Αν κάποιος αφαιρέσει προσεκτικά τον σοβά από ένα παλιό κυκλαδίτικο σπίτι, θα ανακαλύψει μια πολύ διαφορετική εικόνα των χρωμάτων που είχαν κάποτε τα κτίσματα του νησιωτικού συμπλέγματος του Αιγαίου. Κάτω από τα διαδοχικά στρώματα του λευκού, που σήμερα εναρμονίζεται με το γαλάζιο του ουρανού και της θάλασσας, αποκαλύπτονται η ώχρα, το κόκκινο, το μαύρο και το βαθύ λουλακί.
Αυτά τα χρώματα ανήκουν σε ένα Αιγαίο που έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τη συλλογική μνήμη. Εκεί όπου σήμερα ο επισκέπτης βλέπει κατάλευκους κυβόσχημους όγκους οικημάτων, σκούρα μπλε παράθυρα και ασβεστωμένα σοκάκια, παλαιότερα υπήρχαν πέτρινες όψεις, γήινες αποχρώσεις και πολύ μεγαλύτερη χρωματική ποικιλία.
Η παλαιότερη χρωματική ταυτότητα των Κυκλάδων
Η σημερινή γνώριμη εικόνα των Κυκλάδων είναι αποτέλεσμα μιας μακράς μεταμόρφωσης που ολοκληρώθηκε κατά τον 20ό αιώνα. Η αρχιτέκτων–μηχανικός και διδάκτωρ του ΕΜΠ, Μυρτώ Στενού, σε μελέτη της που δημοσιεύθηκε το 2019 στο επιστημονικό περιοδικό Heritage, με τίτλο «Live Your Myth in Greece: Towards the Construction of a Heritage Identity», επισημαίνει ότι στα κατώτερα στρώματα παλαιών επιχρισμάτων των Κυκλάδων έχουν εντοπιστεί ακριβώς αυτές οι αποχρώσεις.
Η μελέτη αυτή τεκμηριώνει την ύπαρξη μιας παλαιότερης πολυχρωμίας, η οποία απέχει αισθητά από τη σημερινή εικόνα των νησιών. Η μεταστροφή από την πιο πολύχρωμη και συχνά πέτρινη όψη των κυκλαδίτικων οικισμών στη σημερινή κυριαρχία του λευκού έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης.
Ο ευρέως διαδεδομένος μύθος της μεταμόρφωσης
Για το πώς συντελέστηκε αυτή η αλλαγή, έχει δημιουργηθεί εδώ και χρόνια μια ευρέως διαδεδομένη αφήγηση. Σύμφωνα με αυτήν, το 1938, όταν η Ελλάδα αντιμετώπιζε πανδημία χολέρας, ο δικτάτορας πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς διέταξε τον ασβεστοχρωματισμό όλων των σπιτιών των Κυκλάδων, καθώς ο ασβέστης λειτουργούσε ως απολυμαντικό.
Η ίδια ιστορία αναφέρει ότι αργότερα, η βασίλισσα Φρειδερίκη αντιλήφθηκε την τουριστική δύναμη της κατάλευκης εικόνας των σπιτιών. Κατόπιν, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής φέρεται να επέβαλε το 1955, με νόμο ή διάταγμα ανάλογα με την εκδοχή, το άσπρο και το μπλε ως τη χρωματική παλέτα των νησιών του Αιγαίου.
Η ιστορική αναζήτηση και οι πολυπλοκότερες απαντήσεις
Αυτή η αφήγηση έχει αναπαραχθεί τόσες πολλές φορές, ώστε σήμερα παρουσιάζεται συχνά ως απολύτως εξακριβωμένο ιστορικό γεγονός. Ωστόσο, η αναζήτηση σε πρωτογενή τεκμήρια οδηγεί σε πολύ πιο σύνθετα συμπεράσματα σχετικά με την πραγματική ιστορία πίσω από τη μεταμόρφωση των Κυκλάδων.
Με πληροφορίες από: kathimerini.gr
