Η ελληνική οικονομία εισέρχεται σε έναν ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα, με το κυβερνητικό αφήγημα περί «σταθερότητας και ανάπτυξης» να καταρρέει υπό το βάρος των αριθμών. Μια πρόσφατη μελέτη του Hellenic Observatory του London School of Economics (LSE), με τίτλο «The Café Economy», αποτυπώνει με ανάγλυφο τρόπο την παθογένεια του μετα-μνημονιακού μοντέλου. Η χώρα εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε ένα βαθύ δομικό αδιέξοδο, καθώς η ακρίβεια στα τρόφιμα, η εκτόξευση των τιμών της ενέργειας και η κατάρρευση των πραγματικών εισοδημάτων δημιουργούν συνθήκες κοινωνικής ασφυξίας για τη μέση ελληνική οικογένεια, η οποία καλείται να επιβιώσει με ένα φορολογικό «κοστούμι» που στενεύει απελπιστικά τα περιθώρια.
«Μαύρα σύννεφα» από το ΔΝΤ για την ανάπτυξη και τον πληθωρισμό
Η διεθνής και εγχώρια πραγματικότητα αποδομεί πλήρως τις κυβερνητικές προσδοκίες, καθώς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) στις νέες του προβλέψεις, βλέπει πυκνά «μαύρα σύννεφα» πάνω από την ελληνική οικονομία. Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ δείχνουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα παραμείνει καθηλωμένος στο 1,8% τόσο για το έτος 2026 όσο και για το 2027.
Αυτή η εκτίμηση βρίσκεται αισθητά χαμηλότερα από τις αισιόδοξες κυβερνητικές βλέψεις, όπως αυτές είχαν αποτυπωθεί στο προσχέδιο του προϋπολογισμού, όπου ο πήχης είχε τεθεί στο 2% και 2,3% αντίστοιχα. Παράλληλα, ανησυχητικά είναι τα μηνύματα και στο μέτωπο των τιμών, καθώς οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ υπολογίζουν ότι ο πληθωρισμός θα «τρέξει» φέτος, το 2026, με 4,2%.
Το ποσοστό αυτό ξεπερνά σημαντικά τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης και της Τράπεζας της Ελλάδος, οι οποίες είχαν προβλέψει πληθωρισμό 3,8%. Η απόκλιση αυτή αποδίδεται κυρίως στην άμεση διάχυση των υψηλών ενεργειακών τιμών στο σύνολο της αγοράς, επηρεάζοντας το κόστος ζωής και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Η μελέτη του LSE αποκαλύπτει τη δομική παθογένεια
Την ίδια στιγμή που οι οικονομικές προβλέψεις προκαλούν προβληματισμό, η επιστημονική κοινότητα αποκαλύπτει τη γυμνή αλήθεια για την ποιότητα και τα δομικά χαρακτηριστικά της σημερινής «ανάπτυξης». Η πρόσφατη μελέτη του Hellenic Observatory του London School of Economics (LSE), με τίτλο «The Café Economy», αποτυπώνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο την παθογένεια του μετα-μνημονιακού μοντέλου που επικρατεί στη χώρα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές Μιχάλη Νικηφόρο, Βλάσση Μίσσο, Χρήστο Πέρρο και Νικόλαο Ροδουσάκη, η Ελλάδα έχει μετατραφεί σε μια «οικονομία των καφέ». Ο όρος αυτός περιγράφει τη μαζική επέκταση του τομέα φιλοξενίας και εστίασης, ο οποίος περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων.
Συγκεκριμένα, στην «οικονομία των καφέ» εντάσσονται οι τουριστικές δραστηριότητες, τα εστιατόρια, τα ξενοδοχεία, τα μπαρ, οι βραχυχρόνιες μισθώσεις και οι τομείς της ψυχαγωγίας. Αυτή η υπερσυγκέντρωση σε έναν συγκεκριμένο κλάδο αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό του σημερινού οικονομικού μοντέλου.
Ανάπτυξη «με πήλινα πόδια» και υποχώρηση παραγωγικότητας
Παρά τις βαρύγδουπες εξαγγελίες για ένα «νέο αναπτυξιακό πρότυπο», η μελέτη του LSE καταδεικνύει ότι η χώρα εμφανίζεται εγκλωβισμένη σε μια ανάπτυξη «με πήλινα πόδια». Αυτό το μοντέλο στηρίζεται υπέρμετρα στον τουρισμό και στις χαμηλές αμοιβές, δημιουργώντας μια επισφαλή βάση για τη μακροπρόθεσμη οικονομική ευημερία.
Η υπερσυγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας σε έναν μόνο τομέα, αυτόν της φιλοξενίας και εστίασης, οδήγησε σε δραματική υποχώρηση της συνολικής παραγωγικότητας. Η εξάρτηση από έναν ευάλωτο κλάδο, ο οποίος προσφέρει κυρίως εποχική και χαμηλά αμειβόμενη απασχόληση, θέτει εμπόδια στην ποιοτική αναβάθμιση της οικονομίας.
Δραματική μείωση μισθών και παραγωγικότητας εργασίας
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη του LSE είναι αποκαλυπτικά ως προς τις επιπτώσεις αυτού του μοντέλου στην αγορά εργασίας και την παραγωγικότητα. Συγκεκριμένα, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 16% μέσα σε μια δεκαπενταετία, μεταξύ των ετών 2009 και 2024.
Παράλληλα, οι πραγματικοί μισθοί υποχώρησαν σημαντικά, καταγράφοντας μείωση που κυμαίνεται από 26% έως 35% στο σύνολο της οικονομίας. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο έντονη στον τουριστικό τομέα, όπου η μείωση των πραγματικών μισθών έφτασε έως και το 60%.
Αυτά τα δεδομένα υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα παράγει λιγότερο σε σχέση με το παρελθόν, ενώ παράλληλα αμείβει χειρότερα τους εργαζομένους της. Η εξάρτηση από έναν τομέα που χαρακτηρίζεται από εποχικότητα και χαμηλούς μισθούς συνιστά ένα σημαντικό δομικό πρόβλημα για την ελληνική οικονομία.
Με πληροφορίες από: Topontiki
