Σχεδόν μισό αιώνα μετά την αποχώρησή της από τη Δυτική Σαχάρα, η Ισπανία εξακολουθεί να διαχειρίζεται την πολιτική εναέρια κυκλοφορία στην περιοχή, ένα ζήτημα που παραμένει στο επίκεντρο των σχέσεων με το Μαρόκο. Η Δυτική Σαχάρα, μια στρατηγική περιοχή στη βορειοδυτική Αφρική, αποτελεί αντικείμενο μακροχρόνιας διαμάχης, με το Μαρόκο να ελέγχει το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους. Ωστόσο, η διαχείριση του εναέριου χώρου παραμένει αρμοδιότητα της Ισπανίας, οδηγώντας σε νέες εξελίξεις και συζητήσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Η ισπανική διαχείριση του εναέριου χώρου
Η Ισπανία διαχειρίζεται τον εναέριο χώρο της Δυτικής Σαχάρας από τα Κανάρια Νησιά, μια αρμοδιότητα που διατηρείται σχεδόν πενήντα χρόνια μετά την αποχώρησή της από την περιοχή. Η συγκεκριμένη διαχείριση πραγματοποιείται μέσω της περιοχής πληροφοριών πτήσεων των Καναρίων Νήσων.
Αυτή η αρμοδιότητα εντάσσεται στο πλαίσιο της διεθνούς αεροπορικής οργάνωσης, η οποία έχει διαμορφωθεί υπό την αιγίδα του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), ενός ειδικού οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Η διατήρηση αυτής της αρμοδιότητας από την Ισπανία χρονολογείται από το 1976, έτος κατά το οποίο η χώρα αποχώρησε από τη Δυτική Σαχάρα.
Η διαμάχη για τη Δυτική Σαχάρα και η θέση του ΟΗΕ
Η Δυτική Σαχάρα, μια έκταση περίπου 266.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων, βρίσκεται στη βορειοδυτική Αφρική και αποτελεί ένα έδαφος με εκκρεμές ζήτημα αποαποικιοποίησης και κυριαρχίας. Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την περιοχή ως μη αυτοδιοικούμενο έδαφος, αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα της κατάστασης.
Ενώ το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους της Δυτικής Σαχάρας βρίσκεται υπό τον πρακτικό έλεγχο του Μαρόκου, η διαχείριση του εναέριου χώρου αποτελεί ένα ξεχωριστό ζήτημα. Η διαχείριση ενός εναέριου χώρου δεν ταυτίζεται αυτόματα με την κυριαρχία επί του εδάφους, αλλά συνδέεται άρρηκτα με μια ιδιαίτερα περίπλοκη πολιτική και νομική διαμάχη που αφορά την περιοχή.
Αλλαγή στάσης της Ισπανίας και νέο πλαίσιο σχέσεων
Τον Μάρτιο του 2022, ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προχώρησε σε μια σημαντική αλλαγή στην επίσημη θέση της Μαδρίτης σχετικά με το ζήτημα της Δυτικής Σαχάρας. Συγκεκριμένα, χαρακτήρισε την πρόταση του Μαρόκου για αυτονομία ως την «πιο σοβαρή, ρεαλιστική και αξιόπιστη βάση» για την επίλυση της διαφοράς.
Μετά από αυτή τη δήλωση, οι δύο χώρες συμφώνησαν σε ένα νέο πλαίσιο διμερών σχέσεων, το οποίο περιλάμβανε διάφορες προβλέψεις. Μεταξύ αυτών, συμπεριλήφθηκε η έναρξη συνομιλιών που αφορούν τη διαχείριση των εναέριων χώρων, σηματοδοτώντας μια νέα φάση στις σχέσεις τους.
Ανησυχίες και κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις στην Ισπανία
Η αναφορά στην έναρξη συνομιλιών για τη διαχείριση των εναέριων χώρων ενίσχυσε τις ανησυχίες στο εσωτερικό της Ισπανίας. Οι ανησυχίες αυτές αφορούσαν την ενδεχόμενη μεταφορά αρμοδιοτήτων στο Μαρόκο, προκαλώντας αντιδράσεις και συζητήσεις σε πολιτικό επίπεδο.
Το ζήτημα τέθηκε στο ισπανικό Κοινοβούλιο, όπου το Κογκρέσο ενέκρινε πρόταση που ζητούσε να αποτραπεί η μεταβίβαση του ελέγχου του εναέριου χώρου στη μαροκινή πλευρά. Η ισπανική κυβέρνηση, από την πλευρά της, έχει παραπέμψει στο συμφωνημένο πλαίσιο συνομιλιών, χωρίς ωστόσο να έχει ανακοινωθεί δημόσια μια ολοκληρωμένη συμφωνία για την αλλαγή της διαχείρισης του εναέριου χώρου.
Τον Δεκέμβριο του 2025, Ισπανία και Μαρόκο ολοκλήρωσαν τις συζητήσεις τους για άλλα ζητήματα, χωρίς να διευθετήσουν δημόσια το θέμα του εναέριου χώρου της Δυτικής Σαχάρα. Παράλληλα, δημοσιεύματα και κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις στην Ισπανία έχουν αναδείξει κινήσεις του Μαρόκου που, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, έχουν διευρύνει τον πρακτικό έλεγχό του σε τμήματα της περιοχής.
Με πληροφορίες από: Gazzetta
