Η σκηνή είναι πλέον γνώριμη σε κάθε ταβέρνα, μπαρ ή καφέ της πόλης. Μόλις το φαγητό τελειώσει και τα πιάτα μαζευτούν, πριν καν φτάσει ο λογαριασμός, η ατμόσφαιρα αλλάζει. Τα χαμόγελα παγώνουν, οι οθόνες των κινητών ανάβουν ταυτόχρονα και η εφαρμογή της αριθμομηχανής παίρνει φωτιά, καθώς ξεκινά η διαδικασία του «ξεκαθαρίσματος».
Η φράση «Σου στέλνω τώρα στο IRIS 7,34 ευρώ» έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητάς μας. Το μοίρασμα του λογαριασμού, μέχρι και το τελευταίο λεπτό, δεν αποτελεί πλέον ιδιοτροπία, αλλά μια κυρίαρχη τάση που καθορίζεται από την οικονομική ανασφάλεια και την ευκολία των ψηφιακών συναλλαγών.
Η νέα πραγματικότητα στους λογαριασμούς
Σε κάθε κοινωνική έξοδο, η συζήτηση γύρω από τον λογαριασμό έχει αποκτήσει νέες διαστάσεις. Οι ερωτήσεις όπως «Πόσοι είμαστε; Έξι; Ποιος ήπιε μπίρα και ποιος αναψυκτικό; Εσύ έφαγες από τις πατάτες;» είναι πλέον συνηθισμένες. Μάλιστα, κάποιοι προχωρούν ακόμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι θα χρησιμοποιήσουν εργαλεία όπως το ChatGPT για να μοιράσουν τα έξοδα με ακρίβεια, ανάλογα με το τι κατανάλωσε ο καθένας.
Αυτή η συμπεριφορά υποδηλώνει μια αλλαγή στον τρόπο που οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν τα κοινά έξοδα, μετατρέποντας την απλή πληρωμή σε μια περίπλοκη λογιστική πράξη σε πραγματικό χρόνο.
Μια παγκόσμια τάση με ελληνική χροιά
Αν και η σκηνή αυτή είναι πολύ οικεία στην Ελλάδα, δεν πρόκειται για ένα αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο. Στις ΗΠΑ και τη Βρετανία, αυτή η πρακτική ονομάζεται «nickel-and-diming phase» και πραγματοποιείται με τη χρήση αντίστοιχων εφαρμογών ψηφιακών συναλλαγών, όπως το Venmo ή το Zelle. Πρόκειται για μια παγκόσμια τάση που έχει παρατηρηθεί σε μεγάλο βαθμό τόσο στη Gen Z όσο και στους Millennials και τους Gen X.
Αυτό το «απόλυτο, σχεδόν εμμονικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών» μέχρι το τελευταίο λεπτό του ευρώ, δείχνει μια γενικότερη μετατόπιση στην προσέγγιση των οικονομικών συναλλαγών μεταξύ φίλων και γνωστών.
Οι κοινωνικοοικονομικές αιτίες πίσω από τη συμπεριφορά
Πίσω από αυτή τη συμπεριφορά κρύβεται μια πολύ σοβαρή κοινωνικοοικονομική εξήγηση. Οι σημερινοί νέοι, καθώς και οι 30άρηδες και 40άρηδες, έχουν βιώσει αλλεπάλληλες οικονομικές κρίσεις, πανδημίες και έναν πρωτοφανή πληθωρισμό. Αυτές οι εμπειρίες έχουν διαμορφώσει μια διαφορετική στάση απέναντι στα χρήματα.
Με τους μισθούς να παραμένουν καθηλωμένοι και το κόστος ζωής να βρίσκεται στα ύψη, πολλοί άνθρωποι αναγκάζονται να κάνουν δύο δουλειές για να τα βγάλουν πέρα. Σε αυτό το πλαίσιο, μια διαφορά 5 ή 10 ευρώ σε έναν λογαριασμό δεν θεωρείται πλέον αμελητέα. Σύμφωνα με το Business Insider, οι νεότερες γενιές έχουν απομυθοποιήσει το ταμπού των χρημάτων, μιλώντας ανοιχτά για το τι κερδίζουν και τι μπορούν να ξοδέψουν. Αρνούνται να επιβαρυνθούν τα «ακριβά γούστα» του διπλανού τους, ειδικά όταν οι ίδιοι επέλεξαν κάτι πιο οικονομικό, όπως μια σαλάτα, για να παραμείνουν εντός του προσωπικού τους προϋπολογισμού.
Ο ρόλος της τεχνολογίας και η αφαίρεση του συναισθήματος
Η τεχνολογία έχει παίξει καθοριστικό ρόλο σε αυτή την αλλαγή, αφαιρώντας το συναίσθημα από τις χρηματικές συναλλαγές. Όταν δεν βλέπει κανείς το φυσικό χαρτονόμισμα να φεύγει από το πορτοφόλι του, η ψηφιακή συναλλαγή γίνεται μια αφηρημένη, κλινική πράξη. Η εφαρμογή IRIS, ειδικότερα, έχει κάνει το μοίρασμα των εξόδων τόσο απλό και άμεσο, που έχει μετατρέψει την καθημερινή κοινωνική συναναστροφή σε ένα είδος λογιστικού φύλλου.
Αυτή η ευκολία, ενώ προσφέρει πρακτικότητα, έχει αλλάξει και τη δυναμική των διαπροσωπικών σχέσεων όσον αφορά τα χρήματα.
Οι επιπτώσεις στις κοινωνικές σχέσεις
Η νέα αυτή πραγματικότητα έχει φέρει συγκεκριμένες επιπτώσεις στις κοινωνικές σχέσεις. Έχει καταντήσει σχεδόν αδύνατο να κεράσει κανείς έναν φίλο, καθώς πριν προλάβει να πει «άστο, δικά μου», έχει ήδη λάβει ειδοποίηση μεταφοράς χρημάτων, ακόμα και ενώ βρίσκεται στο ταξί για το σπίτι.
Ακόμη και κάποιος που περνάει από ένα τραπέζι, πίνει ένα ποτηράκι και λέει μια καλησπέρα, νιώθει την ψυχαναγκαστική ανάγκη να ρωτήσει «τι χρωστάω;». Η κλασική ατάκα «θα τα βρούμε μετά» έχει επίσης αλλάξει νόημα, μετατρεπόμενη ουσιαστικά σε ένα passive-aggressive μήνυμα την επόμενη μέρα στο Messenger, που ενημερώνει για το ακριβές ποσό που οφείλεται, όπως «Μου χρωστάς 3,80€ από χθες».
Με πληροφορίες από: ieidiseis.gr
