Με αφορμή την 86η εθνική επέτειο, ο ελληνικός κινηματογράφος έχει να επιδείξει ορισμένα αξιόλογα έως και έξοχα φιλμ που αναφέρονται στο έπος του '40, την περίοδο της κατοχής και την ηρωική εθνική αντίσταση. Αυτές οι ταινίες μας θυμίζουν τις θυσίες του ελληνικού λαού και τους ήρωες που άφησαν την τελευταία τους πνοή στα σύνορα. Παρά την παρακμή του παλιού ελληνικού σινεμά και τις «ηρωικές» παραγωγές που συνδέθηκαν με την προπαγάνδα, υπάρχουν έργα που διατηρούν την καλλιτεχνική τους αξία.
Η κινηματογραφική αποτύπωση μιας εποχής
Η ένδοξη εποχή του έπους του ‘40, η κατάμαυρη περίοδος της κατοχής και η ηρωική εθνική αντίσταση, έχουν συνδεθεί σε μεγάλο βαθμό με την παρακμή του παλιού ελληνικού σινεμά. Συχνά, οι ταινίες αυτής της περιόδου συνδέονται με τις «ηρωικές» παραγωγές του Τζέιμς Πάρις και την προπαγάνδα της χούντας των συνταγματαρχών.
Μεταπολεμικά γυρίστηκαν δεκάδες ταινίες γύρω από τη σημαντικότερη περίοδο της σύγχρονης ιστορίας μας. Δυστυχώς, λόγω και της υψηλής παραγωγικότητας στην εποχή της επταετούς δικτατορίας, οι ηρωικές ταινίες είναι συνυφασμένες στη συνείδηση του κοινού με γραφικότητες, την εξόφθαλμη προπαγάνδα, τις μεγαλοστομίες, του τύπου «ελάτε να τα πάρετε», τις «υπερπαραγωγές» του Τζέιμς Πάρις, τη χαμηλή αισθητική και το γκροτέσκο. Ωστόσο, είναι άδικο να συγκαταλέγονται, μαζί με τα κινηματογραφικά εκτρώματα ή έστω κάποιες μέτριες ταινίες της εποχής, και οι αξιόλογες έως και αξιομνημόνευτες κινηματογραφικές προσπάθειες.
Ξεχωριστές παραγωγές που διατηρούν την αξία τους
Ανάμεσα στα αξιόλογα έως και έξοχα φιλμ που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από φημισμένες ξένες παραγωγές, ξεχωρίζει η ταινία «Τι Έκανες στον Πόλεμο Θανάση;» του Ντίνου Κατσουρίδη, με έναν εκπληκτικό Θανάση Βέγγο. Το έργο αυτό αποτελεί τρανταχτό παράδειγμα ποιοτικής κινηματογραφικής δημιουργίας.
Επίσης, το συγκλονιστικό και βασισμένο σε αληθινά γεγονότα «Ξυπόλητο Τάγμα» του Γκρεγκ Τάλλας έχει αφήσει το στίγμα του. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν το συγκινητικό «Μπλόκο» του Άδωνι Κύρου και το ποιητικό και αντιηρωικό δράμα «Ο Ουρανός» του Τάκη Κανελλόπουλου. Αυτές οι διαλεχτές ταινίες αναδεικνύουν το ταλέντο των ανθρώπων που βρίσκονταν μπροστά και πίσω από τις κάμερες.
Μνήμες θυσίας και αντίστασης
Οι προαναφερθείσες διαλεχτές ταινίες μάς θυμίζουν τις θυσίες του ελληνικού λαού και τους ήρωες που άφησαν την τελευταία τους πνοή στα ελληνοαλβανικά σύνορα. Αποτυπώνουν τις μητέρες που έκλαψαν τα παιδιά τους και τα ερείπια που άφησαν πίσω τους οι ναζιστές.
Πρόκειται για μια υπενθύμιση για τα παλικαράκια και τα κοριτσόπουλα που θυσιάστηκαν, για να γράψουν ένα σύνθημα στους τοίχους ή να πετάξουν παράνομες προκηρύξεις αντίστασης. Μας φέρνουν στη μνήμη χιλιάδες ανθρώπους που πήραν τα βουνά για να ενταχθούν στην εθνική αντίσταση, συμβάλλοντας στον αγώνα για την ελευθερία.
Η άλλη πλευρά της κατοχής
Πέρα από τις πράξεις ηρωισμού και αυτοθυσίας, οι ταινίες αυτές θυμίζουν και την άλλη πλευρά της κατοχής. Πολύ σωστά, αναφέρονται σε όλους αυτούς που βρήκαν ευκαιρία να πλουτίσουν στις μαύρες εποχές της κατοχής.
Παρουσιάζουν τους κουκουλοφόρους καταδότες και τους δωσίλογους, οι οποίοι πλήγωσαν τη χώρα μας περισσότερο ακόμα και από τους κατακτητές. Αυτή η διάσταση της περιόδου αναδεικνύεται μέσα από τα κινηματογραφικά έργα, προσφέροντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των γεγονότων.
Διαχρονικά μηνύματα και σπάνιες προβολές
Οι αξιόλογες έως και αξιομνημόνευτες κινηματογραφικές προσπάθειες της εποχής διατηρούν την αξία τους ακόμα και σήμερα, στέλνοντας διαχρονικά μηνύματα και διακρινόμενες για την καλλιτεχνική τους αξία. Κάποιες από αυτές τις ταινίες, περιέργως, έχουν εξαφανιστεί ή βλέπουμε σπανίως στην τηλεόραση, παρόλο που αποτελούν σημαντικό κομμάτι της εθνικής μας κινηματογραφίας.
Μία από αυτές τις ταινίες περιγράφεται ως η καλύτερη, μακράν, ταινία για την κατοχή και την αντίσταση στην Ελλάδα, δίχως εξόφθαλμους ηρωισμούς και μεγάλα λόγια. Αυτά τα φιλμ αποτελούν ένα σημαντικό μέσο για να θυμόμαστε και να τιμούμε τις ένδοξες χρονιές που ακολούθησαν μέχρι την απελευθέρωση.
Με πληροφορίες από: Topontiki
