Η διάκριση των γεγονότων από τις εικασίες γίνεται όλο και πιο θολή στη δημοσιογραφία του πένθους, με τον κίνδυνο να μετατραπεί σε σίριαλ να είναι υπαρκτός. Αυτή η εξέλιξη θέτει ζητήματα δεοντολογίας, ειδικά στον τρόπο που τα μέσα ενημέρωσης προβάλλουν τον θάνατο επώνυμων προσώπων.
Το πένθος στην εποχή των social media
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αλλαγής καταγράφηκε το μεσημέρι της 14ης Σεπτεμβρίου 2026, όταν εκατοντάδες κινητά τηλέφωνα υψώθηκαν στον ουρανό με ανοιχτές τις φωτογραφικές τους μηχανές. Ο σκοπός ήταν να τραβηχτούν βίντεο από το φέρετρο που περιείχε το νεκρό σώμα του Γιώργου Μαζωνάκη. Τέσσερις ημέρες μετά το συμβάν, το περιεχόμενο από αυτές τις στιγμές κυκλοφορεί σε πληθώρα βίντεο στο YouTube.
Η τηλεόραση, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει πλέον τον θάνατο του καλλιτέχνη ως ένα συνωμοσιολογικό γεγονός. Η κάλυψη συνοδεύεται κάθε φορά από έναν «βομβαρδισμό» προσωπικών πληροφοριών για τον Γιώργο Μαζωνάκη, αναδεικνύοντας το πόσο έχουν ξεπεραστεί τα όρια της δεοντολογίας στα μέσα ενημέρωσης.
Η προβολή του θανάτου πριν την ιδιωτική τηλεόραση
Για να κατανοηθεί η διαφορά, απευθύνθηκαν στην Ορσαλία Ελένη Κασσαβέτη, καθηγήτρια-σύμβουλο στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και επιμελήτρια τεκμηρίωσης στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, καθώς και στον Αχιλλέα Καραδημητρίου, επίκουρο Καθηγητή στο Τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού, με γνωστικό αντικείμενο τη Δημοσιογραφία και Παραγωγή Ειδησεογραφικού Περιεχομένου. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο πόσο διαφορετική ήταν η προβολή του θανάτου ενός επώνυμου προσώπου από τα μέσα ενημέρωσης στις δεκαετίες του '80 και του '90 και τι άλλαξε με τον ερχομό της ιδιωτικής τηλεόρασης.
Η Ορσαλία Ελένη Κασσαβέτη εξήγησε ότι πολύ πριν από την εμφάνιση του διαδικτύου, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των ιδιωτικών ΜΜΕ, ο θάνατος ενός διάσημου προσώπου αποτελούσε μεν δημόσιο γεγονός, αλλά αναδεικνυόταν κυρίως μέσω τριών βασικών πυλών. Αυτές ήταν οι εφημερίδες και τα περιοδικά, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση. Το κοινό είχε τη δυνατότητα να παρακολουθήσει την κηδεία στην τηλεόραση, να αγοράσει την εφημερίδα την επόμενη ημέρα για να ενημερωθεί, ή ακόμα και να παραβρεθεί ο ίδιος στην εκκλησία και στο νεκροταφείο.
Ένας σημαντικός παράγοντας για την ανάδειξη του συμβάντος ήταν η αναγνωρισιμότητα ή η δημοτικότητα του προσώπου που είχε αποβιώσει. Για παράδειγμα, η κηδεία ενός «δεύτερου» ονόματος μπορεί να εμφανιζόταν ως μία μικρή καταχώρηση σε μία εφημερίδα, πιθανόν στη στήλη των «κοινωνικών», χωρίς να του αφιερώνεται πολύ μεγάλη κάλυψη της είδησης.
Η επίδραση της ιδιωτικής τηλεόρασης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης
Με την έλευση της ιδιωτικής τηλεόρασης, και αργότερα των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, ο τρόπος κάλυψης άλλαξε ριζικά. Η Ορσαλία Ελένη Κασσαβέτη ανέφερε ότι αυτά τα μέσα, λόγω διαφορετικών προσλαμβανουσών και φίλτρων, μπόρεσαν να ενημερώσουν και να σχολιάσουν τον θάνατο τόσο μεγάλων όσο και μικρότερων αστέρων με έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο. Για τους μεγάλους αστέρες, χρησιμοποιούνταν ζωντανές συνδέσεις και εκτενής κάλυψη, ενώ για τους μικρότερους υπήρχε μικρότερη κάλυψη και σχετικά σύντομα ρεπορτάζ.
Επιπλέον, η ιδιωτική τηλεόραση είχε τη δυνατότητα να προσδώσει μεγαλύτερες και πιο θεαματικές διαστάσεις στην κηδεία αυτή καθ’ εαυτή. Ειδικότερα, μέσα από ψυχαγωγικές και ενημερωτικές εκπομπές, όπως τα «μεσημεριανάδικα» ή η tabloid τηλεόραση, τα συγκεκριμένα πρόσωπα είχαν ήδη αναδειχθεί στην καλλιτεχνική τους πορεία, είτε με θετικό είτε με αρνητικό πρόσημο, κάτι που επηρέασε και την κάλυψη του θανάτου τους.
Ο Αχιλλέας Καραδημητρίου, αναφερόμενος στις διαφορές, σημείωσε ότι «Η βασική διαφορά είναι ότι στις δεκαετί».
Με πληροφορίες από: reader.gr
