Νέα ανάλυση του βρετανικού «Guardian» επανέφερε στο προσκήνιο το αίτημα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα. Ο αρθρογράφος Σάιμον Τζένκινς διερωτάται γιατί τα Γλυπτά παραμένουν στη Βρετανία, τη στιγμή που η Ταπισερί της Μπαγιέ αναμένεται να επιστρέψει στη Γαλλία. Η ανάλυση αυτή αναδεικνύει το παράδοξο της στάσης της Βρετανίας απέναντι στο διαχρονικό ελληνικό αίτημα.
Η ανάλυση του Guardian και το παράδοξο της βρετανικής στάσης
Ο Σάιμον Τζένκινς, αρθρογράφος του «Guardian», συγκρίνει τον προσωρινό δανεισμό και την προγραμματισμένη επιστροφή της Ταπισερί της Μπαγιέ στη Γαλλία με την άρνηση της Βρετανίας να πράξει το ίδιο για τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Θέτει το ερώτημα γιατί, εφόσον θεωρείται αυτονόητο ένα ιστορικό έργο να επιστρέψει στον τόπο όπου ανήκει, η ίδια λογική δεν εφαρμόζεται στα Γλυπτά.
Το βασικό εμπόδιο, σύμφωνα με την ανάλυση, παραμένει το καθεστώς ιδιοκτησίας των Γλυπτών. Ο Τζένκινς υπογραμμίζει ότι η μη επιστροφή του τάπητα της Μπαγιέ στη Γαλλία θα θεωρούνταν σκάνδαλο, ενισχύοντας έτσι το επιχείρημα για την επιστροφή των ελληνικών αρχαιοτήτων.
Το κοινό χαρακτηριστικό των έργων και η σημασία της επανένωσης
Η ανάλυση του βρετανικού μέσου επισημαίνει ένα κρίσιμο κοινό χαρακτηριστικό τόσο της Ταπισερί της Μπαγιέ όσο και των Γλυπτών του Παρθενώνα: και τα δύο δημιουργήθηκαν ως ενιαία έργα. Προορίζονταν να γίνονται αντιληπτά ως σύνολα και όχι ως αποσπασμένα τμήματα, κάτι που ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε επίσης τονίσει.
Ο Βρετανός αρθρογράφος καταλήγει στο κεντρικό συμπέρασμα ότι η επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα θα έπρεπε να αποτελεί αυτονόητη επιδίωξη για τους ιστορικούς και τους αρχαιολόγους. Ο ίδιος περιγράφει τον Παρθενώνα και τη γλυπτική του διακόσμηση ως ένα από τα θεμελιώδη δημιουργήματα του δυτικού πολιτισμού.
Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού και η κριτική στα μουσεία
Ο Έλληνας πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, είχε χρησιμοποιήσει πρόσφατα το επιχείρημα ότι κανείς δεν θα θεωρούσε λογικό να κοπεί η Ταπισερί της Μπαγιέ στα δύο και να εκτίθεται το μισό έργο στο Λονδίνο και το άλλο μισό στη Γαλλία. Σε άρθρο του στον Guardian, ο πρωθυπουργός επανέλαβε την ετοιμότητα της Ελλάδας για συμφωνία σχετικά με τα Γλυπτά, ζητώντας μόνιμη επανένωση σε συνδυασμό με μια ευρύτερη πολιτιστική συνεργασία.
Ο Σάιμον Τζένκινς κατηγορεί τα μεγάλα εθνικά μουσεία ότι συχνά λειτουργούν με λογική συσσώρευσης και κατοχής, αντί να υπηρετούν την πρόσβαση και την ιστορική συνοχή των έργων. Ο Νίκολας Κάλιναν, διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, χαρακτήρισε τον δανεισμό του τάπητα της Μπαγιέ ως «αχτίδα ελπίδας» για μια συμφωνία σχετικά με τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Ιστορικές διαφωνίες και η στάση των Βρετανών πολιτικών
Ο Τζένκινς σημειώνει ότι οι προκάτοχοι του Κάλιναν συχνά έμοιαζαν με εθνικιστές θησαυροφύλακες, σαν το μουσείο να ήταν διαρκές μνημείο της βρετανικής αυτοκρατορίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η διαβόητη σύγκρουση στη δεκαετία του 1980 μεταξύ του τότε διευθυντή, σερ Ντέιβιντ Γουίλσον, και της τότε υπουργού Πολιτισμού της Ελλάδας, Μελίνας Μερκούρη.
Στο μέτρο που νοιάζεται το κοινό, η πλειονότητα των Βρετανών πιστεύει ότι τα Γλυπτά πρέπει να επιστραφούν στην Ελλάδα, καταγράφει το άρθρο. Ωστόσο, η προοπτική μιας πιθανής επιστροφής έχει δηλητηριαστεί από την πολιτική και τη διπλωματία. Ο Μπόρις Τζόνσον, κάποτε ένθερμος υποστηρικτής της επιστροφής, αντέστρεψε τη θέση του όταν βρέθηκε στην εξουσία. Ο Ρίσι Σούνακ αρνήθηκε να αλλάξει τον νόμο και ήθελε τα Γλυπτά να παραμείνουν στη Βρετανία.
Το ζήτημα της ιδιοκτησίας και ο δανεισμός θραυσμάτων
Η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει οποιαδήποτε ρύθμιση που θα την υποχρέωνε να αναγνωρίσει την «ιδιοκτησία» του Βρετανικού Μουσείου. Ο Τζένκινς καταλήγει ότι δεν υπάρχει συμφωνία για τη φύση του πώς θα μπορούσε να μοιάζει ένας δανεισμός.
Πρόσφατα, το Βρετανικό Μουσείο δανείζει δύο δευτερεύοντα θραύσματα των Γλυπτών του Παρθενώνα σε μια έκθεση ελληνικής γλυπτικής που ανοίγει τον Νοέμβριο στο μουσείο Liebieghaus της Φρανκφούρτης. Αυτό το γεγονός έχει εξοργίσει την Αθήνα, η οποία φέρεται να αρνήθηκε να δανείσει εννέα θραύσματα γλυπτών του Παρθενώνα στην ίδια έκθεση, σαν η εγγύτητα με τα βρετανικά να ήταν «μολυσματική».
Με πληροφορίες από: Newsit, Ieidiseis
