Τις τελευταίες ημέρες, η ένταση στην Ανατολική Μεσόγειο έχει αυξηθεί, με την Τουρκία να επανέρχεται επισήμως στη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», να αμφισβητεί τον ελληνικό χωροταξικό σχεδιασμό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και να εκδίδει NAVTEX για έρευνες νοτίως του Καστελόριζου. Παράλληλα, Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν τη μεγαλύτερη αμυντική συμφωνία στην ιστορία των διμερών τους σχέσεων, σε μια περίοδο που η αντιπαράθεση Άγκυρας και Τελ Αβίβ βαθαίνει. Μέσα σε αυτό το ασταθές περιβάλλον, επανέρχεται η συζήτηση για την κατασκευή του Great Sea Interconnector (GSI), του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, με το ερώτημα αν μπορεί να προχωρήσει χωρίς η Τουρκία να μετατρέψει την ολοκλήρωσή του σε έμμεση αναγνώριση των θαλάσσιων διεκδικήσεών της.
Οι τουρκικές προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Μέσα σε διάστημα λίγων ημερών, η Τουρκία επανέφερε επισήμως τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», αμφισβήτησε τον ελληνικό χωροταξικό σχεδιασμό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και εξέδωσε NAVTEX για έρευνες σε θαλάσσια περιοχή νοτίως του Καστελόριζου. Η τουρκική αντίδραση στο ελληνικό Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ ήταν σαφής, με την Άγκυρα να ξεκαθαρίζει ότι οι ελληνικές αποφάσεις δεν παράγουν έννομες συνέπειες για την Τουρκία.
Η Τουρκία επανέφερε τη διατύπωση περί «γεωγραφικών σχηματισμών των οποίων η κυριαρχία δεν παραχωρήθηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών». Αυτή η θέση, πίσω από τη διπλωματική γλώσσα, υποδηλώνει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», όπως αυτή διατυπώθηκε από την Άγκυρα κατά την κρίση των Ιμίων το 1996.
Η θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και οι θαλάσσιες διεκδικήσεις
Σύμφωνα με τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών», στο Αιγαίο υπάρχουν νησιά, νησίδες και βραχονησίδες με αδιευκρίνιστη κυριαρχία. Η Άγκυρα δεν αμφισβητεί απλώς το δικαίωμα της Ελλάδας να χωροθετεί ενεργειακά έργα, αλλά θέτει προηγουμένως το ερώτημα σε ποιον ανήκει κάθε κομμάτι ξηράς από το οποίο μπορούν να παραχθούν θαλάσσιες ζώνες και συνακόλουθα δικαιώματα.
Αυτή αποτελεί τη θεμελιώδη και αναλλοίωτη τουρκική θέση, η οποία παραμένει σταθερή ανεξάρτητα από τις περιόδους «ήρεμων νερών», τις συναντήσεις κορυφής και τις διακηρύξεις περί θετικής ατζέντας. Η θέση αυτή επηρεάζει άμεσα τις ελληνικές ενέργειες στην περιοχή.
Η NAVTEX νοτίως του Καστελόριζου
Η έκδοση NAVTEX για επιστημονικές έρευνες του τουρκικού σκάφους R/V TÜBİTAK MARMARA νοτίως του Καστελόριζου, έως τις 15 Σεπτεμβρίου, προσδίδει στην πάγια τουρκική θέση και την επιχειρησιακή της διάσταση. Η επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής δεν είναι τυχαία, καθώς το Καστελόριζο βρίσκεται στον πυρήνα της τουρκικής επιχειρηματολογίας για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Άγκυρα επιμένει ότι το νησιωτικό σύμπλεγμα του Καστελόριζου δεν μπορεί να δημιουργεί τις θαλάσσιες ζώνες που αναγνωρίζει σε αυτό η ελληνική πλευρά. Με επαναλαμβανόμενες κινήσεις, η Τουρκία επιχειρεί να καταστήσει αυτή τη θέση μέρος της καθημερινής πρακτικής, επιδιώκοντας να εμφανίζεται ως δύναμη που διαθέτει λόγο, αρμοδιότητα και δυνατότητα παρέμβασης στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές. Αυτή η επιδίωξη αφορά άμεσα και το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Η αμυντική συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ
Στην άλλη πλευρά της εξίσωσης, και μέσα σε αυτό το ασταθές περιβάλλον, βρίσκεται η συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ. Οι δύο χώρες υπέγραψαν τη μεγαλύτερη αμυντική συμφωνία στην ιστορία των διμερών τους σχέσεων. Η συμφωνία αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αντιπαράθεση μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ βαθαίνει, προσδίδοντας ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας στις περιφερειακές σχέσεις.
Η εν λόγω συμφωνία ενισχύει τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας και Ισραήλ, διαμορφώνοντας νέα δεδομένα στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.
Το καλώδιο Great Sea Interconnector
Μέσα σε αυτό το ασταθές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο, επανέρχεται και η συζήτηση για την κατασκευή του Great Sea Interconnector (GSI). Πρόκειται για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο, ένα έργο που έχει στρατηγική σημασία για την ενεργειακή διασύνδεση των δύο χωρών.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν ο GSI μπορεί να προχωρήσει χωρίς η Τουρκία να μετατρέψει την ολοκλήρωσή του σε έμμεση αναγνώριση των θαλάσσιων διεκδικήσεών της. Η τουρκική επιδίωξη να εμφανίζεται ως δύναμη παρέμβασης στις επίμαχες θαλάσσιες περιοχές αφορά άμεσα και το συγκεκριμένο καλώδιο, καθιστώντας την πορεία του ένα κρίσιμο ζήτημα στην περιοχή.
Με πληροφορίες από: Topontiki
