Αιφνιδιασμό προκάλεσε στο ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο, καθώς και στα Υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών, η ξαφνική ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για πρόωρο τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας. Η δήλωση του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ, η οποία έγινε την Τρίτη σε ζωντανή μετάδοση, αναφέρει ότι η βοήθεια θα ολοκληρωθεί το 2026, δύο χρόνια νωρίτερα από την αναμενόμενη ημερομηνία του 2028.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα σημαντικό δημοσιονομικό κενό, ύψους περίπου 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο επηρεάζει κρίσιμα εξοπλιστικά προγράμματα του Ισραήλ. Οι ισραηλινοί αξιωματούχοι, οι οποίοι είχαν εξοικειωθεί με την ιδέα της λήξης της βοήθειας στα τέλη του 2028, βρέθηκαν «από τα σύννεφα» με την ανατροπή αυτή.
Ο αιφνιδιασμός των ισραηλινών αξιωματούχων
Ανώτατοι αξιωματούχοι από το κατεστημένο άμυνας του Ισραήλ, το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Οικονομικών, εξεπλάγησαν από την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ. Η δήλωση αφορούσε τον αιφνίδιο τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής υποστήριξης, η οποία παρεχόταν επί δεκαετίες.
Οι Ισραηλινοί είχαν προετοιμαστεί για την ολοκλήρωση της στρατιωτικής βοήθειας στα τέλη του 2028. Αυτή ήταν η ημερομηνία λήξης του 10ετούς Μνημονίου Κατανόησης (MOU) που είχε υπογραφεί το 2018, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Ομπάμα.
Το δημοσιονομικό κενό και τα εξοπλιστικά προγράμματα
Η πρόωρη διακοπή της βοήθειας δημιουργεί ένα δημοσιονομικό κενό ύψους περίπου 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτό το ποσό είχε προγραμματιστεί από το ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο για τη χρηματοδότηση μιας σειράς εξοπλισμών κατά τα επόμενα δύο χρόνια.
Στα προγράμματα που επηρεάζονται περιλαμβάνονται μαχητικά αεροσκάφη F-35 και νέα F-15, καθώς και ελικόπτερα. Επίσης, αφορά αμυντικούς πυραύλους αναχαίτισης, διάφορα άλλα οπλικά συστήματα και κοινά ερευνητικά προγράμματα εξοπλισμών.
Το μνημόνιο κατανόησης και οι προσδοκίες
Το 10ετές Μνημόνιο Κατανόησης, το οποίο υπογράφηκε το 2018, προέβλεπε τη λήξη της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας στα τέλη του 2028. Ορισμένοι Ισραηλινοί θεωρούσαν ακόμη και αυτή την εξέλιξη ως αρνητική, την οποία δεν θα έπρεπε να αποδεχθούν χωρίς αντίδραση.
Ωστόσο, ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε υποστηρίξει ότι το Ισραήλ χρειαζόταν μεγαλύτερη ανεξαρτησία στον τομέα των εξοπλισμών. Είχε επίσης επισημάνει ότι οι μεταβαλλόμενες πολιτικές ισορροπίες στις ΗΠΑ καθιστούσαν πιθανό τον τερματισμό της βοήθειας, ανεξάρτητα από τις επιθυμίες του Ισραήλ.
Η αύξηση του αμυντικού προϋπολογισμού του Ισραήλ
Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ, τα Υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών του Ισραήλ είχαν οριστικοποιήσει μια συμφωνία για τη διάθεση περίπου 15 δισεκατομμυρίων σέκελ. Το ποσό αυτό είχε ήδη εγκριθεί από την Κνεσέτ, αλλά παρέμενε σε αναμονή λόγω ανησυχιών για υπερβολικές δαπάνες στον τομέα της άμυνας.
Ο αμυντικός προϋπολογισμός του Ισραήλ έχει σημειώσει σημαντική αύξηση τα τελευταία χρόνια. Από τη ζώνη των 60 δισεκατομμυρίων NIS, εκτοξεύτηκε στα 80 με 100 δισεκατομμύρια και πλέον ανέρχεται γύρω στα 143 δισεκατομμύρια σέκελ. Αυτή η αύξηση οφείλεται στους συνεχόμενους πολέμους και στις κλιμακούμενες νέες απειλές που αντιμετωπίζει η χώρα σε επτά μέτωπα.
Με πληροφορίες από: Enikos
