιώθουν τα παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες.
Με πληροφορίες από: efsyn.gr
