Κατά τη διάρκεια της ζωής μας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με δεκάδες ερωτήματα που απαιτούν τη λήψη σημαντικών αποφάσεων. Από το τι θα σπουδάσουμε και αν θα αλλάξουμε εργασία, μέχρι πιο προσωπικά ζητήματα όπως μια σχέση ή η απόκτηση παιδιών, οι επιλογές αυτές είναι συχνά δύσκολες. Οι απαντήσεις δεν είναι ποτέ προφανείς, με αποτέλεσμα τα διλήμματα να μας ταλαιπωρούν και να μας καθηλώνουν σε αδράνεια.
Τα διλήμματα της καθημερινότητας
Πολλές φορές, βρισκόμαστε παγωμένοι ανάμεσα σε δύο επιλογές, ανίκανοι να δούμε ποιο μονοπάτι να ακολουθήσουμε. Αυτή η κατάσταση μοιάζει σαν να βρισκόμαστε σε κινούμενη άμμο, όπου όσο προσπαθούμε να απεγκλωβιστούμε, τόσο βαθύτερα βυθιζόμαστε.
Τα διλήμματα αυτά, μαζί με τους εξωτερικούς παράγοντες και την αίσθηση της κινούμενης άμμου, διαμορφώνουν μια διαφορετική οπτική. Μέσα από αυτή την οπτική, καλούμαστε να δούμε ποιο πραγματικά θέλουμε να είναι το μέλλον μας, μια διαδικασία που είναι συχνά επίπονη.
Ο ρόλος του φόβου και της συνήθειας
Η Αμερικανίδα φιλόσοφος, καθηγήτρια και πρόεδρος του τμήματος Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Ρουθ Τσανγκ, προσφέρει τη δική της ερμηνεία για το γιατί η επιλογή μοιάζει ακατόρθωτη. Μέσα από τη σφαίρα της φιλοσοφίας, εξηγεί ότι όταν βρισκόμαστε μπροστά από δύο επιλογές, αναλογιζόμαστε τα θετικά και τα αρνητικά της καθεμιάς.
Παρά τις προσπάθειες και τις λίστες με τα υπέρ και τα κατά που μπορεί να ετοιμάζουμε, συχνά αδυνατούμε να καταλήξουμε στην πιο σωστή επιλογή. Στην πραγματικότητα, όπως επισημαίνει η Τσανγκ, δεν αποφασίζουμε εμείς οι ίδιοι. Αντίθετα, αφήνουμε τον φόβο για το άγνωστο, τη συνήθεια ή το περιβάλλον μας να αποφασίσει για εμάς.
Για παράδειγμα, πολλοί παραμένουν σε μια δουλειά που δεν τους γεμίζει, απλώς επειδή φοβούνται να φύγουν και να αντιμετωπίσουν το άγνωστο. Αντίστοιχα, διατηρούν μια σχέση που έχει «πεθάνει», επειδή η κατάσταση τους είναι οικεία ή επειδή το περιβάλλον τους έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις. Ωστόσο, κάποια στιγμή είναι απαραίτητο να αναλάβουμε εμείς την ευθύνη της επιλογής μας.
Η φύση των δύσκολων επιλογών
Σύμφωνα με την Τσανγκ, η δυσκολία μιας απόφασης έγκειται στη φύση των επιλογών που έχουμε μπροστά μας. Στις εύκολες αποφάσεις, η μία λύση είναι ξεκάθαρα καλύτερη από την άλλη, καθιστώντας την επιλογή απλή. Αντιθέτως, στις δύσκολες αποφάσεις, κάθε επιλογή υπερέχει σε διαφορετικούς τομείς, αλλά καμία δεν είναι συνολικά ανώτερη των άλλων.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το δίλημμα να δεχτεί κανείς μια πρόταση εργασίας σε άλλη πόλη, η οποία προσφέρει καλύτερο βιοτικό επίπεδο, αλλά τον απομακρύνει από φίλους και οικογένεια. Η εναλλακτική είναι να παραμείνει στην τρέχουσα εργασία του, η οποία όμως δεν τον ικανοποιεί. Κάθε μία από αυτές τις εκδοχές οδηγεί σε ένα εντελώς διαφορετικό μέλλον.
Η πραγματική δυσκολία κρύβεται ακριβώς σε αυτό το σημείο: στο ότι καλούμαστε να αποφασίσουμε τι μέλλον επιθυμούμε να διαμορφώσουμε για τον εαυτό μας. Δεν πρόκειται απλώς για μια επιλογή μεταξύ δύο καλών ή κακών επιλογών, αλλά για τον καθορισμό της πορείας της ζωής μας.
Η σημασία της αλλαγής οπτικής
Πιο συγκεκριμένα, στις δύσκολες αποφάσεις δεν υπάρχει αντικειμενικά «σωστή» απάντηση. Μπορεί να έχουμε δύο επιλογές, οι οποίες παρουσιάζουν διαφορετικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Η μία μπορεί να είναι καλύτερη σε ορισμένα σημεία, ενώ η άλλη να υπερτερεί σε άλλα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καθηγήτρια Τσανγκ προτείνει να μην αναζητούμε απεγνωσμένα μια μοναδική, «σωστή» λύση. Αντιθέτως, προτείνει να αλλάξουμε την οπτική μας γωνία. Πρέπει να καταλάβουμε ότι εμείς είμαστε αυτοί που δίνουμε αξία και νόημα στις επιλογές μας, διαμορφώνοντας έτσι το δικό μας μέλλον.
Με πληροφορίες από: Gazzetta
