Ένας αγωγός που έχει σταματήσει να λειτουργεί εδώ και τέσσερα χρόνια φαίνεται να συνεχίζει να επηρεάζει την ψήφο εκατομμυρίων Ευρωπαίων πολιτών. Το ζήτημα αυτό αναδείχθηκε ξανά μετά το αποτέλεσμα των περιφερειακών εκλογών στη Γερμανία, θέτοντας ένα ερώτημα που η ευρωπαϊκή πολιτική τάξη προτιμούσε να θεωρεί λήξαν: πόσο μεγάλο είναι το πολιτικό κόστος από την απώλεια του φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου και ποιοι το εισπράττουν εκλογικά;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι απλή, καθώς το ρωσικό αέριο δεν αποτελεί τη μοναδική, ούτε ενδεχομένως την κύρια, αιτία της ανόδου της γερμανικής Ακροδεξιάς. Ωστόσο, συνδέεται με μια πολύ ευρύτερη αίσθηση οικονομικής παρακμής, απώλειας ανταγωνιστικότητας και ανατροπής ενός μοντέλου ευημερίας που για δεκαετίες θεωρούνταν δεδομένο στην Ευρώπη.
Η επίδραση του ρωσικού αερίου στην ευρωπαϊκή πολιτική
Η διακοπή της ροής του ρωσικού φυσικού αερίου, παρότι συνέβη πριν από τέσσερα χρόνια, συνεχίζει να έχει απήχηση στο πολιτικό τοπίο. Το αποτέλεσμα των πρόσφατων περιφερειακών εκλογών στη Γερμανία υπογράμμισε εκ νέου τις επιπτώσεις αυτής της αλλαγής, αναδεικνύοντας το ζήτημα του πολιτικού κόστους που προκύπτει από την απώλεια μιας φθηνής ενεργειακής πηγής.
Η άνοδος της γερμανικής Ακροδεξιάς, αν και δεν αποδίδεται αποκλειστικά στο ρωσικό αέριο, συνδέεται άμεσα με μια γενικότερη αίσθηση οικονομικής παρακμής. Αυτή η αίσθηση περιλαμβάνει την απώλεια ανταγωνιστικότητας και την ανατροπή ενός οικονομικού μοντέλου ευημερίας που είχε καθιερωθεί για δεκαετίες, δημιουργώντας ένα ευνοϊκό έδαφος για πολιτικές μετατοπίσεις.
Το γερμανικό οικονομικό μοντέλο και οι προκλήσεις
Το οικονομικό μοντέλο της μεταπολεμικής Γερμανίας βασίστηκε σε τρεις βασικούς πυλώνες. Αυτοί οι πυλώνες περιλάμβαναν τη φθηνή ενέργεια που προερχόταν από τη Ρωσία, τις δυναμικές εξαγωγές προς την Κίνα και την εγγύηση ασφάλειας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σήμερα, και οι τρεις αυτοί πυλώνες βρίσκονται υπό αμφισβήτηση, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για τη γερμανική οικονομία.
Πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Γερμανία εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το ρωσικό φυσικό αέριο, καθώς περισσότερο από το μισό της συνολικής κατανάλωσης προερχόταν από τη Ρωσία. Η διακοπή των ροών και η καταστροφή των αγωγών Nord Stream ανάγκασαν το Βερολίνο να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις, στρεφόμενο σε άλλες χώρες και σε ακριβότερες μορφές ενέργειας.
Αλλαγή στις πηγές ενέργειας και βιομηχανικός αντίκτυπος
Η Γερμανία, μετά τη διακοπή των ρωσικών ροών, στράφηκε σε νέες πηγές ενέργειας. Το 2025, η Νορβηγία κάλυψε το 44% των γερμανικών εισαγωγών φυσικού αερίου, ενώ το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) αντιστοιχούσε περίπου στο 10% των εισαγωγών. Από αυτή την ποσότητα LNG, το 96% προερχόταν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Reuters.
Η βιομηχανία εξακολουθεί να καταναλώνει περίπου το 60% του φυσικού αερίου της χώρας, παρότι η συνολική κατανάλωση παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Η ενεργειακή κρίση δεν επηρεάζει μόνο τον λογαριασμό των νοικοκυριών, αλλά έχει εκτεταμένες επιπτώσεις στη χημική βιομηχανία, στα λιπάσματα, στο γυαλί, στον χάλυβα, στην αυτοκινητοβιομηχανία και, τελικά, στην απασχόληση.
Το φυσικό αέριο έχει αναδειχθεί σε έναν χειροπιαστό συμβολισμό της αποβιομηχάνισης, ακόμα και αν οι πραγματικές αιτίες αυτής της τάσης περιλαμβάνουν και άλλους παράγοντες. Μεταξύ αυτών των παραγόντων συγκαταλέγονται ο κινεζικός ανταγωνισμός, η τεχνολογική υστέρηση, η γραφειοκρατία και χρόνια χαμηλών επενδύσεων.
Η κατάσταση στη Γαλλία και οι προεδρικές εκλογές του 2027
Στη Γαλλία, η κατάσταση παρουσιάζει ορισμένες διαφορές σε σχέση με τη Γερμανία. Η εξάρτηση από το ρωσικό αέριο ήταν μικρότερη, και η πυρηνική ενέργεια προσφέρει ένα ισχυρότερο δίχτυ ασφαλείας για τη χώρα. Ωστόσο, η επίδραση της ενεργειακής κρίσης είναι περισσότερο έμμεση, αλλά εξίσου σημαντική.
Η ενεργειακή ακρίβεια πιέζει ήδη τα νοικοκυριά στη Γαλλία, περιορίζοντας τις δυνατότητες του κράτους να προσφέρει την απαραίτητη στήριξη στους πολίτες. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί ένα προνομιακό πεδίο για πολιτικούς σχηματισμούς όπως η Μαρίν Λεπέν και ο Εθνικός Συναγερμός, ενόψει των προεδρικών εκλογών που αναμένονται το 2027.
Με πληροφορίες από: Topontiki
