Η απομάκρυνση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα δεν αποτελεί ένα πρωτοφανές γεγονός στη διπλωματική ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών. Αντιθέτως, Αμερικανοί πρέσβεις έχουν ανακληθεί, αποπεμφθεί ή εξαναγκαστεί σε παραίτηση για διάφορους λόγους, όπως προσωπικά σκάνδαλα, κακοδιαχείριση, πολιτικές συγκρούσεις και παιχνίδια εξουσίας. Οι ιστορίες αυτές, αν και δεν είναι ίδιες, αποκαλύπτουν ότι πίσω από μια διπλωματική απομάκρυνση μπορεί να κρύβεται κάτι πολύ σημαντικότερο από μια απλή αλλαγή προσώπου.
Το ελληνικό προηγούμενο του 1953
Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ελληνικό προηγούμενο μας μεταφέρει στο 1953, μια περίοδο κατά την οποία πρωταγωνιστούσαν ο στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος, η βασίλισσα Φρειδερίκη και ο πανίσχυρος τότε Αμερικανός πρέσβης Τζον Πιουριφόι. Τον Ιούλιο του 1953, η Ουάσιγκτον έλαβε την απόφαση να αντικαταστήσει τον Αμερικανό πρέσβη στην Αθήνα, Τζον Πιουριφόι.
Ο Πιουριφόι ήταν μία από τις ισχυρότερες και πλέον παρεμβατικές προσωπικότητες της αμερικανικής διπλωματίας στην Ελλάδα κατά την πρώτη μετεμφυλιακή περίοδο. Η απόφαση αυτή προκάλεσε την έντονη οργή του τότε πρωθυπουργού Αλέξανδρου Παπάγου.
Η οργή του Παπάγου και το απόρρητο τηλεγράφημα
Ο πρωθυπουργός Αλέξανδρος Παπάγος υποπτευόταν ότι πίσω από την απομάκρυνση του Αμερικανού πρέσβη βρισκόταν η βασίλισσα Φρειδερίκη. Αυτή η ιστορία δεν είναι μεταγενέστερη φημολογία, αλλά καταγράφεται σε ένα απόρρητο τηλεγράφημα του ίδιου του Πιουριφόι προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, με ημερομηνία 13 Ιουλίου 1953, το οποίο έχει πλέον αποχαρακτηριστεί.
Στο τηλεγράφημα αυτό, ο Παπάγος εμφανίζεται εξοργισμένος, κατηγορώντας το Παλάτι ότι συνωμοτούσε επί μακρόν εναντίον του Αμερικανού πρέσβη. Μάλιστα, φέρεται να υποστήριξε ότι η Φρειδερίκη είχε ζητήσει προσωπικά την ανάκληση του Πιουριφόι κατά την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στην Ελλάδα. Ο Έλληνας πρωθυπουργός αντιμετώπισε την υπόθεση ως ζήτημα σύγκρουσης ανάμεσα στη συνταγματική κυβέρνηση και το Στέμμα, απειλώντας ουσιαστικά με ανοιχτή αντιπαράθεση.
Η άρνηση της Ουάσιγκτον και η αμερικανική επιρροή
Η Ουάσιγκτον αρνήθηκε ότι το Παλάτι είχε παρέμβει για την αντικατάσταση του πρέσβη. Επομένως, οι υποψίες του Παπάγου δεν αποδεικνύονται από τα αμερικανικά έγγραφα της εποχής. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ιστορία αποκαλύπτει ένα εξαιρετικά χαρακτηριστικό στοιχείο της τότε εποχής: η τύχη ενός Αμερικανού πρέσβη μπορούσε να προκαλέσει πολιτική κρίση στην Ελλάδα.
Αυτό συνέβαινε καθώς η αμερικανική επιρροή διαπερνούσε τις σχέσεις μεταξύ της κυβέρνησης, του Παλατιού και των εγχώριων κέντρων εξουσίας, υπογραμμίζοντας τον κεντρικό ρόλο που διαδραμάτιζε η αμερικανική διπλωματία στην ελληνική πολιτική σκηνή.
Η περίπτωση της Μαρί Γιοβάνοβιτς
Περισσότερο από έξι δεκαετίες αργότερα, μια άλλη απομάκρυνση πρέσβειρας εξελίχθηκε σε μείζον πολιτικό σκάνδαλο, αυτή τη φορά στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την άνοιξη του 2019, ο τότε πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακάλεσε τη Μαρί Γιοβάνοβιτς, η οποία υπηρετούσε ως πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ουκρανία.
Η Γιοβάνοβιτς ήταν διπλωμάτης καριέρας με πολυετή υπηρεσία. Είχε βρεθεί στο στόχαστρο μιας οργανωμένης εκστρατείας δυσφήμησης, στην οποία πρωταγωνιστούσε ο προσωπικός δικηγόρος του Τραμπ, Ρούντι Τζουλιάνι. Η ανάκλησή της αποτέλεσε ένα από τα κεντρικά σημεία ενός ευρύτερου πολιτικού ζητήματος που απασχόλησε τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Διπλωματικές ανακλήσεις: Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο
Οι περιπτώσεις του Τζον Πιουριφόι και της Μαρί Γιοβάνοβιτς, μαζί με την αναφορά στην Κίμπερλι Γκιλφόιλ, υπογραμμίζουν ότι οι απομακρύνσεις πρέσβεων δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στην ιστορία της διπλωματίας. Οι λόγοι πίσω από αυτές τις αποφάσεις μπορεί να είναι ποικίλοι, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα από προσωπικές συμπεριφορές και ζητήματα διαχείρισης μέχρι βαθύτερες πολιτικές διαμάχες και παιχνίδια εξουσίας. Κάθε τέτοια απομάκρυνση φέρνει στην επιφάνεια τις περίπλοκες δυναμικές που διαμορφώνουν τις διεθνείς σχέσεις και την εσωτερική πολιτική των χωρών.
Με πληροφορίες από: Topontiki
