Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, κατέθεσε την Πέμπτη μια πρόταση για την προσωρινή αναστολή των διαδικασιών ασύλου. Η πρόταση αφορά περιπτώσεις όπου παρατηρείται μαζική ή εργαλειοποιημένη μεταναστευτική πίεση στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συζήτηση έλαβε χώρα στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο, όπου ο Έλληνας υπουργός παρουσίασε τις θέσεις της Αθήνας.
Το «Ειδικό Καθεστώς Παρέκκλισης» και ο νέος μηχανισμός
Η Ελλάδα επιδιώκει η πρότασή της να ενταχθεί στο “European Emergency Response Framework”. Πρόκειται για ένα νέο νομοθέτημα που αναμένεται να παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τους επόμενους μήνες. Στόχος του είναι η αντιμετώπιση των παράτυπων αφίξεων και της εργαλειοποίησης της μετανάστευσης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Η Αθήνα προτείνει τη δημιουργία ενός «Ειδικού Καθεστώτος Παρέκκλισης» (Special Derogation Regime). Αυτό το καθεστώς θα λειτουργεί ως ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός διαχείρισης κρίσεων, ειδικά σχεδιασμένος για τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο οποίος θα ενεργοποιείται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις.
Κριτήρια ενεργοποίησης και οι επιπτώσεις του μηχανισμού
Τα κριτήρια για την ενεργοποίηση του προτεινόμενου μηχανισμού περιλαμβάνουν διάφορους παράγοντες. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να παρατηρείται απότομη αύξηση των παράτυπων αφίξεων. Επιπλέον, θα λαμβάνεται υπόψη η πίεση που ασκείται στις τοπικές υποδομές των κρατών μελών. Ένα ακόμη σημαντικό κριτήριο είναι η ύπαρξη στοιχείων που να δείχνουν ότι οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται ή διευκολύνονται από χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Εφόσον το «Ειδικό Καθεστώς Παρέκκλισης» ενεργοποιηθεί, θα παρέχει συγκεκριμένες δυνατότητες. Θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή των αιτήσεων ασύλου, δίνοντας μια ανάσα στα συστήματα υποδοχής. Παράλληλα, θα προβλέπει τη χρήση επιταχυνόμενων διαδικασιών επιστροφής για όσους δεν δικαιούνται παραμονής. Τέλος, θα εξασφαλίζει την άμεση συνδρομή της ευρωπαϊκής υπηρεσίας συνοριοφυλακής, Frontex, για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των συνόρων.
Στήριξη από κράτη μέλη και δηλώσεις υπουργών
Σύμφωνα με διπλωμάτες, η συζήτηση στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων, όπου ο Θάνος Πλεύρης παρουσίασε την πρόταση, ήταν σύντομη. Ωστόσο, αρκετά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν ήδη εκφράσει τη διάθεσή τους να στηρίξουν το προτεινόμενο μέτρο. Ένας διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε στο Euronews ότι υπήρχε «σαφής διάθεση να εξεταστεί το ζήτημα και να διαπιστωθεί τι είναι εφικτό».
Μεταξύ των χωρών που δείχνουν να στηρίζουν την ελληνική πρόταση συγκαταλέγονται η Πολωνία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Δανία. Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, δήλωσε στους δημοσιογράφους κατά την άφιξή του ότι «οι κανονικές διαδικασίες ασύλου δεν μπορούν να πραγματοποιούνται όταν είναι σαφές ότι [μια μαζική εισροή μεταναστών] δεν είναι ανθρωπιστική κατάσταση, αλλά μία που προκαλείται από πράξεις διακίνησης και παραπληροφόρησης».
Από την πλευρά του, ο Αυστριακός υπουργός Εσωτερικών, Γκέρχαρντ Κάρνερ, τόνισε τη δυσκολία λειτουργίας των προηγούμενων κανόνων σε περιπτώσεις μαζικής εισροής. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «Αν 70.000 άνθρωποι, κυρίως νεαροί άνδρες, έρθουν σε μία μέρα, αυτό προφανώς δεν έχει καμία σχέση με το άσυλο […] και τότε δεν μπορείς να λειτουργήσεις με τους προηγούμενους κανόνες».
Οριστική έγκριση του «Κανονισμού Επιστροφών»
Στην ίδια συνεδρίαση των υπουργών της ΕΕ, δόθηκε η οριστική έγκριση στον «Κανονισμό Επιστροφών». Πρόκειται για ένα νομοθέτημα που έχει ως βασικό σκοπό την επιτάχυνση της διαδικασίας επιστροφής μεταναστών. Ο κανονισμός αφορά όσους δεν διαθέτουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έγκριση του συγκεκριμένου κανονισμού αποτελεί ένα επιπλέον βήμα στην προσπάθεια της ΕΕ να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα τις μεταναστευτικές ροές και να ενισχύσει την επιστροφή ατόμων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για άσυλο ή παραμονή στην επικράτειά της.
Με πληροφορίες από: Topontiki
