Ο Ιωάννης Φωκάς, γνωστός και ως Χουάν ντε Φούκα, ήταν ένας Κεφαλονίτης θαλασσοπόρος που έφτασε μέχρι τις μακρινές θάλασσες της Βόρειας Αμερικής. Η παρουσία του Έλληνα εξερευνητή έχει αφήσει το αποτύπωμά της σε ένα σημείο όπου η θάλασσα ενώνει τις ΗΠΑ με τον Καναδά, στα βόρεια της Ουάσινγκτον, κοντά στη νήσο Βανκούβερ. Εκεί, ένα θαλάσσιο στενό και ένας από τους πέτρινους στύλους φέρουν το όνομά του, τιμώντας έναν άνθρωπο που, παρά τις δυσκολίες, δεν εγκατέλειψε ποτέ τη δίψα του για εξερεύνηση.
Η καταγωγή και τα πρώτα χρόνια
Ο Ιωάννης Φωκάς γεννήθηκε στην Κεφαλονιά το έτος 1536. Οι πρόγονοί του, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πηγές, είχαν εγκαταλείψει την Κωνσταντινούπολη μετά την Άλωση της πόλης. Αρχικά εγκαταστάθηκαν στην Πελοπόννησο και στη συνέχεια μετακινήθηκαν στα Επτάνησα. Η οικογένειά του ζούσε συγκεκριμένα στο Βαλεριάνο της Κεφαλονιάς.
Για τα πρώτα χρόνια της ζωής του Ιωάννη Φωκά δεν υπάρχουν καταγεγραμμένες πληροφορίες. Ωστόσο, η spätere πορεία του δείχνει έναν άνθρωπο με έντονη περιπετειώδη διάθεση και πάθος για τη θάλασσα και την εξερεύνηση, που τον οδήγησε σε μακρινά ταξίδια.
Τα ταξίδια στην Ανατολή και ο Νέος Κόσμος
Ο Φωκάς ξεκίνησε τα ταξίδια του από την Ανατολή, φτάνοντας μέχρι την Κίνα. Μετά την περιπέτεια αυτή, επέστρεψε στη Δύση, όπου αποφάσισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο ισπανικό στέμμα. Μετά από αυτή την απόφαση, έβαλε πλώρη για τον Νέο Κόσμο, αναζητώντας νέες προκλήσεις και ευκαιρίες.
Παρόλο που δεν υπάρχουν περιγραφές για τον τρόπο με τον οποίο έφτασε, ο Ιωάννης Φωκάς κατέληξε τελικά στην Καλιφόρνια. Εκεί, βρέθηκε αντιμέτωπος με Άγγλους κουρσάρους, οι οποίοι του έκλεψαν το πλοίο και τον εγκατέλειψαν στη στεριά, μια δυσάρεστη εμπειρία που όμως δεν τον πτόησε.
Η αναζήτηση των Στενών του Ανιάν
Παρά τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετώπισε, ο Φωκάς δεν το έβαλε κάτω. Με τη βοήθεια της Ισπανίας, συνέχισε τα ταξίδια του, έχοντας ως κύριο σκοπό να βρει τα θρυλικά Στενά του Ανιάν. Αυτά τα στενά αποτελούσαν ένα μυθικό πέρασμα, όπου τα νερά του Ειρηνικού Ωκεανού πιστευόταν ότι ενώνονταν με αυτά του Ατλαντικού.
Το πρώτο του ταξίδι στην αναζήτηση των στενών απέτυχε. Ωστόσο, ο Φωκάς επέστρεψε με ενισχυμένες δυνάμεις και αρκετούς στρατιώτες, δείχνοντας την επιμονή του στον στόχο. Κατέγραψε την τοποθεσία στο χρονικό του και στη συνέχεια επέστρεψε στο Ακαπούλκο.
Η απογοήτευση και η επιστροφή στην Κεφαλονιά
Στο Ακαπούλκο, ο Ιωάννης Φωκάς γνώρισε την απογοήτευση, καθώς οι ισπανικές αρχές δεν του απένειμαν τις πλούσιες ανταμοιβές που του είχαν υποσχεθεί για τις υπηρεσίες του. Αυτή η εξέλιξη τον οδήγησε στην απόφαση να επιστρέψει στην πατρική του γη, την Κεφαλονιά, καθώς ήταν πλέον σε προχωρημένη ηλικία.
Φαίνεται όμως πως η δίψα του για τη θάλασσα και την εξερεύνηση δεν είχε κοπάσει εντελώς. Στην Κεφαλονιά, συνάντησε έναν Άγγλο έμπορο και ταξιδευτή, στον οποίο πρότεινε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στη βασίλισσα Ελισάβετ Α'. Η πρόταση αυτή, αν και δεν προχώρησε, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάσωση του ονόματός του, χάρη στις αναφορές του Άγγλου εμπόρου.
Η αμφισβήτηση και η κληρονομιά του ονόματος
Το 2003, ερευνητές που εξέτασαν τα ταξίδια του Φωκά και όλες τις σχετικές πληροφορίες, ανέφεραν ότι η ιστορία του μπορεί να είναι ψεύτικη, βασιζόμενη σε μεγάλο βαθμό στα ταξίδια του θρυλικού εξερευνητή Φράνσις Ντρέικ. Ωστόσο, η αμφισβήτηση αυτή δεν επηρέασε την κληρονομιά του ονόματός του.
Ανεξάρτητα από την ακριβή ιστορική αλήθεια των περιπετειών του, το όνομα του Φωκά, ή Φούκα, δόθηκε στους πέτρινους στύλους και στο θαλάσσιο στενό που αποτελεί σήμερα το θαλάσσιο σύνορο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Καναδά, διατηρώντας έτσι ζωντανή τη μνήμη του Κεφαλονίτη θαλασσοπόρου.
Με πληροφορίες από: Reader
