Το πολιτικό σκηνικό χαρακτηρίζεται από ένα διαρκές φαινόμενο μετακινήσεων, με πρώην, νυν και επίδοξους βουλευτές να αλλάζουν κόμματα. Αυτή η εκτεταμένη και συχνά εύκολη διαδικασία προκαλεί απορίες σχετικά με την έκτασή της, αλλά και με την ουσιαστική ωφέλεια που αποκομίζουν τα κόμματα από αυτές τις κινήσεις. Παρατηρείται ότι οι περισσότερες από αυτές τις μεταγραφές δεν προσφέρουν σημαντικό όφελος στους πολιτικούς σχηματισμούς που τις πραγματοποιούν.
Η έκταση των μετακινήσεων και η ωφέλειά τους
Η παρατήρηση του πλήθους των μεταγραφών πολιτικών προσώπων από τον έναν πολιτικό σχηματισμό στον άλλο αναδεικνύει μια τάση που χαρακτηρίζεται από ευκολία και μεγάλη έκταση. Το φαινόμενο αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πραγματικό κέρδος για τα κόμματα που προχωρούν σε αυτές τις κινήσεις. Συχνά, η ωφέλεια των περισσότερων από αυτές τις μετακινήσεις κρίνεται ως μηδενική.
Ειδικότερα, για τα μικρά, και κυρίως τα νεοεμφανιζόμενα, κόμματα, η προσέλκυση προσώπων με στοιχειώδη πολιτική πείρα και αναγνωρισιμότητα μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογική ή ακόμη και αναγκαία για την ενίσχυση της παρουσίας τους. Ωστόσο, η κατάσταση διαφοροποιείται όταν πρόκειται για κόμματα εξουσίας, με μακρά πορεία στο πολιτικό σύστημα.
Οι «φασαίοι» της πολιτικής και τα κόμματα εξουσίας
Τίθεται το ερώτημα γιατί κόμματα με μεγάλη διαδρομή και ισχυρή θέση, όπως η Νέα Δημοκρατία, το ΠΑΣΟΚ και η ΕΛ.Α.Σ., επιλέγουν να προσελκύσουν άτομα που χαρακτηρίζονται ως «φασαίοι της πολιτικής». Αυτά τα άτομα περιγράφονται ως στελέχη που στερούνται ιδεολογικής ή πολιτικής συγκρότησης και περιφέρουν την ασχετοσύνη και την ανεπάρκειά τους.
Η κίνησή τους καθοδηγείται από την επιδίωξη να βρεθούν σε όποιον πολιτικό σχηματισμό «τρεντάρει» στην εκλογική τους περιφέρεια, ή σε οποιαδήποτε άλλη, με την ελπίδα να τους προσφερθεί μια έδρα στη Βουλή. Η πολιτική για αυτούς αποτελεί μια «φάση» που οδηγεί στην αναγνώριση, την καταξίωση και την ενθυλάκωση του βουλευτικού μισθού. Για τον σκοπό αυτό, μπορούν να υπηρετήσουν δύο ή και τρεις «αφεντάδες» χωρίς πρόβλημα και χωρίς συγκεκριμένη προτίμηση, αρκεί να βρεθεί ο αρχηγός που θα τους καταστήσει ορατούς στους ψηφοφόρους του.
Η προσφορά των μεταγραφέντων και η ανακατανομή ψήφων
Η κατάληξη αυτής της περιπλάνησης για τον «φασαίο» πολιτευτή είναι ότι έχει ελάχιστα έως τίποτα να προσφέρει στο κόμμα-προορισμό του. Το περισσότερο που μπορεί να αναμένεται από την παρουσία του είναι μια ανακατανομή των ψήφων του εν λόγω κόμματος προς όφελός του. Αυτή η διαδικασία έχει παρατηρηθεί επανειλημμένα και σε σχέση με πολλά νέα κόμματα.
Αντί τα νέα κόμματα να επιδράσουν στο σύνολο του πολιτικού συστήματος, απλώς ανακατανέμουν τις ψήφους εντός του ιδεολογικού χώρου στον οποίο ανήκουν. Το ίδιο μοτίβο εφαρμόζεται και στην περίπτωση των μεταγραφών, όπου η προσθήκη ενός τέτοιου στελέχους δεν διευρύνει απαραίτητα την εκλογική βάση του κόμματος, αλλά αναδιανέμει τις ήδη υπάρχουσες ψήφους.
Τοξικά στελέχη και επιτυχημένες μεταγραφές
Εκτός από τους «φασαίους» πολιτευτές, το φαινόμενο των μεταγραφών περιλαμβάνει και αναγνωρισμένα αλλά «τοξικά» πολιτικά στελέχη. Η παρουσία αυτών των στελεχών μπορεί να ζημιώσει το κόμμα στο οποίο εντάσσονται, ακόμη και αν τα ίδια καταφέρνουν να διαπρέπουν εκλογικά σε προσωπικό επίπεδο. Η αρνητική τους επίδραση υπερβαίνει την όποια εκλογική τους επιτυχία.
Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις επιτυχημένων μεταγραφών στελεχών. Αυτές οι μεταγραφές μπορούν να προσφέρουν στο νέο τους κόμμα ευρύτερη απήχηση ή να δημιουργήσουν την αναγκαία αίσθηση πολυσυλλεκτικότητας. Τέτοιες κινήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως τεκμήριο κύρους, σοβαρότητας και αποτελεσματικότητας για τον πολιτικό σχηματισμό. Παρόλα αυτά, αυτές οι επιτυχημένες περιπτώσεις είναι λίγες σε σχέση με τον συνολικό όγκο των μετακινήσεων που παρατηρούνται.
Η αντίδραση των ψηφοφόρων και το κόστος
Ο μεγάλος όγκος των μετακινήσεων, και ειδικότερα εκείνων που δεν προσφέρουν ουσιαστικό όφελος, προκαλεί συχνά απογοήτευση και θυμό στους ψηφοφόρους των κομμάτων. Αυτό ισχύει κυρίως για τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους, οι οποίοι διατηρούν ισχυρούς ιδεολογικούς και πολιτικούς δεσμούς με τον σχηματισμό τους. Η αδιακρίτως μεταγραφική δραστηριότητα μπορεί να διαβρώσει την εμπιστοσύνη και την αφοσίωση της εκλογικής βάσης.
Η φράση «δίχως κέρδος κέρατα, χωρίς πομπές κουδούνια» περιγράφει με ακρίβεια το αποτέλεσμα αυτής της ανεξέλεγκτης και χωρίς σαφή κριτήρια μεταγραφικής δραστηριότητας των κομμάτων. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στα κόμματα εξουσίας, όπου οι κινήσεις αυτές μπορεί να έχουν σημαντικότερο αντίκτυπο στην εσωτερική συνοχή και την εικόνα τους προς το εκλογικό σώμα.
Με πληροφορίες από: Topontiki