Ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα βρίσκεται προ των πυλών, απειλώντας να πλήξει εκατομμύρια νοικοκυριά σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι πολεμικές συγκρούσεις, η εκτίναξη του κόστους μεταφορών και τα ακραία καιρικά φαινόμενα συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα που οδηγεί σε αύξηση των τιμών των βασικών αγαθών. Οι πιέσεις που ήδη καταγράφονται στις διεθνείς αγορές αναμένεται να ενταθούν τους επόμενους μήνες, μεταφέροντας το βάρος στους καταναλωτές και κυρίως στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Οι διεθνείς πιέσεις και οι αυξήσεις σε βασικά αγαθά
Τα πρώτα σημάδια αυτής της τάσης είναι ήδη ορατά στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές του σιταριού έχουν καταγράψει αύξηση άνω του 30% από την αρχή του 2026, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές ανησυχίες για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Παράλληλα, το ρύζι, ένα βασικό είδος διατροφής για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, παρουσιάζει ανατιμήσεις της τάξης του 10% έως 13% σε βασικές εξαγωγικές αγορές της Ασίας.
Η γενικότερη εικόνα επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO). Ο δείκτης τιμών τροφίμων του FAO έφθασε τον Σεπτέμβριο στις 136 μονάδες, επίδοση που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο του 2022. Αυτή η εξέλιξη υπογραμμίζει την κλιμάκωση των πιέσεων στις τιμές των τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η κατάσταση σε διάφορες χώρες
Η κατάσταση είναι ήδη ιδιαίτερα πιεστική σε αρκετές χώρες, με τους καταναλωτές να βιώνουν άμεσα τις συνέπειες των ανατιμήσεων. Στην Αίγυπτο, το μη επιδοτούμενο ψωμί έχει ακριβύνει κατά περίπου 25% από τον Ιούλιο, επιβαρύνοντας σημαντικά τα νοικοκυριά. Αντίστοιχα, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το μαγειρικό λάδι καταγράφει αυξήσεις της τάξης του 40%.
Στην Ινδία, οι τιμές βασικών προϊόντων καθημερινής ανάγκης, όπως η ζάχαρη, τα κρεμμύδια και τα όσπρια, αυξήθηκαν πάνω από 10% μέσα σε μόλις έναν μήνα. Στην Ινδονησία, η τιμή του ρυζιού έχει φθάσει σε επίπεδα-ρεκόρ, καθώς οι ανησυχίες για καθυστερημένες βροχοπτώσεις επηρεάζουν αρνητικά τις προσδοκίες για την παραγωγή. Σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας, σε περίπου μία στις πέντε χώρες που εξετάστηκαν, οι τιμές των τροφίμων αυξάνονται ταχύτερα από τον γενικό πληθωρισμό.
Αίτια της ακρίβειας: Συγκρούσεις και εφοδιαστική αλυσίδα
Πίσω από το νέο κύμα ακρίβειας βρίσκονται πολλαπλές πιέσεις που ασκούνται στην εφοδιαστική αλυσίδα. Οι συγκρούσεις στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας δυσχεραίνουν σημαντικά τις εξαγωγές σιτηρών, περιορίζοντας την προσφορά στην παγκόσμια αγορά. Επιπλέον, η ανασφάλεια στην Ερυθρά Θάλασσα αναγκάζει πολλά εμπορικά πλοία να ακολουθούν μεγαλύτερες και πιο ακριβές διαδρομές, αυξάνοντας το κόστος μεταφοράς των προϊόντων.
Ενδεικτικά, σε ορισμένα δρομολόγια μεταφοράς σιτηρών από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Νοτιοανατολική Ασία, τα ναύλα έχουν αυξηθεί περίπου 50%. Αυτή η αύξηση του κόστους μεταφοράς μετακυλίεται τελικά στις τελικές τιμές των προϊόντων, επιβαρύνοντας τους καταναλωτές.
Επιπλέον παράγοντες και οι προβλέψεις για το μέλλον
Παράλληλα με τις γεωπολιτικές εντάσεις, η άνοδος των τιμών των καυσίμων αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που επιβαρύνει το κόστος παραγωγής και μεταφοράς των τροφίμων. Τα προβλήματα στη διακίνηση λιπασμάτων συμβάλλουν επίσης στην αύξηση του κόστους για τους αγρότες, επηρεάζοντας την παραγωγή. Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο, καθώς η ξηρασία απειλεί τις καλλιέργειες σε σημαντικές αγροτικές περιοχές της Ασίας, μειώνοντας τις προσδοκίες για τη συγκομιδή.
Ο επικεφαλής οικονομικός αναλυτής του FAO, Μάξιμο Τορέρο, προειδοποιεί ότι οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αυτών των πιέσεων ενδέχεται να εμφανιστούν προς το τέλος του 2026 και να συνεχιστούν μέσα στο 2027. Αυτή η πρόβλεψη υποδεικνύει ότι η παγκόσμια αγορά τροφίμων θα εξακολουθήσει να βρίσκεται υπό πίεση για το επόμενο διάστημα.
Με πληροφορίες από: Topontiki
