Η ελληνική κυβέρνηση βρίσκεται σε κατάσταση πίεσης μετά την κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, ένα ζήτημα που έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Αθήνα. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται διάφορα «εργαλεία» αντιμετώπισης της κατάστασης, με ένα από τα βασικότερα να είναι η άσκηση βέτο σε ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η στρατηγική αυτή, αν και σχεδιάζεται, δεν μπορεί να εφαρμοστεί άμεσα, αλλά τοποθετείται χρονικά στο 2027.
Η πίεση από το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η κύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου έχει δημιουργήσει μια δύσκολη και πιεστική κατάσταση για την ελληνική κυβέρνηση. Η Αθήνα θεωρεί το μνημόνιο αυτό ως άκυρο και παράνομο, και η επικύρωσή του από τη Λιβύη έχει οδηγήσει σε ένα αίσθημα «στριμώγματος» για το Μέγαρο Μαξίμου και το Υπουργείο Εξωτερικών. Αυτή η εξέλιξη έχει καταστήσει επιτακτική την ανάγκη για την εξεύρεση αποτελεσματικών τρόπων αντίδρασης και την προστασία των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι συζητήσεις εντός της κυβέρνησης επικεντρώνονται στην εξεύρεση λύσεων που θα μπορούσαν να ασκήσουν ουσιαστική πίεση στη Λιβύη. Η αναζήτηση αυτών των «εργαλείων» περιλαμβάνει επιλογές που θα μπορούσαν να έχουν άμεσο αντίκτυπο σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεδομένου του διεθνούς χαρακτήρα του ζητήματος και της εμπλοκής ευρωπαϊκών θεσμών στην παροχή στήριξης προς τρίτες χώρες.
Το εργαλείο του βέτο στους ευρωπαϊκούς θεσμούς
Ένα από τα βασικά «εργαλεία» που εξετάζονται σοβαρά από την ελληνική κυβέρνηση είναι η άσκηση βέτο σε ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η συγκεκριμένη επιλογή συζητείται επισταμένως τόσο στο Μέγαρο Μαξίμου όσο και στο Υπουργείο Εξωτερικών, ως ένας τρόπος να εκφραστεί η έντονη διαφωνία της Ελλάδας με τις ενέργειες της Λιβύης και την κύρωση του παράνομου μνημονίου. Η χρήση του βέτο αποτελεί ένα ισχυρό διπλωματικό μέσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο μπορεί να επηρεάσει αποφάσεις που αφορούν τη χρηματοδότηση και τη στήριξη τρίτων χωρών.
Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο να συνδέσει την οποιαδήποτε μελλοντική βοήθεια προς τη Λιβύη με την ακύρωση του επίμαχου τουρκολιβυκού μνημονίου. Κυβερνητικά στελέχη επιβεβαιώνουν ότι η Αθήνα θα επιδιώξει αυτή τη σύνδεση, καθιστώντας σαφές ότι η συνέχιση της ευρωπαϊκής στήριξης προς τη Λιβύη εξαρτάται άμεσα από την απόσυρση του μνημονίου, το οποίο θεωρείται ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Ο χρονικός ορίζοντας του 2027 και το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο
Η εφαρμογή του σχεδιαζόμενου βέτο δεν μπορεί να γίνει άμεσα, καθώς υπάρχουν συγκεκριμένες διαδικασίες και χρονικά πλαίσια που πρέπει να τηρηθούν εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ελληνική κυβέρνηση έχει προσδιορίσει το 2027 ως τον χρονικό ορίζοντα για την ενεργοποίηση αυτής της στρατηγικής. Ο λόγος για αυτή την καθυστέρηση συνδέεται άμεσα με τις θεσμικές διαδικασίες της Ε.Ε. και συγκεκριμένα με τη διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ένωσης.
Το 2027 είναι η χρονιά που θα ξεκινήσουν οι συζητήσεις και οι διαπραγματεύσεις για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο, το οποίο θα περιλαμβάνει και το νέο πακέτο στήριξης που προορίζεται για τη Λιβύη. Αυτή η συγκυρία δίνει στην Ελλάδα τη δυνατότητα να θέσει τους όρους της και να ασκήσει πίεση για την ακύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, πριν εγκριθεί οποιαδήποτε νέα χρηματοδότηση προς τη χώρα αυτή, αξιοποιώντας το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.
Προϋποθέσεις και εξαιρέσεις στη στρατηγική της Αθήνας
Η Αθήνα έχει ξεκαθαρίσει ότι, σε περίπτωση που το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν ακυρωθεί, θα θέσει βέτο σε οποιαδήποτε νέα βοήθεια προς τη Λιβύη στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Αυτή η θέση επιβεβαιώνεται από κυβερνητικά στελέχη, υπογραμμίζοντας την αποφασιστικότητα της Ελλάδας να προστατεύσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και τα συμφέροντά της στην περιοχή, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα διπλωματικά μέσα.
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή έχει και τους περιορισμούς της, καθώς δεν μπορεί να επηρεάσει ή να ανατρέψει ήδη εγκεκριμένες αποφάσεις. Για τα προγράμματα στήριξης που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, η ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να προβεί σε καμία ενέργεια. Αυτό περιλαμβάνει και την πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 25 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία έχει ήδη εγκριθεί πρόσφατα και δεν επηρεάζεται από τον σχεδιασμό για το 2027, καθώς αφορά υφιστάμενες δεσμεύσεις.
Με πληροφορίες από: Ieidiseis
