Το βιβλίο «Το όνειρο του χωριού Τινγκ» του Γιεν Λιένκε, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια σε μετάφραση του Σωτήρη Χαλικιά, αποτελεί ένα λογοτεχνικό έργο 328 σελίδων που εστιάζει στη φοβερή επιμονή της ζωής να συνεχίζεται ακόμα και μέσα στην καταστροφή. Η συγγραφική αυτή προσπάθεια γεννήθηκε από μια πραγματικότητα τόσο ακραία, που μοιάζει ήδη επινοημένη από μια νοσηρή φαντασία, θέτοντας τη δυσκολία της λογοτεχνίας να μετατρέψει σε μυθιστόρημα κάτι που έχει ήδη μέσα του την υπερβολή, τη φρίκη και το παράλογο.
Η ιστορία του Λιένκε στηρίζεται στην τραγωδία των λεγόμενων «χωριών του αίματος» της κινεζικής επαρχίας Χενάν. Εκεί, κατά τη δεκαετία του 1990, χιλιάδες φτωχοί αγρότες μολύνθηκαν με τον ιό HIV, ένα γεγονός που σημάδεψε ανεξίτηλα την περιοχή και τους κατοίκους της.
Η τραγωδία των «χωριών του αίματος»
Η πηγή της τραγωδίας εντοπίζεται σε ένα σύστημα εμπορίας αίματος, το οποίο υποσχέθηκε εύκολο χρήμα σε ανθρώπους που διέθεταν ελάχιστα πράγματα προς πώληση. Οι φτωχοί αγρότες, αντιμέτωποι με την ανάγκη, ανακάλυψαν ότι μπορούσαν να πουλήσουν ακόμα και το ίδιο τους το σώμα, με ολέθριες συνέπειες για την υγεία τους και την κοινότητά τους.
Ο Γιεν Λιένκε επιλέγει να συμπυκνώσει αυτή την πραγματική εθνική τραγωδία στον μικρόκοσμο ενός χωριού, του Τινγκ. Αυτή η επιλογή είναι ουσιαστική, καθώς μεταφέρει τις ευρύτερες επιπτώσεις στην κλίμακα της καθημερινής ζωής: στα σπίτια, στις συγγένειες, στις μικρές αντιζηλίες, στις επιθυμίες και στους προσωπικούς λογαριασμούς των κατοίκων.
Η ασθένεια ως αποκάλυψη ενός κόσμου
Στο βιβλίο, η αρρώστια αποκαλείται «ο πυρετός». Φτάνει αργά και όταν γίνεται αντιληπτή, είναι ήδη παντού. Οι άνθρωποι αρρωσταίνουν, τα σπίτια αδειάζουν, και η καθημερινότητα προσαρμόζεται στην παρουσία του θανάτου με έναν τρόπο σχεδόν αφύσικα φυσικό. Το σχολείο του χωριού, για παράδειγμα, μετατρέπεται σε πρόχειρο καταφύγιο για τους μελλοθάνατους, αναδεικνύοντας την πλήρη ανατροπή της ζωής.
Το ισχυρότερο στοιχείο του βιβλίου βρίσκεται ακριβώς στην προσέγγιση του Λιένκε, ο οποίος αποφεύγει να γράψει ένα μυθιστόρημα για το AIDS με τη συμβατική έννοια. Αντιθέτως, η ασθένεια αποτελεί το γεγονός που αποκαλύπτει έναν κόσμο στον οποίο σχεδόν τα πάντα μπορούν να αποκτήσουν τιμή. Πρώτα το αίμα, έπειτα τα φέρετρα, και αργότερα ακόμα και οι νεκροί.
Η μακάβρια επινοητικότητα της αγοράς
Ο συγγραφέας περιγράφει πώς παλαιά ταφικά έθιμα μετατρέπονται σε καινούργια εμπορική ευκαιρία. Η οικονομία συνεχίζεται εκεί όπου η ζωή τελειώνει, με την επινοητικότητα της αγοράς να αποδεικνύεται μακάβρια ακούραστη. Αυτή η παράμετρος υπογραμμίζει την έκταση της εκμετάλλευσης και της απανθρωπιάς που επικράτησε.
Μέσα από την αφήγηση, ο Λιένκε αναδεικνύει πώς η τραγωδία δεν αφορά μόνο την υγεία, αλλά και την ηθική και κοινωνική διάβρωση, όπου η αξία της ανθρώπινης ζωής και του θανάτου υποτάσσεται σε οικονομικά συμφέροντα.
Η διάσταση της λογοκρισίας και της ανθρώπινης ευθύνης
Το πραγματικό σκάνδαλο των «χωριών του αίματος» συνδέθηκε άμεσα με κρατικές και τοπικές πρωτοβουλίες συλλογής αίματος. Αυτή η διάσταση της εξουσίας είναι παρούσα στο έργο. Μάλιστα, το μυθιστόρημα αποσύρθηκε στην Κίνα λίγες ημέρες μετά την κυκλοφορία του, γεγονός για το οποίο ο ίδιος ο Λιένκε έχει μιλήσει επανειλημμένα, αναφερόμενος στη λογοκρισία που υπέστη.
Ωστόμως, μια τέτοια ανάγνωση που θα έβλεπε μόνο μια καταγγελία της κινεζικής εξουσίας θα αδικούσε το βιβλίο, καθώς περιορίζει την ευθύνη σε έναν μηχανισμό και απαλλάσσει υπερβολικά εύκολα τους ανθρώπους. Στο χωριό Τινγκ, η καταστροφή αφήνει πίσω της θύματα, αλλά η ιδιότητα του θύματος δεν εξαγνίζει κανέναν.
Οι άρρωστοι, παρά την κοινή τους δυστυχία, κλέβουν, εξαπατούν, διεκδικούν αξιώματα, αρπάζουν τρόφιμα και έπιπλα, εκμεταλλευόμενοι ακόμη και την ίδια τους την κατάσταση. Ορισμένοι συμπεριφέρονται με τρόπο που αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης υπό ακραίες συνθήκες.
Με πληροφορίες από: Topontiki
